De Europese Unie moet bindende regels invoeren om illegale livestreams van sportwedstrijden en andere live-uitzendingen sneller te kunnen blokkeren. Dat staat in het nieuwe onderzoek Countering online piracy of sports and broadcast in the EU, dat in opdracht van de juridische commissie van het Europees Parlement is uitgevoerd.
Volgens het onderzoek is piraterij via illegale IPTV-diensten, streamingwebsites en apps uitgegroeid tot een professionele en economisch sterke markt. De aanbieders werken steeds vaker met abonnementen, gebruiksvriendelijke interfaces en complete pakketten met televisiezenders, films en premium sport. Daardoor zijn illegale diensten voor consumenten soms nauwelijks van legale streamingplatforms te onderscheiden.
In 2019 telde de EU naar schatting 13,7 miljoen gebruikers van illegale IPTV-diensten. Deze aanbieders genereerden destijds gezamenlijk bijna een miljard euro per jaar. Hoewel de totale onlinepiraterij in sommige periodes stabiliseerde, nam het bezoek aan websites met illegale IPTV en live sport juist toe.
Huidige aanpak te langzaam
De bestaande Europese regels zijn volgens de onderzoekers onvoldoende afgestemd op het livekarakter van sport en televisie. Bij films en series kan illegale content ook later worden verwijderd, maar bij een voetbalwedstrijd of andere live-uitzending ontstaat vrijwel alle economische schade tijdens de uitzending. Een blokkade na afloop heeft daardoor nauwelijks waarde.
In 2024 en de eerste helft van 2025 verstuurden rechthebbenden in totaal 26,2 miljoen meldingen over illegale livecontent. Slechts 11 procent van deze meldingen leidde tot het daadwerkelijk onderbreken van een uitzending. Bij hostingbedrijven en andere technische dienstverleners lag het percentage nog aanzienlijk lager. Ongeveer 90 procent van de verwijderde illegale content verscheen bovendien dezelfde dag opnieuw.
Maximale reactietijd
Het onderzoek adviseert daarom een Europese verordening met bindende minimumnormen. Streamingplatforms en andere tussenpersonen zouden illegale livecontent bijvoorbeeld binnen maximaal dertig minuten na een geldige melding moeten verwijderen of ontoegankelijk maken. Het Italiaanse Piracy Shield-systeem, dat met een reactietijd van dertig minuten werkt, wordt daarbij als voorbeeld genoemd.
Daarnaast moeten zogenoemde dynamische blokkades in alle EU-landen beschikbaar komen. Daarmee kunnen nieuwe domeinnamen, IP-adressen en kopieën van een illegale streamingdienst tijdens een uitzending worden geblokkeerd, zonder dat voor iedere nieuwe locatie opnieuw een gerechtelijke procedure nodig is.
Ook pleiten de onderzoekers voor de officiële erkenning van trusted flaggers: betrouwbare organisaties die illegale streams snel kunnen identificeren en melden. Daarbij moeten wel duidelijke controlemechanismen, bezwaarprocedures en waarborgen voor de grondrechten van gebruikers en aanbieders komen.
Nederland mist centrale autoriteit
Nederland beschikt volgens het onderzoek over een relatief goed ontwikkeld juridisch systeem. Rechthebbenden kunnen via een kort geding snel maatregelen eisen en artikel 26d van de Auteurswet maakt blokkades door tussenpersonen mogelijk. Daarnaast bestaat de vrijwillige Notice-and-Take-Down-procedure.
In 2018 bepaalde de rechtbank Den Haag al dat internetprovider Ecatel illegale streams van Premier League-wedstrijden binnen dertig minuten na een melding moest beëindigen. Ook zijn Nederlandse providers in eerdere procedures verplicht om websites als The Pirate Bay dynamisch te blokkeren.
Nederland heeft echter geen gespecialiseerde antipiraterijautoriteit zoals AGCOM in Italië of ARCOM in Frankrijk. De Nederlandse aanpak is verdeeld over rechterlijke procedures, vrijwillige samenwerking en toezicht op de Digital Services Act. Daardoor kan Nederland volgens de onderzoekers minder snel tijdens een live-uitzending ingrijpen dan landen met één centrale administratieve aanpak.
Risico op blokkeren legale websites
Het onderzoek waarschuwt tegelijkertijd voor te ruime IP-blokkades. IP-adressen worden vaak door grote aantallen websites gedeeld. Bij Spaanse blokkades rond wedstrijden van LaLiga werden tussen januari en juni 2026 ruim 554.000 domeinen minstens één keer onbereikbaar. Daaronder bevonden zich ook legale websites van media, maatschappelijke organisaties, overheden en andere bedrijven.
Blokkades moeten daarom volgens de onderzoekers gericht, tijdelijk en controleerbaar zijn. Het blokkeren van gedeelde internetinfrastructuur kan leiden tot overblocking, waarbij ook websites en diensten zonder illegale content worden getroffen.
Legale diensten beter toegankelijk maken
Alleen strengere handhaving is volgens het onderzoek niet voldoende. Legale sport- en streamingdiensten moeten ook betaalbaarder, eenvoudiger vindbaar en beter grensoverschrijdend beschikbaar worden. Hoge abonnementsprijzen, geografische beperkingen en de verdeling van sportrechten over verschillende platforms kunnen consumenten richting illegale diensten duwen.
Het onderzoek is opgesteld door Giovanni Maria Riccio, hoogleraar vergelijkend recht aan de Universiteit van Salerno. De conclusies zijn die van de auteur en gelden niet als een officieel standpunt van het Europees Parlement.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
