Nieuwe media vervangen bestaande media veel minder vaak volledig dan doorgaans wordt aangenomen. Dat stelt mediaonderzoeker Carlos A. Scolari in de nieuwe wetenschappelijke publicatie Five theses on media evolution: continuing the conversation, verschenen op 14 augustus 2026 in het tijdschrift Communication and Change van Springer Nature.
Volgens Scolari moet de ontwikkeling van media niet worden gezien als een rechte lijn waarbij telkens een nieuw medium zijn voorganger verdringt. Media functioneren eerder binnen een voortdurend veranderend ecosysteem waarin oude en nieuwe vormen naast elkaar bestaan en elkaar beïnvloeden. De onderzoeker formuleert vijf uitgangspunten voor media-evolutie. Zo nemen nieuwe media eigenschappen en contentvormen van bestaande media over en verloopt mediaverandering zelden volgens een voorspelbaar patroon. Oude media verdwijnen meestal niet volledig, maar passen zich aan, specialiseren zich of krijgen een andere functie. Daarbij wordt verandering volgens de studie niet uitsluitend veroorzaakt door technologie. Ook veranderend publieksgedrag, regelgeving, economische belangen en instituties bepalen hoe een medium zich ontwikkelt.
Streaming hoeft traditionele televisie niet te vervangen
Die benadering nuanceert voorspellingen over het einde van traditionele media. De groei van Netflix, YouTube en andere streamingplatforms hoeft bijvoorbeeld niet automatisch te betekenen dat televisie verdwijnt. Televisiecontent kan zich verplaatsen naar nieuwe distributievormen, terwijl kenmerken van het oorspronkelijke medium blijven bestaan. Programma’s worden bijvoorbeeld niet alleen lineair uitgezonden, maar ook aangeboden via streamingdiensten, YouTube, sociale media en on-demandplatforms. Dat streamingdiensten ook steeds vaker live tv (zoals sportevenementen) gaan aanbieden of afleveringen per week publiceren in plaats van direct alle afleveringen beschikbaar te stellen, laat ook zien dat streamers steeds meer kenmerken krijgen van traditionele tv. Een vergelijkbare ontwikkeling is zichtbaar bij radio. Luisteren verschuift gedeeltelijk van FM en DAB+ naar apps, websites, smart speakers en autoradio’s met internetverbinding, zonder dat het medium radio daarmee volledig verdwijnt. Volgens Scolari kan hetzelfde theoretische model worden gebruikt om ontwikkelingen rond onder meer sociale media, gaming, online journalistiek, geautomatiseerd nieuws en generatieve AI te analyseren. Het gaat bij de publicatie niet om nieuw representatief publieksonderzoek, maar om een theoretische analyse van de manier waarop media zich over langere tijd ontwikkelen.
Niet verdwijnen maar veranderen
Bij televisie wordt al jaren gesproken over het einde van lineair kijken, terwijl veel traditionele televisieformats juist nieuwe publieken vinden op streamingdiensten en sociale platforms. Ook radio blijft een groot publiek bereiken, maar steeds vaker via andere distributievormen. De belangrijkste vraag voor omroepen en mediabedrijven wordt daarmee niet alleen of televisie of radio blijven bestaan, maar vooral in welke vorm, op welke platforms en met welke functie voor het publiek. De ontwikkeling van media lijkt daarmee minder op een estafette waarbij het ene medium het stokje overdraagt aan het volgende, en meer op een voortdurend veranderend landschap waarin oude en nieuwe media naast elkaar blijven bestaan.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
