Wie alleen naar het aanbod kijkt, zou kunnen denken dat Nederlandse sportliefhebbers gouden tijden beleven. Ziggo Sport pakt uit met grote internationale evenementen en Talpa heeft via KIJK zelfs de NASCAR Euro Series aan zijn sportaanbod toegevoegd. Er lijkt eerder méér dan minder sport beschikbaar te komen, maar is dat werkelijk een verrijking van het Nederlandse medialandschap? Of zien we de consequentie van een sportrechtenmarkt waarin de aantrekkelijkste rechten zo duur zijn geworden dat mediabedrijven steeds nadrukkelijker naar de lagen daaronder kijken?
RedactieProfiel bewerken
De bedragen die wereldwijd voor sportrechten worden betaald blijven namelijk stijgen. S&P Global Market Intelligence verwacht dat de mondiale uitgaven in 2026 uitkomen op 67,34 miljard dollar, 9,6 procent meer dan in 2025. Die forse stijging wordt dit jaar mede veroorzaakt door het WK voetbal en de Winterspelen, maar de structurele strijd om premium sportrechten is breder.
Voor traditionele broadcasters wordt die strijd bovendien ingewikkelder doordat zij niet langer alleen tegen andere televisiezenders bieden. Een Europees rapport, gebaseerd op gegevens van Ampere Analysis, laat een opmerkelijke verschuiving zien. Europese broadcasters besteedden in 2018 nog 8,3 miljard euro aan live sportrechten. In 2024 was dat gedaald naar 6,4 miljard euro. De investeringen van streamingdiensten gingen ondertussen juist van 200 miljoen naar 2,7 miljard euro. Het rapport stelt expliciet dat streamers broadcasters bij sommige premiumrechten overbieden. Wanneer de Champions League, Formule 1, Premier League en andere premiumcompetities steeds kostbaarder worden, neemt automatisch de aantrekkelijkheid toe van rechten waarvoor niet tientallen of honderden miljoenen hoeven te worden neergeteld. Dat betekent niet dat Talpa de NASCAR Euro Series heeft gekocht omdat andere sport te duur werd. Daarvoor is geen bewijs en Talpa zelf noemt dat ook niet als reden. Het past echter wel opvallend goed binnen een internationale ontwikkeling waarbij streamingplatforms en broadcasters veel meer ruimte maken voor kleinere sportcompetities.
Ook Deloitte ziet die beweging. Het adviesbureau constateert dat de allergrootste sportmomenten uitzonderlijk waardevol blijven, terwijl de betrokkenheid bij de lange staart van live sport juist verzwakt. Deloitte berekende bovendien dat de mondiale waarde van sportrechten tussen 2014 en 2019 jaarlijks gemiddeld met 7,1 procent groeide, terwijl voor de periode 2021 tot en met 2027 een veel beperktere gemiddelde groei van 2,7 procent wordt verwacht. De aandacht van het publiek verspreidt zich ondertussen over veel meer vormen van sportcontent, waaronder highlights en korte video’s. Daarmee ontstaat een merkwaardige sportmarkt: er is meer sportcontent beschikbaar dan ooit, maar niet noodzakelijk meer aandacht om die allemaal te bekijken.
Ook de ontwikkeling van FAST-kanalen is veelzeggend. Onderzoeksbureau 3Vision constateert dat premiumcompetities als de Premier League en NFL grotendeels bij betaaltelevisie en abonnementsdiensten blijven, terwijl gratis advertentiegedreven streamingdiensten juist ruimte bieden aan motorsport, vechtsport, pickleball, biljart, esports en andere niches. Zulke sporten hebben vaak een kleinere maar trouwe achterban en kunnen relatief efficiënt worden gedistribueerd.
Talpa’s keuze voor de NASCAR Euro Series past in dat beeld. Daarbij is wel een belangrijke nuance noodzakelijk. NASCAR was vóór Talpa bepaald niet afwezig van de Nederlandse televisie. Ziggo Sport verlengde begin 2025 nog de exclusieve Nederlandse rechten van de Amerikaanse NASCAR, samen met IndyCar en IMSA. De Daytona 500 en andere races waren dus gewoon in Nederland te bekijken. Wat Talpa in 2026 heeft binnengehaald is specifiek de Europese NASCAR Euro Series. KIJK werd daarvan het exclusieve Nederlandse thuis en biedt alle races met Nederlands commentaar aan. Voor het seizoen werd aanvankelijk een pas van 19,99 euro verkocht, waarvan de prijs gedurende het seizoen daalt. Het raceweekend in Tsjechië werd zelfs gratis met advertenties aangeboden.
Dat is misschien interessanter dan de vraag hoeveel mensen NASCAR kijken. Het laat zien hoe sterk de definitie van televisie verandert. Een sport hoeft tegenwoordig helemaal geen miljoenenpubliek meer te trekken om interessant te zijn. Een streamingplatform kan een relatief kleine groep fans rechtstreeks bedienen, daar betaling of advertenties omheen organiseren en ondertussen vele uren live content toevoegen, maar meer uren sport betekenen nog niet automatisch een rijker medialandschap.
De Solheim Cup laat zien waarom dat onderscheid belangrijk is. Het internationale golftoernooi tussen Europa en de Verenigde Staten behoort tot de grootste evenementen in het vrouwengolf en vindt in 2026 bovendien in Nederland plaats. Het evenement heeft aantoonbaar internationaal televisiepotentieel. De editie van 2023 trok bij Sky Sports gemiddeld 281.000 kijkers over drie dagen, 35 procent meer dan in 2021, en bereikte op de finaledag een recordpiek van 734.000 kijkers. Daar kun je gemakkelijker van verrijking spreken. Een groot internationaal evenement krijgt extra Nederlandse zichtbaarheid en kan bovendien een sport of doelgroep bereiken die binnen de reguliere programmering minder nadrukkelijk aanwezig is.
Bij kleinere rechten ligt dat ingewikkelder. Het feit dat een wedstrijd of competitie beschikbaar komt, maakt die sport niet automatisch journalistiek of maatschappelijk relevant. Soms is niche juist interessant omdat daar nieuwe publieksgroepen kunnen ontstaan. Darts heeft in het verleden laten zien dat een sport door consequente televisiedistributie enorm kan groeien. Ook Formule 1 had in Nederland ooit lang niet de positie die de sport tegenwoordig heeft, maar het omgekeerde geldt eveneens: niet iedere goedkope sport wordt het nieuwe darts.
Daarom moeten we voorzichtig zijn met persberichten waarin ieder nieuw sportrecht als uitbreiding en verrijking van het aanbod wordt gepresenteerd. Achter die groeiende hoeveelheid sport gaat namelijk ook een hard economisch proces schuil. De top van de sportmarkt wordt steeds duurder en wordt bevochten door mediaconcerns en internationale technologiebedrijven met zeer diepe zakken. Daaronder ontstaat een enorme markt van kleinere competities die ineens interessant worden omdat streaming vrijwel onbeperkte distributieruimte heeft en iedere niche afzonderlijk kan worden gemonetariseerd.
We krijgen daardoor waarschijnlijk inderdaad méér sport te zien. De belangrijkere vraag is alleen of we ook betere sport te zien krijgen, of vooral steeds verder naar beneden graven in de sportpiramide omdat de bovenste etages onbetaalbaar zijn geworden. Meer aanbod is tenslotte niet automatisch verrijking. Soms is het vooral een teken dat de echt begeerde rechten elders zijn beland.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
