Regelmatig duikt in het politieke en publieke debat de vraag op of de Nederlandse publieke omroep de afgelopen jaren linkser of juist rechtser is geworden, . Voorstanders van partijen aan de rechterkant van het politieke spectrum vinden de NPO vaak te progressief, terwijl critici aan de linkerzijde juist stellen dat nieuwsprogramma’s steeds meer ruimte geven aan rechtse thema’s als migratie, veiligheid en nationale identiteit. Opvallend genoeg levert wetenschappelijk onderzoek geen eenduidig bewijs voor een ideologische verschuiving van de publieke omroep zelf. Wel wijzen verschillende onderzoekers erop dat het medialandschap de afgelopen tien jaar ingrijpend is veranderd.
Volgens het Reuters Institute for the Study of Journalism (Universiteit van Oxford), onder leiding van Nic Newman en dr. Richard Fletcher, verschuift de nieuwsconsumptie wereldwijd steeds sneller van traditionele nieuwsorganisaties naar sociale media, videoplatforms, podcasts en onafhankelijke makers. Het Digital News Report 2026 spreekt zelfs van een fundamentele omslag waarbij nieuwsorganisaties hun positie als primaire toegangspoort tot nieuws verliezen.
Die ontwikkeling sluit aan bij de bevindingen uit het journalistieke onderzoeksproject Buiten de Bubbel, uitgevoerd door Ton Verlind, Puck van Westerloo en Richard Otto. Voor het onderzoek werden tientallen makers van alternatieve media geïnterviewd, variërend van YouTube-kanalen en podcasts tot onafhankelijke journalistieke platforms. De conclusie: alternatieve media vormen inmiddels geen niche meer, maar een blijvend onderdeel van het Nederlandse medialandschap. Vertrouwen verschuift daarbij steeds vaker van nieuwsmerken naar individuele makers.
Hoogleraar Mark Deuze (Universiteit van Amsterdam), die een externe reflectie op het onderzoek gaf, noemt deze ontwikkeling “belangrijk en waardevol”. Volgens Deuze moeten traditionele media erkennen dat journalistiek zich niet langer uitsluitend binnen gevestigde redacties afspeelt, maar steeds vaker ontstaat in nieuwe digitale ecosystemen.
Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek van Motivaction dat de journalistiek van de publieke omroep nog altijd het meeste vertrouwen geniet onder Nederlanders. Het NOS Journaal, Nieuwsuur en NPO Radio 1 behoren nog steeds tot de meest vertrouwde nieuwsmerken van Nederland. De groei van alternatieve media heeft echter wel gevolgen voor de manier waarop mensen naar de publieke omroep kijken. Waar Nederlanders vroeger grotendeels hetzelfde avondjournaal bekeken, kiezen zij tegenwoordig steeds vaker voor nieuws dat aansluit bij hun eigen interesses of overtuigingen. Daardoor vergelijken kijkers de publieke omroep niet langer alleen met commerciële nieuwsmedia, maar ook met podcasts, YouTube-kanalen, Substack-nieuwsbrieven en individuele nieuwsmakers.
Onderzoekers van het Reuters Institute constateren dat deze ontwikkeling leidt tot een steeds sterker gefragmenteerd medialandschap. Daardoor ontstaat gemakkelijker het gevoel dat traditionele media een politieke voorkeur hebben, ook wanneer objectief niet kan worden aangetoond dat hun berichtgeving ideologisch is opgeschoven.
De vraag of de publieke omroep linkser of rechtser is geworden, lijkt daarmee misschien minder relevant dan vroeger. Veel belangrijker is de constatering dat Nederlanders hun nieuws tegenwoordig uit veel meer bronnen halen dan tien jaar geleden. Niet alleen de publieke omroep is veranderd, maar vooral de omgeving waarin zij opereert. Dat zorgt voor nieuwe concurrentie, meer pluriformiteit, maar ook voor een steeds sterkere fragmentatie van het publieke debat. De publieke omroep is misschien niet zozeer linkser of rechtser geworden, maar juist “centristischer”, terwijl het politieke spectrum én het medialandschap aan beide flanken veel breder zijn geworden.
