De Nederlandse audiovisuele sector groeit in omzet en aantal bedrijven, maar achter die groei gaan volgens nieuw onderzoek structurele problemen schuil. Producties worden duurder, financiering wordt ingewikkelder en de internationale concurrentie neemt toe. Het rapport Naar een toekomstbestendig financieringslandschap voor cultureel AV-aanbod is uitgevoerd door IDEA Consult in opdracht van het ministerie van OCW.
Tussen 2022 en 2024 steeg de netto-bedrijfsomzet van de Nederlandse AV-sector van 10,7 naar 11,9 miljard euro. Tegelijkertijd daalde de toegevoegde waarde van 3,8 miljard euro in 2022 naar 3,1 miljard euro in 2024. De groei van audiovisuele consumptie komt bovendien vrijwel volledig voor rekening van streamingdiensten. Het aandeel van bioscopen en filmtheaters in de totale Nederlandse filmmarkt is in minder dan tien jaar teruggelopen van bijna 50 naar minder dan 20 procent.
Voor Nederlandse films, documentaires en fictieseries blijft publieke financiering volgens de onderzoekers van groot belang. Vooral de publieke omroep speelt een centrale rol bij het combineren van verschillende financieringsbronnen. Tegelijkertijd lopen productiekosten op door onder meer inflatie, energieprijzen, hogere kwaliteitseisen en Fair Pay-afspraken.
Ook de internationale concurrentiepositie krijgt aandacht. Nederland beschikt, anders dan onder meer België, Frankrijk, Ierland en het Verenigd Koninkrijk, niet over vergelijkbare fiscale stimulansen voor audiovisuele producties. Volgens het rapport kunnen dergelijke regelingen elders meer dan 30 procent extra financieringsruimte opleveren. De onderzoekers waarschuwen dat Nederland daardoor investeringen, producties en talent kan mislopen.
Het rapport adviseert onder meer om publieke financiering jaarlijks beter te indexeren, financieringsregelingen eenvoudiger op elkaar af te stemmen en aanvullende fiscale instrumenten te onderzoeken om privaat kapitaal aan te trekken. Ook moet structureler worden gemonitord hoeveel audiovisueel aanbod wordt geproduceerd, hoe dit wordt gefinancierd en welk publiek ermee wordt bereikt.
De sinds 2024 geldende investeringsverplichting voor grote streamingdiensten kan volgens het onderzoek een nieuwe financieringsbron worden. Streamingdiensten moeten 5 procent van hun relevante Nederlandse jaaromzet investeren in Nederlands audiovisueel aanbod, waarvan minimaal de helft in films en series binnen drama, documentaire en animatie. De onderzoekers konden de daadwerkelijke effecten daarvan nog niet beoordelen.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
