Blog Ad Roland: ‘DAB Plus of Min?’

[BLOG] Het kwam vorige week uitgebreid ter sprake, FM moet uit de lucht. Dat was geen nieuws. Men had vorige eeuw al besloten dat FM uiterlijk in 2015 zou moeten stoppen. Maar toen men ontdekte dat de geplande vervanger DAB om verschillende redenen nog niet in staat bleek FM te vervangen werd het even stil.

Ik maakte in 1988 tijdens de eerste testuitzendingen in Duitsland kennis met Digital Audio Broadcasting. Het project DAB stond toen nog in de kinderschoenen en wat er mis kon gaan, ging jarenlang mis. De club Eureka, die het onderzoeksproject destijds begeleide, zag toch DAB vanaf het begin als Europese uitdaging. En ze lieten zich niet uit het veld slaan. Nadat de ontwikkelaars (Het Fraunhofer instituut) een technisch plusje aan de naam toevoegde waren vrijwel alle problemen opgelost. Die plus lijkt weinig maar was een flinke klus. Daardoor draagt nu in verschillende Europese landen digitale radio de naam DAB+ en wordt het t.z.t. ook in ons land de vervanger van FM.

Wanneer precies kan niemand me exact zeggen. Het is hopelijk pas aan de orde, als radio-luisterend Nederland er klaar voor is. Dat mag wat mij betreft nog even duren.

Het Noorse DAB+ debacle
Men heeft onlangs in Noorwegen mogen ervaren dat de overstap naar DAB+ geen gemakkelijke operatie was.  

Daar schakelde in 2017 de landelijke (publieke NRK) omroep klakkeloos van FM over naar DAB+. Dat had tot gevolg, dat veel vaste luisteraars van NRK zonder DAB+ geen ontvangst van hun geliefde programma’s meer hadden. Het zorgde voor veel klachten van de luisteraars en voor heftige discussies binnen de politiek. Politicus Jacobsen (van de Senterpartiet aldaar) wilde zelfs, dat de FM zenders weer zouden worden ingeschakeld. Dat lukte niet, maar als men nog geen DAB+ had, kon men altijd nog naar de Zweedse radio luisteren. Die was bij 60% van de Noren nog wel op FM te ontvangen.  

Weg met FM?
Waarom de FM frequenties moeten  verdwijnen kon men mij tot heden ook niet precies vertellen. Ja men roept dat dit goed is omdat FM ouderwets analoog is en het tijd wordt om radio te digitaliseren. Men beweert zelfs  dat de geluidskwaliteit van DAB+ beter is dan die van FM. Nu dat waag ik bij het huidige DAB+ met volgepropte radiokanalen te betwijfelen.   

Laat ik de vraag eens anders stellen. Waarom is DAB+ de vervanger van FM? Omdat DAB+ aanvullende diensten beschikbaar stelt? Die kunnen we beter maar vergeten. Volgens mij hebben bijvoorbeeld Amber Alert, de omroepen, Spotify, de ANWB etc. reeds betere wegen gevonden om dienstbaar te zijn.

Dan blijft alleen de mogelijkheid over om volgens de gebruikelijke ouderwetse methode radioprogramma’s uit te zenden, net als bij FM maar dan digitaal. Daar is ook niets mis mee.

Laten we echter één ding niet vergeten; wanneer men naar het functioneren van radio binnen onze gemeenschap kijkt, stelt men steeds weer vast, dat het succes van radio altijd afhankelijk was van de technische ontwikkelingen en de mogelijkheden die nieuwe technieken ons bieden. Dat is nog steeds het geval. Social Media zijn belangrijk, maar het is een denkfout dat alleen dat voldoende stuwend effect op de luisterdichtheid heeft.

De interactiviteit die grotendeels de toekomst van radio zal bepalen, moet volgens mij op technische vernieuwingen  gebaseerd zijn. Net als bij Spotify, maar dan ietsje anders.

Genoemde vernieuwingen zijn allemaal via de digitale snelweg te realiseren. Het is een must voor ieder radiostation om zich voor het samenstellen van toekomstige programmaconcepten, te oriënteren op nieuwe technische mogelijkheden. Want stilstand is achteruitgang, toch?

Een klein (één is genoeg) voorbeeld van Spotify, Deezer etc. spreekt voor zich.  Sinds de eerste transitie (1963-1969) van het luistergedrag der luisteraar, is muziek voor meer dan 70% de grootste inschakelfactor van bijna ieder radiostation. Muziek bepaalt zelfs in veel gevallen welk type luisteraar ‘zijn of haar’ radiostation kiest. Het is niet in alles bepalend, maar als er geen muziek meer op de radio speelt, zouden nog maar weinig stations wat te vertellen hebben.

Spotify,…nou en? Het is triest, maar er is in ons land  maar één radio-groep die daar een antwoord op heeft, Talpa. Alle andere muziekstations lopen het risico t.z.t. om eenvoudige redenen, een deel van hun luisteraars te verliezen, zonder de mogelijkheid dat verlies te kunnen compenseren.

Dat begint bij de jongste generatie en daarna volgen de jong volwassenen enzovoort. Net als toen bij internet en nu bij 3FM, een station met veel  getalenteerde medewerkers (en dat meen ik) die inmiddels allemaal moesten vaststellen, dat social-media erg  belangrijk zijn maar langzaam ontdekken dat het zo bitter weinig voor de aanwas van nieuwe luisteraars zorgt.

 Het positieve voorbeeld naast dat van Talpa is BNR met hun Smart Radio project dat steeds weer vernieuwingen uit de hoge hoed tovert.

Digitaal USA
Een Amerikaans digitaal initiatief waar ik ooit in 2000 (kun je nagaan) over schreef toen het als tegenpool werd gepresenteerd van het toenmalige DAB, heet HD-RADIO.

Een digitaal alternatief voor de analoge FM en MG stations (met iets meer programmatische mogelijkheden dan DAB+), lijkt het na een lange maar succesvolle start te hebben waargemaakt.

HD-Radio werd in ons land ook getest, maar er werd om politieke en technische  redenen niet voor gekozen. Men heeft bij Uncle Sam HD Radio verder ontwikkeld voor de Noord Amerikaanse analoge radiostations. HD-Radio werkt zowel voor Middengolf zenders als voor FM stations. En de stations kunnen digitaal uitzenden zonder hun eigen frequentie op te moeten geven. Veel radio stations zijn enthousiast omdat ze op hun eigen FM of MG frequentie naast hun analoge programma, digitaal zelfs twee of drie verschillende programma’s kunnen uitzenden.

In de USA en Canada hebben vrijwel alle automerken (met wel 253 verschillende modellen) standaard HD-Radio ontvangers ingebouwd. Er rijden inmiddels zo’n 50 miljoen auto’s in de USA met HD/Radio.

Zie de clip van BMW:

Eind vorig jaar waren er -volgens zeggen- in de USA iets meer dan 4200 verschillende digitaal uitgezonden programma’s te beluisteren. Maar als ik nu de digitale cijfers bekijk, zijn er na al die jaren toch nog veel radiostations en luisteraars (70% ?)  zeer tevreden met FM.

HD-Radio is prachtig maar (net als bij DAB+) is alles gebaseerd op de oude vertrouwde manier van programmeren. Deze manier van radio-maken zal zeker nog wel een paar decennia een noemenswaardig aantal luisteraars behouden maar -zoals gezegd- zullen ook hier steeds meer luisteraars van andere digitale mogelijkheden gebruik gaan maken.

De jonge generatie first dus.

Nieuw, Nieuw, Nieuw !
De ene nieuwe ontwikkeling volgt in razend tempo de andere op. Het Fraunhofer instituut is niet alleen de ontwikkelaar van DAB+. Ze zijn ook zeer actief in de Automotive Audio sector. Vorige maand  presenteerden ze in Las Vegas tijdens de CES-beurs o.a. een nieuwe technologie voor de toekomstige autoradio bezitters. De nieuwste technologie maakt het mogelijk het radiostation waar men in de auto naar luistert, live te kunnen blijven beluisteren, zelfs als men buiten het ontvangstbereik van de zender(s) komt. Met dit stukje techniek synchroniseert de autoradio het audio signaal dat het radiostation uitzendt met de webstream van het station. Daarna schakelt de autoradio bij slechte ontvangst van het station, automatisch over op de webstream die men dan bij wijze van spreken tot in zuid Spanje live zou kunnen blijven beluisteren.

Een internet verbinding is dan wel van belang, maar dat is straks met 5G een fluitje van een cent.

Over 5G gesproken, de competitie om “first to 5G” te worden is in verschillende landen los gebarsten en America streeft ernaar als eerste met 5G on air te zijn. De z.g. 5G-NR standaard (NR staat voor New Radio) is de meest variabele 5G standaard die op verschillende frequenties kan werken.

5G biedt straks ongekende mogelijkheden, is 10 keer (meer dan 1 Gbps) sneller dan 4G en vermenigvuldigd de verbindingsdichtheid met de factor 100. Heel simpel niet technisch gezegd zou dat betekenen dat wanneer bij 4G 1000 gesprekken per moment zouden kunnen plaatsvinden, het er bij 5G 100.000 zouden kunnen zijn. Ongeloofelijk!

 FCC 5G veiling.  

De Amerikaanse Federal Communications Commission (FCC) reguleert alles wat met radio, TV, kabel,  satelliet en draadloze netwerken te maken heeft.

Vorige maand bereikte de FCC een mijlpaal met de sluiting van Auction 101, de eerste veiling voor het gebruik van de nieuwe draadloze 5G-services en voorzitter Ajit Pai vroeg bij de Amerikaanse Media ondernemers uitdrukkelijk om aandacht toen hij zei..

“Dat de omroeporganisaties in het verleden regelmatig opmerkelijke behendigheid hebben getoond met aanpassingen van technologische veranderingen en ze er nu  verstandig aan zouden doen zichzelf te informeren over wat 5G is en hoe dit de uitzendsector in de toekomst zou kunnen beïnvloeden”.

Goed idee.

1 Comment

  1. Goed genuanceerd verhaal.

    Helaas is in Europa, ook in Nederland, DAB+ een geloof, bijna een sekte geworden (die mij veel schade heeft berokkend), te vergelijken met de klimaat discussie. Toevallig ook nog van hetzelfde ministerie van EZ en K.

    Toen de FM kwam riep ook iedereen dat binnen 5 jaar de AM uitging, want FM was (inderdaad) veel beter. Het is nog steeds niet helemaal uit, en zou met het Amerikaanse IBOC (In Band On Channel) systeem zelfs nog een toekomst kunnen hebben.
    De FM is verprutst met over-processing en maximale frequentie zwaai (voor de technici, als je FM detector niet precies op de centerfrequentie staat heb je een probleem, ik ben al veel tuners zo tegengekomen). Op DAB gaat straks dezelfde race plaatsvinden.

    DAB+, het Eureka systeem, is niet alleen ontwikkeld in Europa maar vooral door de publieke omroepen. Die heb je niet of nauwelijks in de USA. DAB+ in multiplex is inderdaad ideaal voor een PO, want je kan in 1 x met veel minder zenders een flink aantal programma’s uitzenden.
    Voor commercielen is het niet handig, er moet samengewerkt worden, en dat gaat hier bij de regionalen bijvoorbeeld heel slecht.

    Wie zit er op meer zenders te wachten? Het is hier geen Duitsland waar de politiek en PO de FM voor commercielen tegenhouden, met name in NRW. Landelijke FM is in de BRD onmogelijk. Wel op DAB+, dus koopt men daar redelijk massaal nieuwe ontvangers.
    DAB+ is ook al in de praktijk geen betere geluidskwaliteit.

    Dus is uitkijken naar radio met 5G een goed idee. (Rijmt ook nog, net als 192……)

1 Trackback / Pingback

  1. Meer dan 1 miljoen DAB+ radio's in Nederland - Spreekbuis.nl

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*