Heel Nederland kent zijn muziek, vaak zonder te weten dat hij erachter zit. Componist Stephen Emmer maakte in ruim veertig jaar tijd honderden tunes en jingles voor radio en televisie. Deze week neemt ‘Mr. TV-tune’ in Beeld en Geluid officieel afscheid van het maken van muziek in opdracht. In Goedemorgen Nederland blikte Emmer terug op zijn lange carrière. Volgens hem draait een goede televisietune in de eerste plaats om het vangen van de identiteit van een programma. “Je wordt geacht het gevoel van het programma te verklanken, letterlijk en figuurlijk.”
Emmer noemt dat zelf een vorm van spiegeling. Soms leverde dat ook discussies met opdrachtgevers op. Voor het misdaadprogramma TROS CrimeTime maakte hij ooit muziek die volgens een verantwoordelijke te veel deed denken aan Nieuwe Revu. “Wij zijn NRC Handelsblad”, kreeg hij te horen. Emmer zag dat anders. Hij wilde juist eerlijk in muziek weergeven wat hij dacht dat een programma werkelijk was en moest zijn.
Jeugdjournaal betekende grote doorbraak
Zijn eerste grote televisieopdracht kwam in 1985 met het NOS Jeugdjournaal. Emmer koos daarbij bewust voor een moderner geluid met synthesizers. Jeugdprogramma’s klonken volgens hem in die tijd vaak nog als kinderliedjes, terwijl kinderen zelf al volop kennismaakten met elektronische geluiden uit videogames. Hij wilde daarom muziek maken die beter aansloot bij hun eigen belevingswereld. Dat betekende afstand nemen van traditionele gitaren en orgels en veel meer gebruikmaken van elektronische klanken. Voor het Jeugdjournaal had Emmer al kleinere opdrachten uitgevoerd, onder meer voor de Humanistische Omroep en De Vrije Gedachte. Die laatste omroep beschikte volgens hem zelfs maar over een half uur zendtijd per jaar. Daarna volgden steeds prominentere opdrachten. Verschillende tunes die hij in de jaren tachtig maakte, bleken tientallen jaren later nog altijd onmiddellijk herkenbaar.
Een tune moet direct emotie oproepen
Die herkenbaarheid is volgens Emmer de essentie van goede televisiemuziek. Een paar noten moeten voldoende zijn om direct een programma, sfeer of herinnering op te roepen. Dat gold bijvoorbeeld voor de muziek van het NOS Journaal. Emmer vertelde dat de toenmalige hoofdredacteur zich liet inspireren door CNN, waar in de leader twee wereldbollen te zien waren. De opdracht aan Emmer was vervolgens om daar de passende muziek bij te maken. Juist de combinatie van beeld, geluid en emotie kan ervoor zorgen dat een tune decennia blijft hangen.
Meer mogelijkheden maken componeren niet altijd makkelijker
Technisch zijn de mogelijkheden voor componisten in de loop van de jaren enorm toegenomen. Computers bieden tegenwoordig vrijwel onbeperkte hoeveelheden instrumenten en geluiden. Maar meer keuze betekent volgens Emmer niet automatisch betere muziek. Integendeel: beperkingen kunnen een componist juist creatiever maken. Hij verwijst daarbij naar de klassieke muziek, waar componisten soms bewust slechts voor enkele instrumenten schreven. Met bijvoorbeeld alleen fluit, harp en piano ligt het speelveld vast en moet binnen die grenzen de compositie ontstaan.
Tinnitus en gehoorverlies
Emmer sprak ook openlijk over zijn gehoorproblemen. Hij heeft tinnitus en zijn linkeroor is volledig uitgevallen. Daardoor luistert hij nog maar met één oor en kan hij bijvoorbeeld moeilijk bepalen uit welke richting een geluid komt. Ook bij het componeren heeft dat gevolgen. Toch is het niet het einde van zijn muzikale loopbaan en zet hij zich al jaren in voor de gevolgen van Tinitus. voor musici.
Emmer neemt alleen afscheid van muziek in opdracht. Daarmee sluit hij een carrièrehoofdstuk af waarin hij mede bepaalde hoe Nederlandse televisieprogramma’s klonken, vaak met slechts enkele seconden muziek, maar met een herkenbaarheid die tientallen jaren kon meegaan.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
