NPO Campus Radio stopt per 1 september. Daarmee verdwijnt opnieuw een radiokanaal dat specifiek bedoeld was om nieuwe generaties radiomakers ervaring te laten opdoen. Het past in een bredere ontwikkeling: in de afgelopen jaren verdwenen meerdere jongerenstations, talentenzenders en nachtprogramma’s die juist functioneerden als springplank naar de landelijke radio.
NPO Campus Radio was bij uitstek een oefenplek voor aankomende dj’s en audiomakers. De formule werd vanaf 2017 opgebouwd binnen KX Radio, later NPO KX, waarna het station in januari 2024 de naam NPO Campus Radio kreeg. De overheid omschrijft het kanaal zelf als een plek waar nieuw radiotalent een podium krijgt voordat het klaar is voor het ‘hoofdpodium’.
De opleiding NPO Campus zelf verdwijnt overigens niet. De NPO heeft aangegeven dat het talentontwikkelingsteam actief blijft en dat wordt gezocht naar andere plekken waar makers ervaring kunnen opdoen, bijvoorbeeld in de vroege ochtend en late avond op bestaande NPO-zenders,. In de huidige opleiding maken Campus-talenten onder meer programma’s in de nachten van 3FM, Radio 2, NPO Klassiek en FunX. Saillantdetail is wel dat de deze week in opspraak geraakte en op non-actief gestelde Menno de Boer zich richtte op talentontwikkeling.
Talpa
De publieke omroep is bepaald niet de eerste grote radiopartij die een afzonderlijke talentzender beëindigt. Talpa Radio begon in september 2017 met XM, The Talent Station, onderdeel van de Talpa Radio Campus. Jonge makers werden daar opgeleid om uiteindelijk door te kunnen stromen naar Radio 538, Radio 10, Sky Radio en Radio Veronica.
In 2020 werd wegens bezuinigingen de Talpa Radio Campus opgeheven. Ook XM Radio stopte. Daarmee verdween bij de grootste commerciële radiogroep van Nederland een speciaal station waarop nieuwe makers zonder de directe druk van grote luistercijfers ervaring konden opdoen.
ZTACK
Een ander opvallend initiatief was ZTACK. Het jongerenplatform werd op 1 januari 2019 gelanceerd vanuit The Radio Project van De Radiofabriek en Radiocoach. Jongeren mochten daar vrijwel vanaf nul bouwen aan wat volgens hen ‘de radio van de toekomst’ moest worden. ZTACK richtte zich aanvankelijk op jongeren van ongeveer 13 tot 20 jaar en combineerde een online radiostation met podcasts, video, social media en evenementen. Jonge makers kregen er niet alleen zendtijd, maar waren zelf verantwoordelijk voor programmering en formats. Het leverde daadwerkelijk talent op dat verder kwam in de radiowereld. Zo stroomden makers door naar onder meer naar Radio 538. Maar inmiddels wordt ook over ZTACK in de verleden tijd gesproken.
Nachtradio
Misschien nog belangrijker dan al deze afzonderlijke talentstations was jarenlang de gewone nachtradio. Generaties dj’s begonnen niet direct in de ochtend- of middagspits. Ze kregen eerst uren waarin de commerciële druk en de luistercijfers minder zwaar wogen. In de nacht konden jonge presentatoren fouten maken, een eigen stijl ontwikkelen, leren schakelen met luisteraars en vooral honderden uren echte live-radio maken.
Dat systeem is de afgelopen jaren sterk uitgehold. Steeds meer radiostations hebben gepresenteerde nachturen vervangen door geautomatiseerde non-stopmuziek. Ook bij Talpa werden tijdens de reorganisatie waarbij XM verdween al bezuinigingen doorgevoerd op de nachtprogrammering van Radio 538.
Spreekbuis.nl waarschuwde al langer voor die ontwikkeling. De Nachtwacht Award werd in 2025 voorlopig voor de laatste keer uitgereikt. Niet omdat nachtradio minder waardevol was geworden, maar omdat er steeds minder volwaardige nachtprogramma’s overbleven om te beoordelen. De nachtprogrammering was volgens Spreekbuis door bezuinigingen grotendeels uitgehold tot non-stopmuziek zonder presentatie. Daarmee verdween niet alleen een aantal programma’s voor nachtwerkers en nachtbrakers. Er verdween tegelijkertijd een belangrijk deel van de informele radio-opleiding.
Ook andere pogingen om jong publiek of jonge makers via radio te bereiken hielden geen stand. De EO stopte in 2015 bijvoorbeeld met jongerenzender BEAM Radio Het patroon is telkens vergelijkbaar. Er wordt een nieuw digitaal kanaal of jongerenplatform opgezet, talent krijgt er ruimte, maar zodra budgetten onder druk komen of het bereik beperkt blijkt, behoren juist deze kanalen vaak tot de eerste onderdelen waarop wordt bezuinigd. Qmusic vormt een opvallende uitzondering. Het station investeert al jaren via eerst Q-college en later de Qmusic Academy in nieuwe makers. De opleiding werd later verbreed van uitsluitend radiotalent naar onder meer podcast- en ander mediatalent. Dat NPO Campus als opleiding blijft bestaan, maar radiotalent ontwikkel je niet alleen met cursussen, coaching en workshops. Radiomaken leer je uiteindelijk vooral door veel uren radio te maken. Liefst live, met echte luisteraars, onverwachte gebeurtenissen en voldoende vrijheid om soms iets te proberen dat mislukt. Juist die plekken worden schaarser. En nu verdwijnt op 1 september ook NPO Campus Radio. De Nederlandse radiowereld heeft daarmee nog altijd opleidingen voor nieuw talent, maar steeds minder plekken waar dat talent daadwerkelijk honderden vlieguren kan maken voordat het geacht wordt op het hoofdpodium te presteren.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
