De VPRO bestaat vandaag precies 100 jaar. De omroepvereniging werd opgericht op 29 mei 1926 als Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep en groeide in een eeuw tijd uit tot een van de meest eigenzinnige en vernieuwende spelers binnen het Nederlandse publieke bestel.
De oorsprong van de VPRO ligt in het vrijzinnig protestantisme. In de beginjaren richtte de omroep zich vooral op kerkdiensten en cultuurprogramma’s. Na de Tweede Wereldoorlog keerde de VPRO terug in de ether, nadat de omroep tijdens de Duitse bezetting was ontbonden en vervangen door de Nederlandsche Omroep.
Eind jaren zestig maakte de VPRO een ingrijpende cultuuromslag door. Een nieuwe generatie programmamakers kreeg meer ruimte en de oorspronkelijke religieuze betekenis van de letters werd losgelaten. Vanaf dat moment ontwikkelde de omroep zich tot een progressieve en dwarse mediapartij, met veel nadruk op journalistieke vrijheid, cultuur, experiment en vernieuwende televisie- en radiovormen.
Op televisie werd de VPRO bekend met programma’s als Het Gat van Nederland, De Fred Haché Show, Villa Achterwerk, Tegenlicht, Zomergasten, Buitenhof en later ook De avondshow met Arjen Lubach. Ook op radio speelde de omroep een belangrijke rol, onder meer met alternatieve muziek, vernieuwende radioprogramma’s en aandacht voor stromingen als punk, hiphop, house en grunge. De VPRO was daarnaast vroeg actief op internet. Al in de jaren negentig was de omroep online aanwezig en later volgde onder meer 3voor12, dat uitgroeide tot een belangrijk digitaal platform voor popmuziek en alternatieve muziekcultuur. Zeker binnen Nederland liep de VPRO vroeg voorop met podcastachtige distributie, vooral via 3VOOR12. Al in februari 2005 besteedde 3VOOR12 aandacht aan podcasting als opkomend fenomeen: het automatisch downloaden van radioshows naar een mp3-speler. Dat gebeurde in de absolute beginfase van podcasting, kort nadat de term internationaal doorbrak. Nog opvallender was dat VPRO’s 3VOOR12 in de zomer van 2005, samen met Jet-Stream, al VODcast lanceerde: video via een podcastachtig distributiemodel. In oktober 2005 meldde 3VOOR12 bovendien dat het klaar was voor de nieuwe video-iPod. Ook Tweakers schreef in juli 2005 al dat 3VOOR12 met vodcasting was begonnen.
