Na de hoofdredacteuren van de omroepen keert ook de NVJ zich tegen bemoeienis van het Commissariaat voor de Media met de inhoud van journalistieke programma’s.
Thomas Bruning, algemeen secretaris van de journalistenorganisatie, zegt de zorgen van de hoofdredacteuren, zoals die blijken uit een brief die zij deze week aan Commissariaat-voorzitter Amma Asante stuurden, te delen. In die brief zeggen de hoofdredacteuren zich overvallen te voelen door het feit dat een onderzoek van het Commissariaat, dat aanvankelijk slechts bedoeld was om een goed beeld te krijgen van de aanwezigheid van vrouwen en mensen met een zichtbare beperking in journalistieke programma’s, nu toch beleidsmatige consequenties lijkt te krijgen. Dat wil zeggen: de aantallen moeten omhoog.
Het Commissariaat zet zich daar actief voor in en vraagt de minister van OCW om deze ambitie met beleid te ondersteunen. In de praktijk betekent dit volgens Renzo Veenstra van Omroep Brabant dat het Commissariaat de minister vraagt om bevoegdheden om te kunnen handhaven. De hoofdredacties zien dit als een inmenging in hun inhoudelijke vrijheid. Eerder al spraken ook hun collega’s van de landelijke publieke omroep zich uit tegen het feit dat het Commissariaat zijn bevoegdheden te buiten gaat.
Ook Thomas Bruning ziet een neiging bij het Commissariaat om zich meer over de inhoud van journalistiek beleid uit te spreken. ‘Een mediatoezichthouder zou zich daar verre van moeten houden. Dit (welke gasten uitgenodigd worden/red.) moet een journalistieke keuze blijven, die bij de redacties ligt en waar een van staatswege aangewezen toezichthouder zich niet mee dient te bemoeien.’
Het thema zal aan de orde komen in de reactie van de NVJ op het wetsvoorstel voor een nieuwe Mediawet, dat nu voorligt, zo kondigt hij aan.
Tussen omroepjournalisten en CvdM botert het al langere tijd niet
Het botert al langere tijd niet tussen het Commissariaat voor de Media en de hoofdredacteuren van de publieke omroep. Die laatsten zien bij het Commissariaat een verschuiving van ambitie. Stond bij de toezichthouder aanvankelijk het borgen van de journalistieke onafhankelijkheid en zelfregulering centraal, in de Monitor Representatie 2025 formuleert het Commissariaat een visie met betrekking tot het aantal vrouwen in journalistieke programma’s en een grotere zichtbaarheid van mensen met een waarneembare beperking.
Tegelijkertijd vraagt het Commissariaat de minister van OCW om beleid om de gewenste ontwikkelingen te bevorderen. Volgens de hoofdredacteuren komt dat neer op een verzoek om bevoegdheden om te kunnen handhaven. Bemoeienis met de gastenkeuze wordt gezien als inhoudelijke inmenging. Wie wel en niet aan het woord komen en in welke mate, behoort tot de journalistieke vrijheid. Daar moet een toezichthouder zich niet mee bemoeien.
Het is niet de eerste aanvaring van Commissariaat-voorzitter Amma Asante met de journalistieke top van de publieke omroep. In vogelvlucht een overzicht van de ontwikkelingen aan de hand van publicaties op Spreekbuis:
14 juli 2021
Commissariaat voor de Media gaat onderzoek doen naar de onafhankelijkheid van nieuwsredacties
Het CvdM is van mening dat de Mediawet onvoldoende handvatten biedt voor toezicht op de naleving van redactiestatuten.
20 december 2023
CvdM gaat toezichtrol op journalistieke kwaliteitseisen uitbreiden
De toezichthouder staat open voor een verplichte naleving van de journalistieke code.
23 januari 2025
Hoofdredacteuren publieke omroep organiseren zich
De landelijke publieke hoofdredacteuren richten een College van Hoofdredacteuren op. Ze zien ontwikkelingen bij zowel het CvdM als het ministerie van OCW die volgens hen de journalistieke onafhankelijkheid en pluriformiteit in gevaar brengen.
7 oktober 2025
Inhoudelijke bemoeienis van het CvdM gaat hoofdredacteuren te ver
Het College van Hoofdredacteuren van de publieke omroep stuurt gezamenlijk een brief. Aanleiding zijn informatieverzoeken van het CvdM bij minstens zes programma’s van omroepen. Volgens de hoofdredacteuren mag het Commissariaat controleren of journalistieke programma’s zo zijn georganiseerd dat de journalistieke onafhankelijkheid is gegarandeerd, maar mag het Commissariaat niet zelf journalistieke kwaliteitscriteria beoordelen. De omroepdirecties zijn het met hun hoofdredacteuren eens.
10 oktober 2025
Commissariaat moet zich niet bemoeien met journalistieke inhoud, vindt de NVJ
NVJ-secretaris Thomas Bruning schaart zich achter de zorgen van de omroepjournalisten. Volgens hem moet het CvdM zich bij journalistieke programma’s beperken tot zaken als functiescheiding en goede redactiestatuten.
3 december 2025
Achter gesloten deuren
Guido van Nispen (voormalig algemeen directeur van het ANP) vraagt zich in een blog af waarom de discussie over journalistieke onafhankelijkheid tussen het College van Hoofdredacteuren en het Commissariaat in beslotenheid wordt gevoerd. Daarmee wordt transparantie van de hoofdredacteuren zelf onderdeel van de discussie, signaleert hij.
11 december 2025
NVJ: Versterk de positie van de hoofdredacteuren bij de publieke omroep
De NVJ herhaalt dat het CvdM zich volgens haar moet beperken tot redactiestatuten en governance. De gesprekken tussen de betrokken partijen hebben op dat moment nog niet tot resultaat geleid.
19 augustus 2026
Commissariaat scherpt toezicht aan
Het CvdM publiceert een nieuw toezichtkader voor journalistieke kwaliteit. Het noemt acht onderdelen, waaronder governance, redactiestatuut, risicomanagement, transparantie, evaluatie en omgang met journalistieke incidenten. Tegelijkertijd stelt het CvdM dat omroepen zelf verantwoordelijk blijven voor de inhoud en dat redactionele autonomie het uitgangspunt is.
24 september 2026
Hoofdredacteuren zijn inhoudelijke bemoeienis van het Commissariaat zat
De hoofdredacteuren van de regionale omroepen zien bij het CvdM een verschil tussen woord en daad. Zij stellen dat een in februari 2024 aangekondigde verkenning naar de representatie van vrouwen en mensen met een zichtbare beperking in journalistieke programma’s, die als empirisch (onderzoekend) was gepresenteerd, nu wordt gebruikt om verandering in het journalistieke media-aanbod te stimuleren. Volgens hen neemt het CvdM daarmee een inhoudelijk standpunt in over wie in programma’s zichtbaar moeten zijn en in welke rol. Aan de minister van OCW vraagt het Commissariaat bovendien om beleid, waarmee volgens de hoofdredacteuren wordt bedoeld dat de handhavingsrol van het CvdM wordt versterkt.
Samenvattend: de kern van deze terugkerende discussie is duidelijk. Waar eindigt het legitieme toezicht op de organisatorische waarborgen voor onafhankelijke journalistiek en waar begint inhoudelijke beïnvloeding van journalistieke keuzes? Volgens de hoofdredacteuren van de regionale omroepen is die grens bereikt.
De Nederlandse Vereniging van Journalisten deelt de zorg van de hoofdredacteuren en vindt dat een van staatswege aangestelde toezichthouder zich niet moet bemoeien met de inhoud van journalistieke programma’s.
TON VERLIND
Lees ook:
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
