Good Morning America, Today en Good Morning Britain zijn veel meer dan alleen een ochtendprogramma op televisie. Het zijn merken. Ze bepalen de gesprekken van de dag, leveren nieuws op en weten continu momenten te creëren die later via social media, nieuwssites en andere kanalen verder leven. In Nederland wil het nog niet vlotten met ochtendshows. Goedemorgen Nederland (WNL) haalt doorgaans 150.000 tot 250.000 kijkers. Waarom lukt het maar niet om een succesvolle ochtendshow in Nederland op te zetten?
Nederland Radioland
In Nederland begint de ochtend met radio. Terwijl radio doorgaans als het kleine broertje van tv wordt gezien, is het in de ochtend oppermachtig. Geen wonder dat de bestbetaalde dj’s in de ochtend zitten. Miljoenen mensen stappen in de auto, zetten hun favoriete dj aan, luisteren naar het nieuws, de files en de gesprekken van de dag. Radio is hier het vaste ochtendritueel geworden. Televisie speelt daarin een veel kleinere rol. Uit diverse onderzoeken blijkt dat de Nederlander het ontbijten veel meer als iets functioneels zien. Vaak lopen ze met een cracker in de mond de deur uit naar hun werk. Vooral in de VS nemen ze het ontbijt serieuzer en de tv speelt daarin een grotere rol. Het antwoord zit echter niet alleen in kijkgedrag, maar vooral in de formule.
Spraakmakende ochtendshow
Nederlandse ochtendtelevisie is vaak netjes, betrouwbaar, informatief en soms zelfs wat saai. Al is Goedemorgen Nederland onder de paraplu van WNL al een stuk actueler, frisser en vlotter dan de oude versie (2002-2010), voornamelijk geproduceerd door de KRO. Tevens is de huidige presentatie, met oa Sam Hagens, Frank van Leeuwen en Welmoed Sijtsma, in goede handen.
De grote Britse en vooral Amerikaanse ochtendshows hebben echter begrepen dat een ochtendprogramma een mix moet zijn van journalistiek, actualiteit, urgentie, entertainment en persoonlijkheid. Eigenlijk doen ze in de ochtend wat RTL Boulevard in Nederland in de vooravond doet. Ze brengen nieuws, maar maken er ook televisie van. Een groot interview, een opvallende uitspraak of een emotioneel gesprek wordt vanzelf weer nieuws. Een goede ochtendshow eindigt niet wanneer de uitzending voorbij is. Fragmenten moeten de hele dag door rondgaan op sociale media, besproken worden bij andere programma’s en terugkomen op nieuwssites.
Gesprek van de dag
Juist een programma als Goedemorgen Nederland heeft de ingrediënten al in handen. Het zit dicht op politiek, samenleving en actualiteit. De gasten zitten letterlijk aan tafel voordat de werkdag begint. Maar de volgende stap is om niet alleen verslag te doen van het gesprek van gisteren of enkel ‘ochtendduiding’, maar vaker het gesprek van vandaag te starten. Waarom zou een minister zijn belangrijkste uitspraak niet ’s ochtends doen? Waarom zou een ondernemer, artiest of opiniemaker niet juist daar het fragment maken dat later die dag overal gedeeld wordt? Juist de ochtend biedt de mogelijkheid om het nieuws over de gehele werkdag te bepalen. De Amerikaanse en Britse ochtendshows bewijzen dat de ochtend juist hét moment kan zijn waarop de nieuwscyclus begint. Dat vergt in Nederland wel grotere investeringen en dus een groter budget om de journalistieke activiteiten te vergroten.
Goedemorgen Nederland podcast
Er is alleen één groot verschil: Nederland is geen ochtend-tv-land. Wij zijn veel meer een luisterland. Daarom ligt er misschien een veel grotere kans om het tv-programma ook beschikbaar te maken als podcast. Kijk naar het succes van podcasts als NRC Vandaag. Honderdduizenden Nederlanders hebben inmiddels een nieuwe ochtendroutine ontwikkeld. Waarom zou Goedemorgen Nederland niet dezelfde stap zetten? De strijd om de ochtend wordt niet gewonnen door alleen een beter tv-programma te maken. Die wordt gewonnen door onderdeel te worden van iemands dagelijkse routine. De Amerikanen (en Britten) doen dat via televisie. Nederlanders doen dat jarenlang via radio. De nieuwe generatie doet dat steeds vaker via podcasts. In een tijd dat veel radioprogramma’s ook in video te zien zijn, is het wellicht ook tijd om van Goedemorgen Nederland de eerste grote Nederlandse ochtendshow in audiovorm te maken. De ochtend draait immers niet alleen om het scherm, maar vooral om aandacht. En die aandacht zit in de ochtend vaker in onze oren.
