De verschuiving van FM naar online radio zet de komende jaren stevig door. Op basis van internationale prognoses en Nederlandse luisterdata lijkt internetdistributie (IP) zich te ontwikkelen tot de dominante manier van radio luisteren richting 2035. Uit recente cijfers blijkt dat online radio in Nederland inmiddels al een groter aandeel heeft dan FM. Daarmee lijkt het kantelpunt bereikt en zet de groei van luisteren via apps, websites en connected devices verder door.
Volgens een eerdere prognose van onderzoeksbureau Mediatique zal luisteren via internet tegen 2035 goed zijn voor circa 40 procent van alle radioluisteruren. Dat is een forse stijging ten opzichte van ongeveer 14 procent in 2020 .
Tegelijkertijd neemt het totale audiogebruik toe, maar verliest traditionele radio terrein. Het aantal uren dat naar live radio wordt geluisterd daalt naar verwachting met bijna 25 procent. Die daling wordt vooral veroorzaakt door de groei van streaming, podcasts en andere vormen van on-demand audio .
Een belangrijke motor achter deze ontwikkeling is de snelle opkomst van connected devices. Zo verwacht Mediatique dat in 2035 circa 62 procent van de huishoudens beschikt over een smart speaker. Opvallend is dat een groot deel van het online radioluisteren via deze apparaten zal verlopen: ongeveer 65 procent van alle IP-radioluisteruren komt naar verwachting van smart speakers .
Tegelijkertijd neemt het bezit van traditionele radioapparaten verder af. Het aandeel huishoudens met een AM/FM-radio daalt naar circa 15 procent, terwijl ook standalone DAB-radio’s onder druk staan . Radio verschuift daarmee steeds meer van een specifiek apparaat naar een functie binnen bredere, multifunctionele devices zoals smartphones en slimme speakers.
Opvallend is het grote verschil tussen generaties. Waar bij 55-plussers nog circa 85 procent van de luistertijd uit live radio bestaat, ligt dat aandeel bij jongeren rond de 38 procent . Jongere doelgroepen luisteren veel vaker naar on-demand audio zoals streaming en podcasts. Dat betekent dat een belangrijk deel van de toekomstige verschuiving al zichtbaar is in het huidige gedrag van jongere luisteraars.
Hoewel het onderzoek is gebaseerd op de Britse markt, zijn de onderliggende trends goed toepasbaar op Nederland. De adoptie van smartphones, smart speakers en andere connected devices verloopt vergelijkbaar, terwijl de digitale infrastructuur in Nederland zelfs gunstig is door de hoge internetpenetratie en sterke mobiele dekking.
Wel zijn er verschillen. Zo speelt DAB+ in Nederland een minder dominante rol dan in het Verenigd Koninkrijk, waardoor de verschuiving mogelijk sneller direct richting internet verloopt. Tegelijkertijd blijft de auto een belangrijke factor: traditioneel radio luisteren via FM is daar nog sterk aanwezig, wat de transitie tijdelijk kan vertragen.
De verwachting is dan ook dat de afname van FM niet volledig geleidelijk zal verlopen, maar op termijn kan versnellen zodra connected dashboards en digitale distributie de standaard worden.
De ontwikkeling past in een bredere verschuiving binnen de audiomarkt, waarin luisteren steeds minder afhankelijk is van lineaire zenders en steeds vaker plaatsvindt via digitale platformen en gepersonaliseerde diensten.
WALTER VAN DIJK
