Op YouTube zijn minstens 56 dubieuze Nederlandstalige kanalen actief die met kunstmatige intelligentie misleidende, opruiende of feitelijk onjuiste video’s verspreiden. De makers verdienden volgens schattingen gezamenlijk zo’n 290.000 euro aan advertentie-inkomsten. Dat blijkt uit onderzoek van Pointer (KRO-NCRV).
De onderzochte kanalen verspreiden onder meer complottheorieën, ongecontroleerde nieuwsberichten en dubieuze medische adviezen. Zo wordt in video’s beweerd dat zeep, water en kip kanker kunnen veroorzaken. Ook worden AI-gegenereerde nepartsen ingezet om medische adviezen te geven.
Onder de onderzochte kanalen bevinden zich roddelkanalen met ongefundeerde beweringen over bekende Nederlanders, nepnieuwskanalen met virtuele AI-presentatoren en misdaadkanalen die verdachten met volledige naam noemen zonder wederhoor toe te passen.
Verdienmodel achter AI-video’s
Het gaat veelal om zogenoemde faceless YouTube-kanalen, waarbij de makers zelf buiten beeld blijven. Scripts, animaties en presentaties worden grotendeels met AI geproduceerd of uitbesteed aan goedkope freelancers. Hierdoor kunnen op grote schaal video’s worden gepubliceerd, vaak zonder behoorlijke factcheck.
Volgens Pointer wordt deze werkwijze actief gepromoot in Nederlandse online cursussen. Daarin leren deelnemers hoe ze met controversiële onderwerpen zoveel mogelijk views en advertentie-inkomsten kunnen genereren.
YouTube grijpt in
Naar aanleiding van het onderzoek heeft YouTube inmiddels 11 Nederlandse kanalen verwijderd. Bij nog eens acht kanalen is de mogelijkheid om advertentie-inkomsten te verdienen uitgeschakeld.
Pointer benaderde de eigenaren van alle 56 onderzochte kanalen voor wederhoor, maar ontving geen enkele reactie per e-mail.
Het onderzoek laat zien hoe AI de grootschalige productie van misleidende videocontent mogelijk maakt en hoe advertentie-inkomsten een financiële prikkel vormen om sensationele of ongecontroleerde berichten te verspreiden.
De reportage van Pointer verschijnt donderdag 5 november om 16.00 uur op het YouTube-kanaal van Pointer (KRO-NCRV).
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
