[BLOG] Aangezien we toch een beetje op de psychologische toer aan het gaan zijn de afgelopen weken in deze blogs, lijkt het me na het vorige epistel waarin toch vooral de radiobedrijven de schuld krijgen van het al dan niet slagen van jong talent wel zo eerlijk om jou als radiomaker ook wat tools te geven om zelf je werk zo leuk en makkelijk mogelijk te maken. Want ja, je krijgt weinig of slechte feedback. En ja de playlist is beperkt. Ja er is veel roddel en achterklap op de gang. De reclameblokken zijn te lang en het marketingbudget te klein. Maar dit zijn allemaal dingen waar je weinig tot geen invloed op hebt, hoe jij er in staat en naar kijkt kun je wel beïnvloeden. Lees je even mee? Wie weet heb je er wat aan.
Allereerst: ik schrijf hier uit eigen ervaring. Voor de jonge talenten die meelezen: ooit deed ik ook mee op het Eredivisie niveau van de Nederlandse radio. Vanaf 1989 toen ik vijftien was lokaal en regionaal, bij Vlaamse radiostations die er zelfs een centje voor over hadden. In 1994 deed ik als twintig jarige mee aan een deejaywedstrijd van Club Veronica waar ik tweede werd en waar Daniël Dekker in de jury zat. Een jaar later, in 1995, solliciteerde ik o.a. bij zijn TROS waarna ik tot 2003 allerlei shows daar deed. Ik kwam in de muziekredactie van 3FM terecht en na mijn (gedwongen) vertrek bij de TROS, want veel te vooruitstrevend, deed ik een jaartje mee met Rob Stenders ’s ochtends in de ochtendshow Stenders Vroeg. In 2004 kon ik mijn vleugels uitslaan om bij het commerciële Radio Veronica aan de slag te gaan waar ik tot 2016 ochtend- middag- weekend- en avondshows gepresenteerd heb. Mede door het niet echt stellen van grenzen, zowel prive als zakelijk, kreeg ik een vette burn-out en zei het landelijk radiomaken vaarwel. Ik heb voor de hobby nog een showtje op vrijdagavond gedaan met mijn favoriete hiphop en later club classics bij Wild FM, een show die ook te horen was bij Paradise FM op Curaçao, Holland FM op Gran Canaria en Mega Hit FM op Bonaire. Je kon hem ook ‘vooruitluisteren’ via WeTransfer, vond ik wel geinig in deze tijd van vooruitkijken op Videoland.
Schrijf ik bovenstaande om mijn ego even op te poetsen? Kan zijn. Maar vooral omdat je in radioland nooit moet uitgaan van voorkennis. ‘Always reset the stage’ > leg even kort uit hoe het alweer zit, veel luisteraars kennen het item, de gast of het spel nog niet en wie het, hem of haar wel kent vindt het leuk om weer even bevestigd te worden in wat ze al wisten. Heb ik dit zelf uitgevonden of van een programmaleider gehoord? Nope. Gelezen in een boek over radio of gehoord in een van de vele seminars! Jij heb dit wellicht geleerd van een goede radiocoach. Dit is een van de vele voorbeelden die je kunt vinden in dit cursusmateriaal. Boze tongen om je heen zullen dit zeggen: ‘radio leer je niet uit een boek maar door het te doen’. Dat klopt, maar het kan je wél handige tools geven om je radioshow en jou als jock of producer beter te maken. Sterker nog: dat doet het. Wat je weer meteen meer zelfvertrouwen geeft om nieuwe dingen uit te proberen en je niet aflatende behoefte aan feedback of je het wel goed doet behapbaar maakt.
Een fenomeen wat veel in radioland maar waarschijnlijk bij ieder bedrijf voorkomt is: geklaag. Over collega’s. Over de muziek. Over de nieuwe jingles. Over de koffie. Over de broodjes in de kantine, noemmaarop. Eigenlijk is het stiekem een manier om je eigen onzekerheid op iets of iemand anders te projecteren. Beter is het dus om aan je eigen zelfvertrouwen als radiomaker te werken. Dit doe je o.a. door jezelf veel te airchecken en bij alles wat je on-air doet vooraf na te denken ‘zou dit als ik het op TikTok of Instagram plaats een kans maken om viral te gaan?’. Als het antwoord daarop een dikke NEE is, waarom zou je het dan uitzenden? En.. blijf jezelf bijspijkeren, stations in het buitenland checken of deze airchecks op YouTube
In deze tijd is het heel normaal dat een programmaleider meerdere radiostations moet runnen. Of om de haverklap vervangen wordt. Dus de kans dat je van hem of haar steeds de bevestiging krijgt dat het goed genoeg is wat je doet is klein. Ook de wekelijkse luistercijferbingo, waarin het altijd maar weer afwachten is hoe het balletje rolt, geeft geen zekerheid. Als Mien uit Assen vergeten is haar telefoon op te laden kan het, met zo’n klein luisterpanel, al voor zorgen dat je show een vol procentpunt zakt. Dus: niet teveel naar kijken en niks van aan trekken. Beter is het om een keer per kwartaal te kijken naar de trend: is er constant daling, ja, dan zou je je zorgen moeten maken. Als het fluctueert niet. Met zo’n gebrekkig luisteronderzoek zijn uitgesplitste cijfers op programmaniveau eigenlijk ook onzin.
Mocht je een producer hebben die toch vooral tijdens de radioshow met jou de laatste roddels op de gang, het RadioForum of ‘in de column van Kicken’ wil bespreken maak hem of haar dan duidelijk dat dit beter buiten de radiostudio kan of helemaal niet. Je zit daar om het beste voor de show van vandaag te produceren. Als het gaat om je verdere carrière: zorg dat je altijd een of twee stappen vooruit denkt. Iedereen is inwisselbaar, ook jij. Hou mogelijkheden open en verbeter jezelf iedere dag, ga niet zitten wachten tot de telefoon gaat maar pols zelf zo nu en dan of collega’s je wel eens beluisteren en wat ze ervan vinden. Wie weet is hij of zij ineens baasje ergens en fan van je. Want in een radiowereld die zo grillig is en afhankelijk van meningen en smaak kun je maar beter een of twee goede ingangen bij andere zenders achter de hand hebben!
Deze column is een vervolg op dit verhaal. Waar ik eerst typte ‘was een vervolg’, wat natuurlijk veel minder krachtig is. Praat (en schrijf) in de tegenwoordige tijd, nog zo’n handige verbetertip.
OF dj’s klagen weet ik niet, maar wat ik wél opmerk is dat veel van hen – misschien zelfs de meesten – zich nauwelijks nog ontwikkelen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan Gerard Ekdom, Ruud de Wild, Jeroen van Inkel en Gijs Staverman. Prima dj’s, zonder twijfel, maar het zou goed zijn als ze af en toe in de spiegel kijken en zich afvragen: hoe kan ik mezelf nog verbeteren?
Het talent is er zeker, maar het wordt te vaak ingezet als een afgedraaide plaat. Dat is niet alleen zonde voor henzelf, maar ook voor de luisteraars – en uiteindelijk voor de stations waar ze werken. Mijn advies: Probeer jezelf te vernieuwen en dan niet met een flauw radiospelletje.
Eens, idee voor een andere column: wanneer weet je als radiomaker dat je stilstaat? Is wel lef en durf voor nodig!
de dj’s zijn oud. en dan is het over het algemeen klaar met ontwikkelen. maar ja het geldt ook voor de luisteraars dus dan is het allemaal wel weer logisch
Op een dag kan je ook niet meer mee met de nieuwe trends in de popmuziek
Vraag dan je zelf af,of je voor een andere doelgroep bij een andere zender moet gaan draaien
vast blijven houden aan het verleden kunnen de radiozenders helaas maar openstaan voor nieuwe muziek kan iedereen nu graven de radiozenders hun eigen graf
Patrick, even heel offtopic, waarom is het reageren op artikels van deze site -op jouw columns na- uitgeschakeld ?
Te veel troep en hatelijk commentaar. Wij columnisten houden het zelf in de gaten bij de columns wat wel en niet kan
Wij columnisten???
Je bedoelt natuurlijk “Wij communisten”
Hahaha. Echt zeg. Het is colum over radio maken. Doe niet zo raar.
https://www.spreekbuis.nl/spreekbuis-nl-stopt-met-reacties-onder-reguliere-artikelen/
Als radio-dj ben jij de motor van het programma.
Je moet je niet afvragen of je een hype bent op insta etc.
Je moet een programma maken zoals jij dat wilt.
Het zit in je hoofd hoe de plaatjes en praatjes klinken en in elkaar overlopen. Dat hele geheel noemen ze een programma, jij bent degene die dat programma stuurt en niet de roddels op de gang of sociale media.
De grote namen daar luister ik niet meer naar, die hadden op een dag door dat iets werkte en zijn daar jaren later nog steeds mee bezig. Niks mis mee, blijf dat vooral doen ook.
Maar het talent zijn de nieuwelingen, ik wacht op vernieuwde radiomakers die met passie iets doen.
Gooi de webcam uit, maak er een spektakel van.
Stefan Stasse deed dat met ‘het theater van het sentiment’
Maak illusie radio, dat mis ik nog echt.
De grootste ergernis van mijzelf, de intrede van camera’s in de radiostudio. Veelal voegt het weinig toe en is de magie een beetje weg. De warme stem, het voorstellingsvermogen van de luisteraar wordt echt aangesproken.
Radiozenders jagen op oude namen, die steeds ouder worden. Nog meer van Inkel, de Wild. Ik hoop dat een Bas&Dylan prominenter in worden gezet, 2 talentvolle gasten waar radiomaken centraal staat. Ik luister er met veel plezier naar.
Het lijkt mij dat de radio ook slechter erdoor wordt.
Vroeger had je kleine radiostudio’s waar de DJ’s dichtbij elkaar zaten en overal losslingerende truien, koppen koffie en overige meuk rondslingerden. Als je met zijn drieën in zo’n kleine, intieme setting radio maakt hoorde je dat huiskamergevoel terug op de radio.
In de huidige grote, flitsende en steriele studio’s is dat effect compleet verdwenen, en lijkt het wel bijna alsof je naar AI luistert.
Bart van Leeuwen zou een raam open zetten?
🙂
Radio is het theater van de verbeelding! Een goede radiomaker zorgt ervoor dat wanneer je naar een radioprogramma luistert je verbeelding dit zelf gaat invullen. Dat het je blijft boeien. Dat het eigenlijk leuker is om alleen te horen en niet te zien. Als je het ziet valt de magie weg. Vroeger had je daarvoor bijvoorbeeld een hoorspel.
Alleen Edwin Evers met Evers & Co weet nog het gevoel van een hoorspel op te roepen. Het probleem is dat de jongere generatie radiomakers waarschijnlijk nog niet eens van het woord hoorspel gehoord hebben.
Jammer want radio kan nog steeds een magisch medium zijn. Als de dj maar de sfeer van een hoorspel(dat je verbeelding het zelf gaat invullen)kan oproepen. Een praatje maken en een plaatje aankondigen kan iedereen. Een unieke sfeer tijdens een radioprogramma creëren is een ander verhaal
Fantastisch, dat filmpje. Maar ik hoor dat soort stoere radio echt helemaal nergens meer. Zit regelmatig van dit soort airchecks terug te luisteren. Vroeger klonk de radio echt zoveel beter dan nu. Helaas.
Maar helaas, dj’s mogen niet zoveel en ze moeten wel veel, en dan bij voorkeur allemaal hetzelfde en ook op dezelfde manier.
Want een dj stem, dat is zo 1980, en ja, je moet echt iets uit je privé leven vertellen, want dan herkennen de luisteraars zich in je. En nee, stel je voor dat je een track draait die niet op de playlist staat, en ja, een telefoongesprek moet kortgeknipt worden, want die muziek moet doorstampen.
En intussen maakt het niet meer uit of je naar Radio 538, Radio Veronica, Qmuzic of 3FM luistert, want behalve de muziek is het allemaal een variant op hetzelfde.
Ik luister graag naar Michiel Veenstra op KINK. Ja natuurlijk, hij draait lekkere muziek en dat eeuwige gezever over muziek hoeft van mij ook niet zo. Maar Michiel praat mij ook op eigen wijze bij over het nieuws van de dag. En het is lekker rustig. En knalt er vooral lekkere muziek door. Snap trouwens niet waarom Sky Radio niet voor die variant gekozen heeft.
En zodra het 9 uur is, heel snel mijn eigen stream of een podcast aan. Want ook bij KINK zit er dan zo’n nietszeggende dj waarvan er 24 in een dozijn zitten.
Het klinkt allemaal lekker professioneel. Maar ik hoor toch liever het vakmanschap van de dj uit de speakers knallen.
En een beetje afwisseling graag.
Oh ja, ik weet nog wel een talent die ik graag vaker zou horen. Larissa Postma, ook al van KINK. Geef die Vrouw alsjeblieft een dagelijkse show, want dan kan Ze verder doorgroeien.
Als ik naar een radiozender luister en af en toe, in een zwak moment, Visual Radio aanklik, zie ik vaak dat ik dat beter niet had kunnen doen. Zeker bij NPO Radio 2 zie je naast de dj en sidekick soms nog twee of drie extra mensen in de studio zitten. Waarom eigenlijk? Dat lijkt me iets waar prima op bezuinigd kan worden.
Een muzieksamensteller kan uiteraard blijven, maar een sidekick kan prima ook de producer werkzaamheden doen. Ook bij commerciële zenders zie je vaak een hele groep mensen rondom het meubel, zoals redacteuren. Tegelijkertijd is er op de websites van zowel publieke als commerciële zenders vaak nauwelijks iets terug te vinden uit de show. Dat voelt als een gemiste kans.
Wat me ook opvalt bij Visual Radio en op social media van dj’s, is dat er hele middagen met Omniplayer overgangen worden voorbereid, terwijl tijdens de show de dj vooral met zijn telefoon bezig lijkt.
Overigens heb ik zelf nog met de eerste versies van Omniplayer gewerkt en destijds ook diverse voorstellen gedaan bij de programmeurs van M&I Partners om het systeem voor dj’s te verbeteren. Graag gedaan trouwens 😉 Het is een fijn systeem als hulpmiddel, maar ik zie het gros van de huidige dj’s bij lange na niet meer de kwaliteiten hebben van bijvoorbeeld JoJo Kincaid zoals in het filmpje en vele andere legendarische radiomakers uit die tijd.
Goed verhaal. Maar gaan Jan-Willem en Jeroen nou nog steeds naar Radio 10, terwijl ze bij de NPO een tv-programma krijgen?
Denk het niet inderdaad. Zoals eerder al gezegd!
Een vraag stellen en ‘m daarna zelf beantwoorden met je eigen waanideeën.
Totally crazy
Het tv programma van JWSO is slechts 6 afleveringen en de laatste is eind mei, en in juni loopt hun contract af. Na de fout om Wout en Frank per direct van de zender te gooien zal het team pas in juni bekendmaken dat ze weggaan. Tenzij ze bijtekenen
Het zou kunnen dat de NPO de bui al voelde hangen of dat Jan Willem en Jeroen hebben aangegeven meer te willen. Misschien was dit een reden om ze nu dit tv programma te geven. Is de producent van het tv programma heel toevallig Medialane?
Als ze een financiële kwestie is dan zo het toch kunnen dat ze voor een overstap naar Talpa gaan voor Radio 10. Daar zouden ze ook een tv programma kunnen doen op SBS6.
Jeroen vult zijn salaris aan met voice over werk voor RTL. Benieuwd of Talpa dat toestaat.
Frank Dane, dj bij Talpa’s 538, staat toch ook aan de RTL boulevard desk?
Dat is zo idd
Bij Frank, Morad en Shay in Boulevard weet ik niet hoe het zit. Best vreemd eigenlijk.
Morad en Shay mochten van de Vara wel duiden bij Boulevard maar niet presenteren, wat Morad wel wilde. Daarom werd Morad ontslagen bij de Vara en meteen aangenomen bij Powned die een half jaar later het oude tijdslot terugkreeg. Hoe Frank het heeft geregeld geen idee. Maar het kan ook goed zijn voor Talpa Radio als Frank is te zien in het populaire Boulevard
RTL huurt hem in als freelance voice-over. Dat werkt doet hij vanuit huis in zijn eigen studio. Jeroen is niet in dienst bij RTL.
gister nog eens in de auto Sky aangezet, en warempel, tweede plaat die ik hoorde was van… Adèle… 🙂
Komaan…
Belangrijk verschil tussen de huidige generatie en die van de pioniersjaren: passie. Indertijd was er niet veel omhanden, en de echte jocks die leefden voor de radio. Nu komen die frêles van de mediaschool, en doen maar wat – gewoon als jobke, en meedoen met het aanstellerige van socials en zo… Er ligt echt niemand wakker van goeie overgangen of speaks, wel van hun imago, en of er veel reacties komen op insta, enz… Het is een totaal ander medium Patje, ik weet niet of je nog mee bent.
Ik in elk geval niet… En iemand als JoJo ook niet hoor.
Nu, of het nu nu is of vroeger, iets wat nog importanter is dan wat er in al die boekjes over radio staat, waar elk programma, of elke show, moet op letten is de spanningsboog in het verhaal. Wanneer je kleuters kan fascineren met een goed verhaaltje weet je allicht wel hoe je goeie speaks kan doen…