Mediabegrotingsbrief 2027: zorgen over dalende reclame-inkomsten en vertraging hervorming publieke omroep

Minister Rianne Letschert (OCW) maakt zich grote zorgen over de financiële toekomst van de publieke omroep. De Ster-inkomsten vallen in 2027 naar verwachting € 24,1 miljoen lager uit dan eerder begroot. Tegelijkertijd moet de landelijke publieke omroep € 111,7 miljoen bezuinigen, waarvan € 74 miljoen op de programmering. Ook loopt de voorbereiding van de hervorming van het omroepbestel vertraging op. Dat blijkt uit de Mediabegrotingsbrief 2027, die deze week naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Ster-inkomsten dalen naar € 141,4 miljoen

De verwachte Ster-afdracht voor 2027 wordt verlaagd van € 165,5 miljoen naar € 141,4 miljoen. Volgens Letschert is de daling vooral het gevolg van de krimpende markt voor lineaire televisiereclame. Kijkers verschuiven steeds vaker naar online- en on-demandplatforms, waar de Ster geen reclame mag verkopen bij het aanbod van de landelijke publieke omroep. Voor het eerst liggen de verwachte reclame-inkomsten onder de jaarlijkse € 153,3 miljoen die als reclamebijdrage nodig is voor de financiering van de landelijke publieke omroep. Het tekort wordt voorlopig opgevangen uit de Algemene Mediareserve, maar volgens de minister is dat geen structurele oplossing. De mediareserve daalt naar verwachting van € 272,3 miljoen eind 2026 naar € 221,5 miljoen eind 2027. Het totale budget voor de landelijke publieke omroep bedraagt in 2027 circa € 939 miljoen, inclusief aanvullende financiering voor grote evenementen en specifieke fondsen.

De minister wil komend voorjaar met een nieuw voorstel komen over de rol van reclame bij de publieke omroep. In het wetsvoorstel voor de stelselherziening is bovendien een verbod op reclame bij online audio-aanbod opgenomen.

€ 74 miljoen minder voor programmering

Vanaf 2027 wordt € 111,7 miljoen bezuinigd op de rijksmediabijdrage aan de landelijke publieke omroep. De NPO-organisatie bespaart € 17,1 miljoen en de omroepen moeten € 15,6 miljoen op hun organisatiekosten besparen. Ondanks deze maatregelen wordt ook de programmering geraakt. Op het mediabudget wordt € 74 miljoen bezuinigd. De omroepen verwachten daarnaast € 5 miljoen aan extra eigen inkomsten. Voor reorganisatiekosten is maximaal € 50 miljoen beschikbaar uit de Algemene Mediareserve. Inmiddels zijn zeven voorschotaanvragen ingediend, samen goed voor € 15 miljoen.

Nieuwe benchmark voor overheadkosten

De minister introduceert een benchmark waarbij organisatiekosten bij de publieke omroep tussen de 12 en 16 procent van de totale lasten moeten liggen. Vanaf de jaarverantwoording over 2026 moeten de NPO en de omroepen jaarlijks rapporteren over hun organisatiekosten. Bij overschrijding van de benchmark moeten zij uitleggen waarom dat gebeurt en welke maatregelen worden genomen. Het gaat nadrukkelijk niet om een wettelijke bovengrens. De minister wil de bestedingsvrijheid van publieke omroepen behouden.

Hervorming publieke omroep loopt vertraging op

De hervorming van het landelijke publieke omroepbestel moet nog altijd op 1 januari 2029 ingaan, maar de voorbereiding duurt langer dan gepland. Op de internetconsultatie van het wetsvoorstel kwamen ruim 600 reacties binnen. Daardoor lukt het niet om het wetsvoorstel nog in 2026 aan de Raad van State voor te leggen. De minister streeft ernaar dit zo snel mogelijk in 2027 te doen. Het wetgevingstraject moet bij voorkeur begin 2028 zijn afgerond. De huidige prestatieovereenkomst tussen OCW en de NPO wordt daarom tot en met 2028 verlengd.

Meer publiek-private samenwerking

De minister ziet mogelijkheden voor verdere samenwerking tussen publieke en commerciële mediabedrijven. Daarbij worden onder meer de samenwerking tussen de NOS en Talpa rond sportrechten, de uitbreiding van NLZIET met radiokanalen en coproducties met streamingdiensten genoemd. Ook wordt onderzocht of publiek-private samenwerking expliciet onderdeel kan worden van de wettelijke publieke mediaopdracht.

Voor commerciële podcasts op NPO Luister blijven voorlopig beperkingen gelden. Commerciële makers kunnen via samenwerking met een erkende publieke omroep hun podcasts op publieke kanalen aanbieden. Rechtstreekse plaatsing zonder publieke omroep als afzender is niet toegestaan. Gezamenlijke distributie van publieke en commerciële radiokanalen is wel mogelijk. Daarnaast voeren het ministerie, de NPO en streamingdiensten gesprekken over nieuwe coproducties. De samenwerking tussen BNNVARA en Disney+ bij het programma Wolven wordt als voorbeeld genoemd.

Lokale omroepen krijgen € 31,9 miljoen

De hervorming van de lokale publieke omroep gaat op 1 januari 2028 in. Nederland krijgt tachtig lokale verzorgingsgebieden, waarvoor telkens maximaal één publieke omroep wordt aangewezen. Voor het nieuwe stelsel is vanaf 2028 jaarlijks € 31,9 miljoen beschikbaar. De regionale publieke omroepen en de RPO ontvangen in 2027 gezamenlijk circa € 201 miljoen. Voor bestuurders van lokale omroepen komt bovendien vanaf 2028 een nieuwe, lagere bezoldigingsnorm.

Mediapact moet afhankelijkheid van big tech verminderen

Het kabinet werkt met mediabedrijven aan een Mediapact. Dat moet de journalistieke functie van de media versterken en de technologische afhankelijkheid van grote internationale platforms terugdringen. De minister wil voor het einde van 2026 de eerste afspraken vastleggen. Begin 2027 volgt een verdere uitwerking van het integrale mediabeleid. Ook de veiligheid van journalisten blijft een aandachtspunt. Volgens de brief lijkt het aantal meldingen van bedreiging en geweld in 2026 opnieuw toe te nemen. Met de Mediabegrotingsbrief 2027 wordt duidelijk dat de mediasector de komende jaren niet alleen te maken krijgt met forse financiële druk, maar ook met ingrijpende veranderingen in financiering, organisatie en distributie.

Spreekbuis.nl

WAARDEER DIT ARTIKEL!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.

Donatie Spreekbuis € -