Lieneke van Schaardenburg overleden

Radiojournalist, programmamaker en docent Lieneke van Schaardenburg (1942) is op zondag 8 november op 84-jarige leeftijd overleden in haar woonplaats Amsterdam. Van Schaardenburg begon bij de AVRO en maakte naam bij de VARA, waar ze onder meer leiding gaf aan Radioweekblad, het eerste feministische radioprogramma van Nederland. Na haar journalistieke carrière werkte zij decennialang als docent radio aan de School voor Journalistiek in Utrecht.

Van Schaardenburg werd in 1942 geboren in een socialistisch arbeidersgezin in Rotterdam. Begin jaren zestig begon haar loopbaan als presentator van het televisieprogramma Combo, een nieuw muziek- en jongerenprogramma van de AVRO. In die jaren schreef zij over cultuur voor de Haagse Post en Vrij Nederland en over popmuziek voor de jongerenpagina van het Parool. Bij de VARA werkte ze als redacteur en verslaggever voor het programma Uitlaat onder leiding van Wim de Bie.

Als journalist voor Vrij Nederland en de Haagse Post interviewde ze in de jaren zeventig kunstenaars als John Cage, Joseph Beuys en Soll LeWitt alsook musici als the Doors, Janis Joplin, Leonard Cohen en John Lennon met zijn partner Yoko Ono. Daarnaast had zij belangstelling voor ontwikkelingen op sociaal-cultureel gebied zoals het recht op abortus, psychiatrie, onderwijs, kinderbescherming en vrouwenrechten. Die betrokkenheid schreef zij zelf toe aan de tijdgeest en haar afkomst uit het arbeidersmilieu, maar ze gaf daar door haar wetenschappelijk geschoolde blik een eigen gezicht aan.

Over die afkomst schreef Van Schaardenburg het boek Meisjes uit mijn straat (1988), een sociologisch onderzoek naar arbeidersmeisjes en sociale mobiliteit. De journalist ging op zoek naar de vrouwen met wie ze in het Rotterdam van vlak na de oorlog in een arbeiderswijk was opgegroeid. Zij onderzocht op openhartige wijze de voor- en nadelen van ‘sociaal stijgen’. Het boek was de kroon op haar studie sociologie die zij in de jaren tachtig voltooide.

Vanaf 1979 tot haar pensioen in 2005 was Van Schaardenburg docent radio aan de School voor Journalistiek in Utrecht waar zij onder meer de radiodifferentiatie coördineerde. In 2005 verscheen haar studieboek Radiojournalistiek, het eerste Nederlandstalige basisboek over het radiovak.

“Mijn moeder had vanuit haar nieuwsgierigheid en interesse in andere mensen een aanstekelijk enthousiasme om mensen naar hun achtergrond te vragen, ook in het dagelijks leven en ook nog in haar laatste dagen”, aldus haar dochter Zoë van Schaardenburg de Wit. “Zij stelde het belang van anderen boven dat van haarzelf en toonde zich altijd zeer betrokken. Ze was kritisch, vooral op zichzelf, en recht door zee als een echte Rotterdamse.”

Lieneke van Schaardenburg was getrouwd met kunstenaar Oscar de Wit. Zij laat een dochter en twee kleinkinderen achter. Het afscheid vindt plaats in besloten kring.