De lancering van De Schatkamer van Beeld & Geluid kreeg veel lof, maar zorgt inmiddels ook voor discussie. Aanleiding is het offline halen van oude afleveringen van Dit Was Het Nieuws, omdat grappen uit de jaren negentig anno 2026 mogelijk gevoelig liggen. Talloze mediapersoonlijkheden, onder wie Eppo van Nispen tot Sevenaer, Johnny de Mol, Angela de Jong, Michiel Romeyn en Jack Spijkerman, uiten kritiek op wat zij zien als het ‘cancelen’ van oude televisieprogramma’s. Volgens critici raakt dit aan een groter probleem: woke en humor gaan slecht samen, omdat humor juist bestaat bij de gratie van het opzoeken van grenzen.
Satire, cabaret en komedie werken vaak door te schuren, te overdrijven en ongemak bloot te leggen. Humor ontstaat regelmatig juist op plekken waar maatschappelijke gevoeligheden liggen. Wat in 1997 grappig of normaal werd gevonden, kan vandaag ongemakkelijk voelen. Maar volgens tegenstanders maakt dat oude televisie juist waardevol als tijdsdocument. Een archief is geen actuele uitzending, maar een venster op de tijdgeest. De vrees is dat niet alleen Dit Was Het Nieuws, maar uiteindelijk ook programma’s en andere satirische klassiekers uit het zicht verdwijnen. Daarmee zou de Nederlandse tv-geschiedenis worden opgeschoond volgens de normen van nu. Naast Dit Was Het Nieuws lijken ook diverse andere programma’s niet vindbaar, waaronder enkele items van Robbie Muntz (VPRO).
Ook mediakenner Victor Vlam heeft in zijn podcast kritiek op de beslissing. Volgens hem is het beschikbaar maken van oude programma’s niet hetzelfde als het goedkeuren van iedere grap die daarin wordt gemaakt. Kijkers begrijpen volgens hem heel goed dat humor en taalgebruik uit de jaren zeventig, tachtig of negentig in een andere maatschappelijke context zijn ontstaan. Vlam waarschuwt dat vrijwel ieder tijdperk achteraf anders wordt beoordeeld. Dingen die nu algemeen geaccepteerd zijn, kunnen over tientallen jaren eveneens gevoelig liggen. Wanneer iedere generatie het verleden gaat filteren op basis van de eigen actuele normen, bestaat volgens hem het risico dat grote delen van de cultuurgeschiedenis verdwijnen. Daarnaast wijst hij op het verschil tussen uitzenden en archiveren. Oude afleveringen opnieuw prominent programmeren is iets anders dan ze beschikbaar houden in een historisch archief. Juist een plek als De Schatkamer zou volgens hem moeten laten zien hoe Nederland door de jaren heen veranderd is.
Wellicht ligt de oplossing daarom niet in verwijderen, maar in context toevoegen. Een toelichting kan duidelijk maken dat taal, humor en maatschappelijke opvattingen zijn veranderd, zonder het verleden uit te wissen.
