Het Commissariaat voor de Media vindt dat het Nederlandse wetsvoorstel voor de uitvoering van de European Media Freedom Act (EMFA) onvoldoende bescherming biedt tegen mediaconcentratie en te weinig waarborgen bevat voor transparantie over media-eigendom. De toezichthouder roept het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) op het wetsvoorstel op twee belangrijke punten aan te passen.
Dat blijkt uit de reactie die het Commissariaat op 5 november heeft ingediend bij de internetconsultatie over de Nederlandse uitvoering van de Europese verordening mediavrijheid.
Zorgen over concentratie Nederlandse nieuwsmarkt
Volgens het Commissariaat wordt de Nederlandse nieuwsmarkt gedomineerd door een beperkt aantal grote mediabedrijven. De Media Pluralism Monitor 2026 kwalificeert marktconcentratie in Nederland als een zeer hoog risico voor de pluriformiteit van het media-aanbod.
De Europese Media Freedom Act schrijft daarom voor dat bij mediafusies niet alleen naar economische gevolgen wordt gekeken, maar ook naar de impact op mediapluriformiteit en redactionele onafhankelijkheid.
In het Nederlandse wetsvoorstel krijgt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de verantwoordelijkheid voor deze beoordeling. Het Commissariaat krijgt slechts een adviserende rol.
De mediatoezichthouder pleit ervoor de verantwoordelijkheden te splitsen. De ACM zou zich moeten richten op de economische gevolgen van fusies, terwijl het Commissariaat zelfstandig de gevolgen voor mediapluriformiteit en redactionele onafhankelijkheid beoordeelt.
Onvoldoende bevoegdheden voor transparantie media-eigendom
Een tweede kritiekpunt betreft de transparantie over het eigendom van mediabedrijven. De EMFA verplicht mediabedrijven om informatie openbaar te maken over hun eigenaren en financiering door overheden.
Het Commissariaat krijgt volgens het wetsvoorstel de taak een nationale databank met deze gegevens te ontwikkelen. De toezichthouder krijgt echter geen wettelijke bevoegdheid om de benodigde informatie bij mediabedrijven op te vragen.
Hierdoor wordt het Commissariaat afhankelijk van vrijwillige medewerking. Dat vergroot volgens de toezichthouder het risico op een databank met onvolledige of onjuiste gegevens, waardoor een misleidend beeld van de eigendomsverhoudingen kan ontstaan.
Mediavrijheid en democratie onder druk
Het Commissariaat benadrukt dat de toenemende mediaconcentratie en het gebrek aan transparantie niet alleen de mediasector raken, maar ook gevolgen kunnen hebben voor de democratische rechtsstaat.
Wanneer steeds meer nieuws afkomstig is van dezelfde mediabedrijven, neemt het risico af dat burgers toegang hebben tot voldoende verschillende perspectieven. Tegelijkertijd maakt onduidelijkheid over media-eigendom het moeilijker om te beoordelen wie er achter bepaalde berichtgeving zit.
Volgens het Commissariaat laat Nederland met de huidige uitwerking van de Europese Media Freedom Act belangrijke kansen liggen om de onafhankelijkheid, transparantie en pluriformiteit van het medialandschap te versterken.
De toezichthouder dringt daarom aan op aanpassing van het wetsvoorstel voordat de Nederlandse uitvoeringswet definitief wordt vastgesteld.
Lees de volledige reactie van het Commissariaat voor de Media (pdf)
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
