België voert de strijd tegen illegale IPTV op. Naar schatting kijken inmiddels minstens 650.000 Belgische huishoudens via illegale streamingdiensten, ongeveer één op de acht gezinnen. De Belgische overheid spreekt bovendien van een onderschatting. Ook in Nederland gaat het waarschijnlijk om honderdduizenden huishoudens, maar betrouwbare cijfers ontbreken.
De Belgische FOD Economie is samen met mediatoezichthouder CSA en partijen uit de audiovisuele sector de campagne #PlayFair gestart. Daarmee wil de overheid consumenten wijzen op de juridische en digitale risico’s van illegale IPTV.
Via dergelijke diensten krijgen gebruikers voor vaak tien tot vijftien euro per maand toegang tot duizenden televisiezenders, live sport en streamingdiensten als Netflix, Disney+ en Amazon Prime. Het aanbod lijkt aantrekkelijk nu reguliere televisie- en streamingabonnementen steeds duurder worden, maar de aanbieders beschikken doorgaans niet over de benodigde uitzendrechten.
Minstens 650.000 Belgische huishoudens
Volgens de FOD Economie maken minstens 650.000 Belgische huishoudens gebruik van illegale IPTV. Dat komt neer op ongeveer één op de acht gezinnen. Woordvoerder Étienne Mignolet noemde dat aantal eerder zelfs „waarschijnlijk een onderschatting van de realiteit”. De financiële schade voor rechthebbenden wordt in België geraamd op ongeveer 189 miljoen euro per jaar. Sinds medio 2024 kan België bovendien sneller websites laten blokkeren die illegale streams aanbieden. Inmiddels zijn 2.031 domeinnamen geblokkeerd. De waarschuwingspagina die consumenten vervolgens te zien krijgen, werd volgens de Belgische overheid al meer dan 800.000 keer bezocht. Toch blijft het een kat-en-muisspel. Aanbieders registreren nieuwe domeinnamen, communiceren via Telegram en WhatsApp en proberen via sociale media nieuwe klanten te vinden.
Juridisch
De zwaarste straffen zijn bedoeld voor de verkopers van illegale abonnementen. Wie bewust en commercieel auteursrechten schendt, kan in België een gevangenisstraf tot vijf jaar krijgen. Ook kunnen hoge geldboetes worden opgelegd en kunnen inkomsten en apparatuur worden verbeurdverklaard. Ook kijkers kunnen juridisch aansprakelijk zijn. Het Europese Hof van Justitie bepaalde in 2017 dat iemand die bewust naar een duidelijk illegale stream kijkt zich niet automatisch kan beroepen op de uitzondering voor tijdelijke kopieën. In de praktijk richten rechthebbenden zich echter vooral op aanbieders. Individuele kijkers moeten eerst worden geïdentificeerd en de schade per consument is relatief beperkt. Bij onderzoeken naar aanbieders zijn in België wel al gegevens van ongeveer 115.000 abonnees gevonden. De Belgische campagne richt zich daarom niet alleen op auteursrechten. Illegale IPTV-aanbieders beschikken vaak over namen, e-mailadressen, telefoonnummers en betaalgegevens van gebruikers. Die informatie kan worden doorverkocht of worden gebruikt voor phishing en fraude. Ook waarschuwen experts dat apps die nodig zijn om illegale IPTV te bekijken malware kunnen bevatten. Dergelijke software kan bijvoorbeeld wachtwoorden, betaalgegevens of informatie uit cryptowallets buitmaken. De Belgische overheid wijst daarnaast op mogelijke verbindingen tussen grootschalige illegale IPTV-netwerken, witwassen en georganiseerde criminaliteit.
Illegale IPTV in Nederland?
Ook in Nederland zijn harde cijfers moeilijk te vinden. Stichting BREIN schatte eerder tegenover consumentenprogramma Kassa dat ongeveer acht procent van de Nederlandse huishoudens illegale IPTV gebruikt. Dat zou eveneens neerkomen op ruim 650.000 huishoudens. Mediajournalist Jarco Kriek van TotaalTV denkt dat het werkelijke aantal aanzienlijk hoger ligt. Hij wees eerder op Europese onderzoeken waarin voor Nederland wordt gesproken over ongeveer 1,4 tot 2 miljoen huishoudens die op enige manier gebruikmaken van illegale IPTV. Die cijfers moeten met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Onderzoek naar illegaal gedrag is per definitie lastig: respondenten kunnen hun gebruik verzwijgen, terwijl onderzoeken bovendien verschillende definities van IPTV, illegale streams en piraterij hanteren.
Stichting Brein
Het belangrijkste verschil tussen Nederland en België zit momenteel in de handhaving. België combineert overheidscampagnes, blokkades van websites en strafrechtelijk onderzoek. In Nederland ligt een groot deel van de aanpak bij Stichting BREIN, dat namens rechthebbenden optreedt tegen illegale aanbieders. Volgens BREIN zijn dit jaar al 104 illegale IPTV-diensten uit de lucht gehaald, meer dan in 2024 en 2025 samen.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
