Artificial Intelligence, is geen toekomstmuziek meer op de televisieredactie. Veel collega’s werken er dagelijks mee, soms zonder het door te hebben. Automatische ondertiteling, het uitwerken van castinggesprekken, tools die fragmenten selecteren voor social media of kijkgedrag analyseren: AI zit inmiddels diep in de workflow van televisieproductie. Tegelijk roept dat vragen op. Wat betekent dit voor het vak van de journalist of televisieredacteur? Welke taken kunnen we veilig overlaten aan AI en waar moeten we juist vasthouden aan menselijke keuzes? Dit achtergrondverhaal verkent hoe AI vandaag en in de nabije toekomst invloed heeft op televisieredacties. Wat staat ons te wachten?
Data
AI op de redactie: waar helpt het echt?
Internationaal onderzoek laat zien dat de mediasector een van de snelst groeiende gebruikers van AI is. Volgens marktanalyses groeit AI in media en entertainment vooral omdat het productieprocessen versnelt en content beter afstemt op het publiek (Grand View Research). In rapporten over de toekomst van lineaire televisie wordt daarnaast gewezen op technische verbeteringen, zoals automatische ondertiteling, beeldoptimalisatie en gepersonaliseerde contentversies (Next Gen Linear TV). Dit versnelde productieproces creëert juist meer mogelijkheden en laat ruimte voor het creatieve aspect. “Bij casting tapes worden interviews automatisch getranscribeerd en omgezet naar biografieën, terwijl redacteuren zich kunnen focussen op het casten en de juiste vragen voorbereiden’’, vertelt Bobby Sips AI Innovatie Officer bij Talpa Studios. Dit herkent ook Lars Anderson, Innovation manager bij DPG Media.
“Werk waar vroeger uren in ging zitten, kan ik nu eenvoudig laten uitvoeren door bijvoorbeeld Gemini. Ik voer het interview of gesprek en laat het transcriberen. De inhoud en kwaliteit blijven volledig van mij en het blijft mijn gesprek, mijn interview. Alleen het maakproces wordt een stuk eenvoudiger.”
Onderzoek naar AI-gestuurde media-analyse laat zien dat ook toepassingen op marketing voor televisieredacties heel lucratief kunnen zijn. Het geeft redacties meer inzicht in de interesse van de doelgroep en helpt met het maken van beslissingen. (AI and data-driven media analysis of TV content for optimised digital content marketing). Algoritmen kunnen voorspellen welke fragmenten goed werken op sociale media of welk moment het beste is om content te publiceren. Voor redacties betekent dit minder giswerk en meer onderbouwde keuzes. In die zin functioneert AI als een slimme assistent die continu meedenkt op de achtergrond. ‘’Alles wat we kunnen automatiseren, maar niet inboet aan kwaliteit, zal ons heel erg gaan helpen’’, vertelt Lars Anderson. Maar wat betekent al die groeiende efficiëntie voor de journalist, de redacteur of zélfs de presentator? ‘’Als één van mijn kinderen een mediastudie zou willen doen, zou ik mij toch wel even afvragen of dat nog zo’n goed idee is met de toekomstige kansen op de arbeidsmarkt in dat vak’’, vertelt Richard Otto oprichter van Tens Media en schrijver onder andere het boek ‘’#AI; We’re F*cked’!’.
Wat AI (nog) niet kan: journalistiek blijft mensenwerk
Creativiteit op TV gaat niet alleen over originele ideeën, maar ook over aanvoelen wat maatschappelijk relevant is. Kunnen we AI dan wel volledig vertrouwen met het transcriberen van interviews, castinggesprekken en quotes die tijdens de opnames gemaakt worden? Of draait AI per ongeluk een belangrijk woord in de zin naar een totaal ander woord? Onderzoek naar creativiteit en AI laat zien dat algoritmen goed zijn in het combineren van bestaande patronen, maar moeite hebben met waarom iets écht betekenisvol is en welke emotionele of sociale waardes ergens aan gekoppeld zijn (Redefining Creativity in the Era of AI?).
“Als je een scherpe, column of tekst door meerdere AI-modellen laat herschrijven, dan corrigeren ze elkaar zo sterk dat er uiteindelijk een vlak, middelmatig stuk overblijft. Juist de scherpe randjes en de persoonlijke toon – dat wat een mens interessant maakt – verdwijnen dan’’, vertelt Richard Otto. Ook het échte inlevingsvermogen: denk aan oogcontact, lichaamshouding en het tonen van emotie. Eigenlijk hetgeen dat ons mens maakt, blijft onvervangbaar. “Een machine kan de fijne nuances van menselijk contact, twijfel en empathie niet nabootsen. Je hebt een echt mens nodig om interessante uitlatingen naar boven te brengen bronnen te laten spreken’’.
In de praktijk betekent dit dat AI uitstekend kan ondersteunen, maar niet kan vervangen, althans niet volledig. Studies naar human-AI samenwerking in de creatieve sector benadrukken dat succesvolle workflows ontstaan wanneer mensen de regie houden en AI inzetten als hulpmiddel (Human-AI Collaboration in Creative Industries). Voor televisieredacties betekent dat: AI kan helpen bij voorbereiding en uitvoering, maar de eindverantwoordelijkheid moet altijd bij de, menselijke, redactie blijven liggen. “Het blijft een risico dat AI-woorden verkeerd interpreteert, waardoor zinnen of boodschappen van een kandidaat of bron veranderd kunnen worden. Menselijke controle is daarom noodzakelijk’’, aldus Bobby.Ook voor castinggesprekken, belletjes met kandidaten en begeleiding op de vloer, is juist die sociale connectie tussen mensen zo belangrijk.
Vertrouwen van de consument
AI-systemen zijn zo objectief als de data waarmee ze zijn getraind. Onderzoek naar AI-gegenereerde media waarschuwt dat algoritmen bestaande vooroordelen kunnen versterken, terwijl dat voor gebruikers niet altijd zichtbaar is (Partadiredja et al., 2020).
Een ander risico is het vervagen van de grens tussen echt en nep. Deepfakes en synthetische stemmen maken het steeds lastiger om authenticiteit te garanderen. Voor televisiejournalistiek, waar vertrouwen cruciaal is, vormt dit een serieuze uitdaging. Transparantie over het gebruik van AI wordt daarom steeds belangrijker.
Onderzoek naar publieksreacties op AI-gestuurde programma’s laat zien dat mensen nieuwsgierig zijn, maar ook kritisch (Questioning ‘what makes us human’). Kijkers accepteren AI vooral wanneer het ondersteunend is en niet zichtbaar de menselijke maker vervangt. Dit is te zien bij YouTuber ‘Kwebbelkop’ (15 miljoen abonnees). ‘’Hij maakte een AI-avatar van zichzelf die figureerde als presentator in de video’s, maar dat kostte een deel van zijn succes; het laat zien dat mensen hier niet altijd op zitten te wachten. Aan de andere kant, hoeft dit niet altijd zo te zijn. Het draait het om perceptie: wat accepteert de redactie en wat accepteert de kijker? Bij een ander experiment met avatars dat ik deed voor metro bleek dat consumenten de AI-presentaties positiever waardeerden dan de redactie, en dat de stemintonatie soms zelfs beter overkwam dan bij een echte presentator’’, vertelt Richard Otto.
De vraag die we dus eigenlijk moeten stellen om het lot van de toekomstige televisieredacteur te bepalen, is: wat wil de toekomstige televisiekijker? “Kijkers hechten waarde aan transparantie; als je duidelijk maakt dat iets met AI is gemaakt, kan dat het vertrouwen juist vergroten”, vertelt Bobby. Het antwoord ligt dus niet altijd bij de redactie of bij alles wat wel en niet mogelijk of efficiënter is, maar wat wordt geaccepteerd. Vindt de kijker een AI-avatar als presentator beter dan de menselijke, waarom zouden we ons dan daaraan vasthouden? Vindt de kijker het prima als alle muziek in programma’s door AI is gemaakt, waarom zouden we dan copyright betalen? In perceptie en acceptatie ligt de toekomst.
Het creatieve proces blijft menselijk
Is dat dan realistisch: acceptatie van onmenselijke televisie? Misschien, maar heel onwaarschijnlijk. Wat we hebben gezien, is dat transparantie kán resulteren in enige acceptatie, maar dat dat niet hoeft. Kwebbelkop verloor trouwe fans toen hij zijn AI-karakter introduceerde. Ook journalist Lars Anderson omarmt enkel de hulp in het productieproces, maar benadrukt het belang van de kleine menselijke uitingen die juist emotie opwekken. Een twijfel in je stem, een blik in de ogen of een aanraking brengt de beste verhalen. Het creatieve proces blijft bovendien menselijk. AI moet gevoed worden met informatie om tot een leuk product te leiden. ‘’Zelfs als AI een afbeelding of een lied voor je creëert, is de creatieve menselijke invloed nodig om dat te realiseren’’, vertelt Bobby.
Europa map
Geef als eerste een reactie