Reality-tv draait allang niet meer uitsluitend om liefde, avontuur of een inkijkje in het leven van gewone Nederlanders, want voor steeds meer deelnemers lijkt deelname vooral een strategische stap richting een nieuw bestaan als influencer, artiest, presentator of andere bekende Nederlander.
Dat verschijnsel is niet nieuw. Programma’s als Love Island, Temptation Island en Ex on the Beach leveren al jaren kandidaten af die hun 15 minutes of famezo snel mogelijk proberen om te zetten in zoveel mogelijk volgers op Instagram en TikTok. Een groot bereik kan immers worden verzilverd via betaalde samenwerkingen, promotionele posts en soms zelfs als indirecte reclame voor een eigen OnlyFans-account. Dat laatste kan tegenwoordig aanzienlijk lucratiever zijn dan de klassieke route waarbij een realityster na zijn of haar televisieoptreden één keer in de Nederlandse Playboy verschijnt.
Andere deelnemers proberen hun tijdelijke bekendheid te gebruiken om een zangcarrière te starten, terwijl bij programma’s als Ik Vertrek en B&B Vol Liefde soms nog ambitieuzere plannen lijken te ontstaan. Daar wordt televisie niet alleen gebruikt om een bedrijf, B&B of buitenlandse droom onder de aandacht te brengen, maar ook als opstap naar een langer bestaan op televisie.
De familie Meiland heeft laten zien hoe lucratief dat kan uitpakken. Wat begon als een programma over een Frans château groeide uit tot een jarenlang televisiebedrijf rond vrijwel de hele familie. Inmiddels hebben de Meilandjes financieel weinig meer te klagen en wonen zij in huizen die weinig meer doen denken aan het bestaan waarmee het ooit allemaal begon. Ook de familie Hansler lijkt inmiddels te ontdekken dat een succesvolle realityserie meer kan opleveren dan alleen tijdelijke bekendheid. Dat voorbeeld werkt blijkbaar aanstekelijk, want deze week werd bekend dat Marco Bovekerk, de opvallende ober uit het televisieprogramma rond de Rotterdamse Ballentent, zijn baan heeft opgezegd omdat hij zich verder wil ontwikkelen als artiest. Daarmee neemt hij behoorlijk snel afscheid van precies de functie waardoor het grote publiek hem überhaupt heeft leren kennen.
Het is de vraag of dat niet wat voorbarig is, want herkenbaarheid door een televisieprogramma betekent nog niet automatisch dat iemand ook voldoende aantrekkingskracht en talent heeft als zelfstandig entertainer. Of het publiek Marco inmiddels ziet als lolbroek, zanger, presentator of een ander type televisiepersoonlijkheid moet nog blijken. Een paar spraakmakende scènes kunnen iemand bekend maken, maar vormen nog geen garantie voor een duurzame carrière. Hij is bovendien niet de eerste die na reality-tv probeert om de tijdelijke aandacht om te zetten in een permanent bestaan in de media. Eerder probeerde het duo ‘De Scheetjes’ al een eigen televisie- en entertainmentcarrière op te bouwen, maar dat avontuur liep bepaald niet uit op een tweede Meiland-imperium.
Juist bij de Meilandjes is goed te zien waarom het daar wel langdurig werkte. Zij hadden vóór hun grote televisiesucces al een duidelijke wereld waarin wonen, verbouwen, interieur en ondernemerschap centraal stonden. Vrijwel alle succesvolle seizoenen draaiden vervolgens opnieuw rond diezelfde onderwerpen, waardoor hun televisiecarrière logisch aansloot op wat zij daarvoor al deden. Zodra Martien Meiland buiten die vertrouwde omgeving werd ingezet, bijvoorbeeld als presentator van een quiz, bleek bovendien dat zijn populariteit niet automatisch betekende dat ieder televisieformat rond hem een succes zou worden. Daarmee wordt ook het zwakke punt zichtbaar van realitydeelnemers die hun televisieoptreden vooral als carrièrestrategie lijken te beschouwen. Steeds vaker krijg je als kijker het gevoel dat deelname niet alleen bedoeld is om de liefde te vinden, een buitenlands avontuur te beginnen of een onderneming te laten slagen, maar ook om het aantal volgers te verhogen, een bedrijf te promoten en alvast positie te kiezen voor een volgende stap in de media.
Voor programma’s als B&B Vol Liefde kan die ontwikkeling uiteindelijk schadelijk worden, omdat het succes van zo’n format juist afhankelijk is van de overtuiging dat mensen om min of meer oprechte redenen deelnemen. Natuurlijk wordt reality-tv gecast, gemonteerd en gestuurd, maar de kijker moet wel kunnen geloven dat een deelnemer werkelijk naar Frankrijk, Spanje of Italië afreist omdat daar mogelijk een nieuwe liefde wacht. Wanneer deelnemers ondertussen overduidelijk bezig zijn met hun Instagram-account, eigen onderneming, zangcarrière of mogelijke vervolgprogramma, verdwijnt langzaam precies datgene waarop het genre drijf: echtheid ofttewel authenticiteit. Zodra de kijker het gevoel krijgt dat iedereen vooral bezig is met de vraag wat televisie ná het programma kan opleveren, verandert reality ongemerkt in een soort openbare auditie voor een volgende carrière.
De grootste bedreiging voor reality-tv is daarom misschien niet dat mensen minder naar het genre gaan kijken, maar dat zij uiteindelijk niet meer geloven dat de deelnemers nog komen voor datgene waarvoor het programma officieel bedoeld is.
