De NPO en de publieke omroepen waarschuwden eind vorig jaar in een openbaar document dat de voorgenomen bezuinigingen op de publieke omroep mogelijk in strijd zijn met de Europese Media Freedom Act (EMFA). De Raad van State heeft die conclusie dit voorjaar niet expliciet overgenomen, maar vraagt het kabinet wel om de bezuinigingen beter te onderbouwen en inzichtelijk te maken waarom de publieke media-opdracht ondanks de forse korting voldoende kan worden uitgevoerd.
In hun consultatiereactie op de wijziging van de Mediawet stellen de NPO en de omroepen dat de verlaging van de rijksmediabijdrage ten onrechte wordt gepresenteerd als een technische aanpassing. Volgens hen had eerst een inhoudelijk parlementair debat moeten plaatsvinden over de gevolgen voor de wettelijk gegarandeerde financiering van de publieke omroep. De organisaties wijzen erop dat de landelijke publieke omroep in korte tijd wordt geconfronteerd met bezuinigingen die al vanaf 2027 oplopen tot 156,7 miljoen euro, waar intussen 45 miljoen euro is teruggedraaid.
Volgens de publieke omroepen raken de bezuinigingen niet alleen de financiën, maar ook de publieke taakopdracht. Zij beroepen zich daarbij op de European Media Freedom Act, die lidstaten verplicht te zorgen voor een stabiele, adequate, duurzame en voorspelbare financiering van publieke media. De NPO en de omroepen stellen dat het kabinet onvoldoende heeft aangetoond dat de publieke media-opdracht met het resterende budget nog volledig kan worden uitgevoerd en concludeert dat het wetsvoorstel daarom mogelijk niet voldoet aan de Europese regels. Tevens meent de publieke omroep dat de volgorde onjuist is en daarmee in strijd met de systematiek van de mediawet.
De Raad van State sluit zich niet direct aan bij die juridische conclusie, maar plaatst wel kritische kanttekeningen. Volgens de Afdeling advisering is de minimale rijksmediabijdrage juist bedoeld als waarborg voor een onafhankelijk en pluriform media-aanbod. Ook wijst de Raad erop dat adequate, duurzame en voorspelbare financiering eveneens voortvloeit uit de Europese Media Freedom Act.
Tegelijkertijd benadrukt de Raad van State dat dit niet direct betekent dat de rijksmediabijdrage nooit mag worden verlaagd. Wel constateert de Raad dat het kabinet erkent dat de bezuinigingen gevolgen hebben voor de uitvoering van de publieke media-opdracht, maar dat een feitelijke onderbouwing ontbreekt waarom de resterende financiering desondanks voldoende zou zijn. Daarom adviseert de Raad de toelichting bij het wetsvoorstel aan te vullen en concreet in te gaan op de gevolgen voor het publieke media-aanbod.
Dat de bezuinigingen gevolgen hebben voor het aanbod werd de afgelopen maanden steeds duidelijker. Verschillende omroepen maakten bekend dat programma’s verdwijnen of stoppen, waaronder Kassa, Zomergasten, Van Roosmalen & Groenteman, BinnensteBuiten en 3 op Reis. Daarmee lijkt de discussie niet langer alleen over financiële cijfers te gaan, maar ook over de vraag in hoeverre de bezuinigingen het pluriforme aanbod van de publieke omroep daadwerkelijk aantasten.
De consultatiereactie van de NPO van eind 2025 krijgt daarmee deels steun van de Raad van State. Het hoogste adviesorgaan concludeert niet dat het wetsvoorstel in strijd is met het Europese recht, maar zegt ook niet dat ermee in overeenstemming is. Wel vindt de Raad van State dat het kabinet beter moet onderbouwen hoe de publieke omroep, ondanks de forse bezuinigingen, zijn wettelijke taak kan blijven uitvoeren en een pluriform media-aanbod kan waarborgen.
Met nog een halfjaar te gaan voordat de bezuinigingen ingaan, heeft het kabinet nog altijd geen wetsvoorstel ingediend dat dit mogelijk moet maken. Volgende week vrijdag begint bovendien het zomerreces van de Tweede Kamer, dat duurt tot 1 september.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
