De lancering van De Schatkamer van Beeld & Geluid blijkt direct een groot publiek te trekken. In de eerste week werden al 1,1 miljoen Nederlanders van 13 jaar en ouder bereikt, goed voor een bereik van 7,4 procent. Ook het aantal actieve bezoekers lag hoog: volgens ANP trok het platform in de eerste week rond de 650.000 bezoekers. Daarmee lijkt het gratis online archief van Beeld & Geluid meteen een brede publieksfunctie te vervullen.
De Schatkamer biedt Nederlanders gratis toegang tot meer dan 700.000 radio- en televisieprogramma’s uit het publieke omroeparchief. Beeld & Geluid presenteert het platform als een van de grootste online media-archieven ter wereld, waar gebruikers programma’s kunnen bekijken en beluisteren, maar niet downloaden.
Het succes zorgt ook voor een opvallend contrast met Vlaanderen. In een opiniestuk in De Morgen schrijft Manon Mortier, doctoraatsonderzoeker aan de vakgroep Geschiedenis van UGent, dat het VRT-archief voor onderzoekers nog altijd onvoldoende toegankelijk is. Volgens haar belemmert het huidige beleid systematisch onderzoek naar historische televisie- en radioprogramma’s.
Die kritiek sluit aan bij de informatie die VRT zelf online geeft. Het VRT-archief is wel toegankelijk voor studenten en onderzoekers, en via hetarchief.be kunnen metadata worden doorzocht en fragmenten worden aangevraagd. Tegelijkertijd vermeldt VRT dat voor het opvragen van materiaal kosten gelden: 25 euro voor een fragment en 50 euro voor een volledige uitzending. Volgens VRT dekken die kosten onder meer verwerking, opslag, opzoeking en bewerking van het materiaal.
Mortier stelt dat die werkwijze vooral problematisch is voor onderzoekers die grote hoeveelheden uitzendingen digitaal willen analyseren. Wie televisiegeschiedenis wil onderzoeken met moderne tekst- of beeldanalyse, loopt volgens haar tegen financiële en praktische drempels aan. Daardoor blijft veel onderzoek afhankelijk van handmatig bekijken, transcriberen en beperkte raadpleging op locatie.
Nederland laat volgens haar zien dat een publieke omroepgeschiedenis ook op een andere manier ontsloten kan worden. De Schatkamer maakt een groot deel van het Nederlandse audiovisuele erfgoed gratis toegankelijk voor een breed publiek. Vlaanderen viert over twee jaar 75 jaar televisie. Volgens Mortier zou dat een logisch moment zijn om ook bij de VRT meer te investeren in open, digitaal en onderzoeksvriendelijk archiefbeleid.
Volgens Mortier verdietn het VRT-archief meer dan wat wekelijkse nostaltie. “Ik kan alleen maar met open mond kijken naar de recente lancering van Schatkamer, een online archief waar Nederlanders gratis duizenden fragmenten van de publieke omroepen kunnen raadplegen.”
VRT nuanceert de vergelijking met Nederland. Kathleen Bertrem van VRT Archief wijst erop dat De Schatkamer weliswaar veel archiefmateriaal online toegankelijk maakt, maar dat onderzoekers voor diepgaand onderzoek ook bij Beeld & Geluid een afspraak moeten maken om het archief ter plaatse te raadplegen. Tegelijkertijd onderschrijft zij het pleidooi voor meer middelen om audiovisueel erfgoed beter toegankelijk te maken.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
