Spotify presenteert zijn nieuwe deal met Universal Music Group als een belangrijke stap in de omgang met AI in muziek. Fans zouden straks tegen betaling AI-covers en remixes kunnen maken van nummers van artiesten die daarvoor toestemming geven. Volgens Koos Zwaan, lector Innovation in the Music Industry aan Hogeschool Inholland, kan zo’n regeling helpen om de huidige onduidelijkheid rond generatieve AI te verminderen. Tegelijk waarschuwt hij dat de deal alleen goed kan werken als de positie van makers vanaf het begin centraal staat.
Volgens Zwaan is AI op zichzelf niet per definitie een bedreiging voor de muziekindustrie. Digitale hulpmiddelen worden al langer gebruikt om makers te ondersteunen. Ook kan AI helpen om beter vast te stellen welke muziek van wie is en welke rechthebbenden betaald moeten worden. Het risico ontstaat volgens hem wanneer platforms vooral redeneren vanuit de eindgebruiker en hun commerciële belangen, terwijl menselijke makers pas op de tweede plaats komen.
Bij de nieuwe AI-afspraken zijn volgens Zwaan vooral transparantie en vergoeding cruciaal. Het moet duidelijk zijn op welke muziek AI-systemen zijn getraind, welke elementen in nieuwe tracks terugkomen en wie daar rechten op heeft. Daarnaast moeten makers niet alleen op papier, maar ook in de praktijk eerlijk worden betaald. Juist daar zit volgens hem de spanning, omdat tussen luisteraar en maker vaak platforms, labels en uitgevers zitten, waardoor het bedrag dat uiteindelijk bij artiesten terechtkomt beperkt kan zijn.
Ook juridisch is de situatie nog onzeker. In de Verenigde Staten en Europa lopen rechtszaken over de vraag of auteursrechtelijk beschermd werk mag worden gebruikt om AI-systemen te trainen, zeker wanneer die systemen commercieel worden ingezet. Rechters zullen uiteindelijk moeten bepalen waar de grenzen liggen en onder welke voorwaarden dergelijk gebruik is toegestaan.
Volgens Zwaan is Spotify inmiddels veel meer dan een distributieplatform voor muziek. Het bedrijf heeft een grote machtspositie binnen het muzieksysteem en zou daarom extra verantwoordelijkheid moeten nemen, zeker richting kleinere makers met weinig onderhandelingsmacht. AI in muziek hoeft volgens hem geen probleem te zijn, mits toestemming, transparantie en eerlijke betaling niet achteraf worden geregeld, maar het vertrekpunt vormen.
