Mediadeskundige Victor Vlam verwacht dat Ongehoord Nederland op korte termijn te horen krijgt dat minister Rianne Letschert de voorlopige erkenning van de omroep wil intrekken. In zijn podcast Victor Duidt TV spreekt hij van een ontwikkeling die ON! voor een groot deel aan zichzelf te danken heeft, maar waarschuwt hij tegelijkertijd voor de gevolgen wanneer binnen de publieke omroep geen herkenbaar rechts-conservatief geluid overblijft. Opvallend kritisch is Vlam over oud-NTR-directeur Paul Römer, die WNL in een radiodebat „hartstikke rechts” noemde. Römer was de afgelopen jaren zelf geregeld te gast bij WNL-programma Goedemorgen Nederland.
Volgens Vlam wijzen de signalen erop dat het voortbestaan van Ongehoord Nederland binnen het publieke bestel ernstig wordt bedreigd. Algemeen directeur Peter Vlemmix spreekt dinsdag met minister Letschert. Dat de minister haar voorgenomen beslissing eerst persoonlijk met ON! wil bespreken voordat deze openbaar wordt gemaakt, ziet Vlam als een sterke aanwijzing dat voor de omroep slecht nieuws op komst is.
Formeel staat de uitkomst echter nog niet vast. Het Commissariaat voor de Media heeft de minister laten weten dat er volgens de toezichthouder inmiddels wettelijke gronden bestaan om de voorlopige erkenning van ON! in te trekken. De veelbesproken online-uitzending waarin toenmalig hoofdredacteur Joost Niemöller sprak over uitspraken van Adolf Hitler vormde daarbij volgens het Commissariaat een kantelpunt.
‘Problemen veel breder dan Hitler-uitzending’
Vlam benadrukt in zijn podcast dat de zaak volgens hem niet uitsluitend draait om die uitzending. Hij ziet een langer patroon van bestuurlijke problemen, conflicten en journalistieke controverses. De Hitler-uitzending noemt hij niettemin een ernstige fout. Volgens Vlam heeft ON! daarmee zijn tegenstanders een argument gegeven dat eenvoudig voorkomen had kunnen worden. „Ze hebben het wel echt aan zichzelf te danken”, stelt hij. De omroep zou volgens hem de afgelopen jaren bovendien steeds smaller zijn geworden. Waar ON! bij de oprichting volgens Vlam de ambitie had om een breed rechts-conservatief publiek te vertegenwoordigen, is de omroep in zijn ogen steeds dichter tegen Forum voor Democratie komen te staan. Hij spreekt zelfs van een „FVD-omroep”. Daarmee heeft ON! volgens hem een belangrijk deel van zijn oorspronkelijke potentieel verloren.
Juridische strijd kan vertrek nog jaren vertragen
Zelfs wanneer Letschert besluit de erkenning in te trekken, verwacht Vlam niet dat ON! direct van televisie verdwijnt. De omroep kan tegen het besluit juridische stappen ondernemen. Vlam acht de kans groot dat ON! dat ook zal doen. Daarmee kan een bestuursrechtelijk traject ontstaan waardoor definitieve duidelijkheid langer op zich laat wachten. Volgens hem kan de afwikkeling daardoor maanden duren en mogelijk nog aanzienlijk langer. Een intrekking zou bovendien uitzonderlijk zijn. Vlam verwijst naar LLiNK, dat in 2010 uit het publieke bestel verdween. De vergelijking gaat juridisch niet helemaal op: LLiNK verloor zijn lopende erkenning niet tussentijds, maar kreeg na zijn periode als aspirant-omroep geen definitieve erkenning voor de nieuwe concessieperiode.
Mogelijke toekomst van ON! op internet
Wanneer ON! uiteindelijk uit het bestel verdwijnt, verwacht Vlam dat de organisatie zal proberen online verder te gaan. Daar liggen volgens hem echter flinke uitdagingen. Op YouTube heeft ON! al een eigen publiek, maar Vlam wijst erop dat veel video’s volgens hem geen bijzonder grote kijkcijfers behalen. Bovendien is er aan de rechterkant van het medialandschap inmiddels stevige concurrentie van online platforms en programma’s zoals De Nieuwe Wereld, blckbx en andere alternatieve media. Daar komt bij dat ON! buiten het publieke bestel niet langer over dezelfde publieke financiering kan beschikken. De organisatie zou daardoor volgens Vlam met aanzienlijk minder medewerkers en middelen moeten opereren. Tegelijkertijd kan een gedwongen vertrek ON! volgens hem ook een nieuw verhaal bieden. De omroep kan zich richting de eigen achterban presenteren als slachtoffer van het publieke omroepbestel en daarmee proberen een sterkere online gemeenschap op te bouwen.
Kritiek op rol Commissariaat
Vlam uit daarnaast stevige kritiek op de beeldvorming rond de besluitvorming. Hij wijst erop dat het uiteindelijke besluit wordt genomen door D66-minister Letschert en dat het Commissariaat voor de Media wordt geleid door voorzitter Amma Asante, die een politieke achtergrond bij BIJ1 heeft. Volgens Vlam kan daardoor bij de achterban van ON! gemakkelijk het beeld ontstaan dat politieke tegenstanders de omroep uit het bestel proberen te werken. Hij vindt dat toezichthouders juist in zo’n gevoelige zaak uiterst voorzichtig moeten opereren. Ook het recente optreden van Asante bij Nieuwsuur vindt hij onverstandig. Volgens Vlam moet een toezichthouder voorkomen dat de indruk ontstaat dat persoonlijke opvattingen een rol spelen in een dossier waarover de organisatie zelf een zwaarwegend oordeel heeft uitgebracht.
‘Rechts-conservatief geluid moet blijven’
Ondanks zijn scherpe kritiek op ON! vindt Vlam het verdwijnen van de omroep niet zonder risico voor de NPO. Volgens hem vertegenwoordigt een groot deel van de Nederlandse kiezers rechts-conservatieve politieke opvattingen. Wanneer die groep zich niet meer voldoende herkent in de publieke omroep, kan volgens hem het maatschappelijk en politiek draagvlak voor het publieke bestel verder afnemen. „Er moet echt een opvolger komen in de zin dat het rechts-conservatieve geluid bij de omroep te horen dient te zijn”, stelt Vlam. Wanneer dat niet gebeurt, verwacht hij dat de roep om forse bezuinigingen op de NPO juist sterker wordt.
Paul Römer: WNL ‘hartstikke rechts’
Vlam haalt in dat verband ook een discussie aan die vrijdag plaatsvond in Het Mediaforum van KRO-NCRV op NPO Radio 1. Daar spraken oud-NTR-directeur en voormalig Talpa-bestuurder Paul Römer, Telegraaf-journalist Eveline Bijlsma en programmamaker Paul Haenen over de positie van ON!. Römer stelde daarbij dat het verdwijnen van ON! volgens hem niet betekent dat rechts-conservatieve geluiden uit het bestel verdwijnen. Over WNL zei hij volgens Vlam onder meer: „WNL is hartstikke rechts.” Het officiële verslag van Het Mediaforum vermeldt dat Römer weinig ruimte ziet voor een ander besluit van de minister. Volgens hem is er zowel juridisch als politiek voldoende basis ontstaan om tegen ON! op te treden. Vlam reageert verbaasd op de kwalificatie van WNL en op het bredere betoog dat de publieke omroep inmiddels eerder rechts dan links zou zijn.
Römer zelf regelmatig bij Goedemorgen Nederland
Opmerkelijk aan Römers kwalificatie is dat hij de afgelopen jaren zelf veelvuldig aanschoof bij het WNL-ochtendprogramma Goedemorgen Nederland. Zo was hij daar onder meer te gast om het televisiejaar te bespreken, over realitytelevisie en de toekomst van lineaire televisie te praten en ontwikkelingen bij Talpa en andere commerciële zenders te duiden. Alleen al in 2024 en 2025 zijn meerdere optredens terug te vinden. Ook WNL zelf publiceerde herhaaldelijk artikelen naar aanleiding van zijn optredens in het programma. Zo sprak Römer bij Goedemorgen Nederland over de toekomst van lineaire televisie, over het toen nieuwe SBS6-programma Nieuws van de Dag en over bedreigingen van journalisten. Dat maakt zijn stevige typering van WNL extra opvallend. Römer was er niet slechts incidenteel te gast, maar behoorde geruime tijd tot de mediadeskundigen die regelmatig door het programma werden uitgenodigd.
Vlam ziet ‘mediabubbel’
Voor Vlam illustreert het radiodebat een breder probleem binnen Hilversum. Hij denkt dat veel programmamakers en redacteuren onvoldoende beseffen hoe hun programma’s buiten de eigen professionele en sociale omgeving worden ervaren. Volgens hem horen sommige mediamakers vooral kritiek vanuit hun eigen omgeving dat de publieke omroep juist te rechts zou zijn. Daardoor ontstaat volgens Vlam een situatie waarin redacties oprecht verbaasd kunnen zijn wanneer anderen de NPO als overwegend progressief of links beschouwen. Dat Römer, die zelf jarenlang bestuurder van de NTR was, WNL zonder veel voorbehoud als „hartstikke rechts” typeert, ziet Vlam als voorbeeld van die verschillende werkelijkheidsbeelden.
Toekomst ON! versus de toekomst van het publieke bestel
Hij vindt dat ON! ernstige fouten heeft gemaakt en begrijpt dat de omroep daardoor in grote problemen is gekomen. Tegelijkertijd waarschuwt hij ervoor dat het publieke bestel na een eventueel vertrek van ON! niet simpelweg kan overgaan tot de orde van de dag. Volgens hem is het de vraag of een omvangrijke groep rechts-conservatieve Nederlanders (goed voor ongeveer 1/3 van tweede kamerzetels) zich nog vertegenwoordigd voelt door de publieke omroep. Wanneer Hilversum daarop geen overtuigend antwoord weet te geven, kan het vertrek van ON! volgens Vlam uiteindelijk juist een veel grotere discussie over legitimiteit, pluriformiteit en de toekomst van de NPO aanjagen.
Luister hier de asflevering:
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
WNL ‘hartstikke rechts’ ja? Nou echt niet. Is gewoon een D66 omroep net als alle andere zenders zoals Powned die het bestel in gekomen zijn uiteindelijk. Die lieten zich dwingen om in dat keurslijf te stappen.
Dus als de groep extreem rechts maar groot genoeg is moet de publieke omroep dat ook zijn?
Dus meneer Vlam…Als de groep Marokkanen straks ook 1/3 de van het publiek wordt moet Rob Trip Arabisch spreken?
Dan zou Wilders pas reden hebben tot klagen.