Journalist Jairo van Lunteren schrijft boek over ’Radio Tour de France’

Over een maand barst de Ron­de van Frank­rijk weer los. Uit de Ne­der­land­se ra­dio klinkt de Fran­se zo­mer, met hits en chan­sons en na­tuur­lijk de strijd in de Tour de Fran­ce. Het unie­ke ge­luid van ‘Ra­dio Tour de Fran­ce’ van de NOS is nu vast­ge­legd in het boek ‘Tourflits’ over het pro­gram­ma en de soms le­gen­da­ri­sche ma­kers er­van.

Jai­ro van Lun­te­ren, jour­na­list, mu­zi­kant en do­cent Ne­der­lands en En­gels, kreeg van Hans Ho­gen­doorn de op­dracht het ge­voel van ‘Ra­dio Tour de Fran­ce’ in boek­vorm te van­gen. „Dat pas­te pre­cies bij mij”, ver­telt de schrij­ver. „Ik ben een groot wie­ler­fan en sinds mijn jeugd fer­vent luis­te­raar van het pro­gram­ma.” Met dat uit­gangs­punt be­gint ‘Tourflits’ ook: Van Lun­te­ren her­in­nert zich hoe hij als jon­gen ge­gre­pen raakt door de stem van Theo Koo­men, die ach­ter­op de mo­tor bij Ray­mond Nackaerts ver­slag doet van de heroï­sche over­win­ning van Pe­ter Win­nen op Alpe d’Hu­ez, op 14 juli 1981. “Maar het pro­gram­ma biedt meer dan al­leen het wiel­ren­nen, dat is als het ware de be­lang­rijk­ste bij­zaak in de uit­zen­ding. Het gaat voor­al om de sfeer, de mu­ziek. ‘Tourflits’ is geen boek over de Tour, maar over de men­sen die het ra­dio­pro­gram­ma maak­ten en mee­maak­ten.”

Mede dank­zij de ra­dio werd Van Lun­te­ren wie­ler­gek. „Als jo­chie lag ik met de ra­dio on­der de de­kens. Ik ken­de de na­men van alle ren­ners uit het hoofd, ook man­nen die niet in de Tour mee­re­den, en ik hield dan mijn ei­gen wie­ler­ron­des met mijn ei­gen ploe­gen.” La­ter stu­deer­de hij aan de School voor de Jour­na­lis­tiek af op ra­dio. De op­dracht om een boek over ‘Ra­dio Tour de Fran­ce’ te ma­ken kreeg hij bij toe­val. “Mijn vriend en col­le­ga Gijs Zand­ber­gen was eerst door Hans Ho­gen­doorn be­na­derd, maar hij had er geen zin in. „Ik zou het wel we­ten” zei ik toen hij me dat ver­tel­de. Kort daar­na zat ik met Hans te pra­ten. Bi­zar!” Ho­gen­doorn liep al een poos rond met het idee voor een boek over het pro­gram­ma, waar­aan hij al sinds de start in 1970 is ver­bon­den. „Ik wil­de dat het boek de sfeer, de emo­tie van de uit­zen­din­gen zou over­bren­gen. Dat is ge­lukt, de ra­dio druipt er­uit.”

Pa­stoor Koo­men

Van Lun­te­ren heeft voor ‘Tourflits’ heel veel men­sen geïn­ter­viewd die aan het pro­gram­ma mee­werk­ten. Ho­gen­doorn zelf, Felix Meur­ders, Klaas Sam­plo­ni­us, Wil­lem van Koo­ten, Fer­ry de Groot, Gerard Koel, Gio Lip­pens en nog vele an­de­ren. „Het had­den er nog meer kun­nen zijn, het is bij­voor­beeld niet ge­lukt om Clairy Po­lak te spre­ken”, con­sta­teert Ho­gen­doorn. „Het boek is ze­ker niet een vol­le­di­ge ge­schied­schrij­ving, maar het be­lang­rijk­ste staat er wel in.” Bij­voor­beeld hoe Theo Koo­men, die op het se­mi­na­rie had ge­ze­ten, elke zon­dag een preek hield voor de uit­zend­ploeg. “Theo was een ech­te pre­di­ker”, zegt Ho­gen­doorn. „Hij kon emo­ties aan­spre­ken bij men­sen. Op zon­dag hing hij de pas­toor uit en aan het slot zon­gen we sa­men een lied. Tech­ni­cus Leen Schaap bleek het al­le­maal te heb­ben op­ge­no­men, uniek ma­te­ri­aal dat we voor het boek kon­den ge­brui­ken. Die pre­ken wa­ren goed voor de bin­ding in de ploeg, een ele­ment van amu­se­ment en saam­ho­rig­heid.”

Zeer be­lang­rijk voor het pro­gram­ma was Kees Buur­man, bij de NOS-ra­dio des­tijds ver­ant­woor­de­lijk voor Ac­tu­a­li­tei­ten, Sport en Bij­zon­de­re Pro­jec­ten. Ho­gen­doorn: „Hij was de gro­te ini­ti­a­tor van pro­gram­ma’s als ’Met Het oog op Mor­gen’, ‘Langs de Lijn’ en ‘Ra­dio Tour de Fran­ce’. Hij zorg­de er­voor dat het een vas­te plek op de zen­der kreeg, hoe­wel lang niet alle om­roe­pen daar toen blij mee wa­ren. Hij zocht de bes­te men­sen er­bij en sti­mu­leer­de ook tech­ni­sche ver­nieu­win­gen.” Ho­gen­doorn zelf houdt zich al sinds het be­gin be­zig met de au­dio­vorm­ge­ving van de uit­zen­din­gen: de jin­gles, tu­nes en an­de­re rie­del­tjes dus. “F­elix Meur­ders en ik heb­ben de vorm­ge­ving be­dacht. Het pro­gram­ma werd uit­ge­zon­den op Hil­ver­sum 3 en hij vond dat het als een com­pleet an­der sta­ti­on moest klin­ken. Dat werkt nog steeds goed.”

Dat wil niet zeg­gen dat al­les het­zelf­de is ge­ble­ven, voegt Ho­gen­doorn er­aan toe. „We heb­ben nu een aan­tal jin­gles nieuw la­ten in­zin­gen bij een jin­gle­be­drijf in Hil­ver­sum, dat pa­kket­ten maakt voor ra­dio­sta­ti­ons in de hele we­reld. Ik wil­de dat er wat meer een Frans ge­luid in het pro­gram­ma te ho­ren is, dus is er een Fran­se zan­ge­res voor ge­ko­men, Ka­nia Al­lard. Een mooie so­praan.”

Een­voud

Het suc­ces van ‘Ra­dio Tour de Fran­ce’ zit vol­gens Ho­gen­doorn en Van Lun­te­ren in de een­voud van het for­mat, de span­ning van de wed­strijd en het zo­mer­se ge­voel dat de pre­sen­ta­to­ren, de gas­ten en de mu­ziek op­roe­pen. Ho­gen­doorn: „Het is een sim­pe­le for­mu­le met wat en­ter­tain­ment en mu­ziek als er niks ge­beurt en de ‘Tourflits’ en de ver­slag­ge­ving zo­dra er wat te mel­den valt. Het past in het ver­wach­tings­pa­troon van de luis­te­raars. Als er echt be­lang­rijk nieuws is, zo­als de ramp met de MH17, kan je met­een scha­ke­len. Te­le­vi­sie is daar toch tra­ger in.”

Ook Van Lun­te­ren wijst op de een­voud van het for­mat als een be­lang­rij­ke kracht van het pro­gram­ma. „Het for­mat is zo sterk dat ie­der­een ver­vang­baar is, zelfs een man als Theo Koo­men. Het is een soort ske­let, dat ruim­te laat voor ont­wik­ke­lin­gen. Vol­gens een aan­tal oud-me­de­wer­kers is ‘Ra­dio Tour de Fran­ce’ jour­na­lis­tie­ker ge­wor­den, za­ke­lij­ker. Dat zou al be­gon­nen zijn met de komst van Fer­ry de Groot als chef d’équipe, hoe­wel hij het ook speel­ser heeft ge­maakt. Ui­t­ein­de­lijk is het meer ge­pro­fes­si­o­na­li­seerd. Dat heeft voor­de­len, zo wordt de ac­tu­a­li­teit nu meer mee­ge­no­men in het pro­gram­ma. Je kunt het ook niet meer zo ma­ken als vroe­ger, we zou­den het tem­po nu te lang­zaam vin­den. Maar het for­mat staat nog steeds over­eind, ‘Ra­dio Tour de Fran­ce’ heeft zijn ei­gen­heid niet ver­lo­ren. Het pro­gram­ma staat vol­strekt op zich­zelf en dat is ook de kracht er­van. Het is één pe­ri­o­de van drie we­ken in de zo­mer zijn ei­gen zen­der.”

Hol­land­se hel­den

Daar­bij komt dat wiel­ren­nen zich voor Ho­gen­doorn en Van Lun­te­ren uit­ste­kend leent voor ra­dio. Ho­gen­doorn: „De Fran­se te­le­vi­sie volgt met name de strijd in het top van het al­ge­meen klas­se­ment. Dat krijg je te zien, ter­wijl bij wij­ze van spre­ken een Ne­der­land­se ren­ner een stei­le berg op­rijdt en de etap­pe wint. Ra­dio is er dan bij, Theo Koo­men bij­voor­beeld kon schil­de­ren met woor­den. Het is een le­vend hoor­spel.” Van Lun­te­ren ziet dat ook zo en ge­bruikt zelfs on­af­han­ke­lijk van Ho­gen­doorn de term hoor­spel om de uit­zen­ding te ken­schet­sen. “Wiel­ren­nen is al­leen de laat­ste ki­lo­me­ters tv-ge­niek. Maar een ra­dio­ver­slag kan zó span­nend zijn!”

Voor de po­pu­la­ri­teit van het pro­gram­ma zijn aan­spre­ken­de re­sul­ta­ten van Ne­der­land­se ren­ners be­lang­rijk, be­na­drukt Van Lun­te­ren. „Je hebt hel­den no­dig, Hol­land­se hel­den. Die zijn er nu weer, Tom Du­mou­l­in bij­voor­beeld. Of hij nou wint of ver­liest, je wilt er­bij zijn en het mee­ma­ken op ‘Ra­dio Tour de Fran­ce’.”

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*