Spreekbuis schrijft al geruime tijd over de explosieve groei van illegale IPTV-diensten in Nederland. Niet zonder reden: sommige artikelen over dit onderwerp tikken moeiteloos de 50.000 views aan. Dat zegt genoeg. Dit leeft. En niet alleen onder mediamakers of rechthebbenden, maar vooral onder consumenten die – vaak zonder zich echt te realiseren wat de gevolgen zijn – massaal gebruikmaken van illegale streams. Het staat echter nog niet op de politieke agenda in Den Haag.
De cijfers zijn ronduit zorgwekkend. Er wordt gesproken over 2 tot 2,3 miljoen Nederlanders met een illegaal IPTV-abonnement. Zet dat af tegen de 8,1 miljoen huishoudens die Nederland telt en je komt tot een ongemakkelijke conclusie: mogelijk maakt één op de vier huishoudens gebruik van illegale tv-diensten. Voor een paar tientjes per jaar toegang tot live sport, series, films en complete zenderpakketten. Het klinkt aantrekkelijk, maar de impact op de sector is enorm.
Want dit is geen klein probleem meer aan de rafelrand van de markt. Dit raakt het hart van de entertainmentindustrie. Streamingdiensten, bioscopen, filmtheaters, omroepen, filmproducenten en sportorganisaties voelen de gevolgen direct in hun inkomsten. Zeker nu veel platforms zelf al worstelen met winstgevendheid, is dit misschien wel hun grootste structurele bedreiging.
In de reacties onder artikelen zie je vaak hetzelfde sentiment terug: “Streamingdiensten vullen toch al hun zakken” of “Content is tegenwoordig net als water uit de kraan, dat moet gewoon beschikbaar zijn.” Maar dat beeld klopt niet. Content is geen nutsvoorziening, het is het resultaat van creativiteit, investeringen en risico’s. Zonder inkomsten verdwijnt die basis onder de hele sector.
Laten we het concreet maken. Stel dat gebruikers van illegale IPTV gemiddeld 50 euro per jaar betalen. Bij 2,3 miljoen gebruikers gaat het dan al om ruim 115 miljoen euro per jaar die in de verkeerde zakken belandt. En dat is alleen wat er wordt betaald aan de aanbieders van illegale diensten. De misgelopen omzet voor legale partijen is vele malen groter.
Geen wonder dat er naast Stichting Brein vorig jaar een belangenorganisatie Streamingdiensten met voormalig VVD-Kamerlid Zohair El Yassini is opgericht om dit probleem meer op de agenda te krijgen. Het gaat overigens niet enkel over het opsporen van de verkopers, maar ook om bewustwording bij consumenten: zonder te betalen aan rechthebbenden Formule 1, voetbal, films en series kijken is niet normaal en brengt de entertainmentbranche uiteindelijk grote schade toe.
Bij berichtgeving over illegaal IPTV-gebruik in Nederland is het belangrijk om te benadrukken dat de omvang van het probleem grotendeels is gebaseerd op schattingen, ge-extraheerde cijfers en (deels) verouderde onderzoeken. Harde, actuele en onafhankelijk geverifieerde data ontbreken. De enige serieuze houvast komt op dit moment uit de EUIPO IP Perception Study 2023, waaruit blijkt dat 17% van de Nederlanders aangeeft in het afgelopen jaar bewust illegale bronnen voor sport te hebben gebruikt. Dat geeft richting, maar is onvoldoende om de problematiek scherp te onderbouwen richting politiek en beleidsmakers.
Als de sector illegaal IPTV echt structureel op de agenda van de Tweede Kamer wil krijgen, is nieuw, onafhankelijk en periodiek onderzoek naar het daadwerkelijke gebruik, de omvang en de schade noodzakelijk. Zonder die onderbouwing blijft het debat hangen in aannames en indicaties. Geen onderzoekscijfers; geen beleid.
