Het Commissariaat voor de Media onderstreept het belang van de hervorming van het omroepbestel, maar maakt zich zorgen over hoe het vandaag verschenen wetsvoorstel hieraan invulling geeft. Het Commissariaat ziet onvoldoende concrete maatregelen terug om de publieke omroep zichtbaar en vindbaar te houden in een medialandschap waarin grote online platforms steeds dominanter worden. Het wetsvoorstel zet bovendien in op zelfregulering en kent nu te weinig onafhankelijke controle. Deze controle is wel nodig om publieke belangen veilig te stellen.
Een sterke publieke omroep zorgt voor toegang tot onafhankelijk en betrouwbaar nieuws, zodat mensen zich goed kunnen informeren en een mening kunnen vormen. Dat is essentieel voor een goed functionerende democratische rechtsstaat. Publieke media hebben bovendien een publieke opdracht en krijgen daarvoor publieke middelen. Daar horen verantwoording, heldere regels en onafhankelijk toezicht bij.
Voorzitter Amma Asante: ‘De afgelopen jaren zagen we verschillende problemen, zoals bij ON! en de bevindingen van de Commissie-Van Rijn. Deze voorbeelden tonen aan waarom Hilversum gebaat is bij heldere regels en een sterke toezichthouder, die kan optreden wanneer het publieke belang daarom vraagt. De sector én het publiek hebben baat bij verbetering van de regels en versterking van de checks and balances in plaats van verzwakking.’
Publieke belangen ontbreken op essentiële punten
Het wetsvoorstel adresseert terecht een aantal fundamentele knelpunten in de bestuurbaarheid en bestuurlijke inrichting van de publieke omroep. Zo beoogt het wetsvoorstel een efficiencyslag door de vorming van omroephuizen en een duidelijker onderscheid tussen de taken van de NPO en omroephuizen. Aandachtspunt hierbij is de invloed van de huidige omroepverenigingen op de te vormen omroephuizen.
Tegelijkertijd is een deel van het voorstel volgens het Commissariaat wensdenken, omdat wordt ingezet op zelfregulering. Dit is vooral een risico bij journalistiek media-aanbod. Een grote mate van zelfregulering is ongewenst vanwege het toenemende belang van een betrouwbare nieuwsvoorziening voor het publiek. Het vertrouwen van burgers is gebaat bij extern toezicht. Dit is ook in lijn met de aanbevelingen van de Evaluatiecommissie NPO.
Afgelopen jaren waren er in de sector problemen met organisatiecultuur. Ondanks dat lijkt het wetsvoorstel de sector zelf de normen te laten bepalen. Extern toezicht wordt hierin niet in staat gesteld problemen vooraf te adresseren en te voorkomen. Sinds het verschijnen van het rapport van de Commissie-Van Rijn zijn de omroepen aan de slag gegaan met de aanbevelingen. Het Commissariaat ziet hierop toe. Er zijn vorderingen gemaakt, maar deze laten ruimte voor verbetering. Veel zelfregulering en te weinig extern toezicht vormen een risico voor de maatschappij.
Publieke omroep moet betrouwbaar en zichtbaar blijven
Het Commissariaat mist daarnaast in de hervorming aandacht voor hoe de publieke omroep zichtbaar en vindbaar kan blijven, online en offline. Grote online platforms en streamingsdiensten spelen een steeds grotere rol in de manier waarop mensen nieuws en andere media vinden en gebruiken. Het is daarom belangrijk dat betrouwbare en onafhankelijke publieke media ook in de toekomst goed toegankelijk en vindbaar blijven.
Het Commissariaat zal reageren op het wetsvoorstel in zijn consultatiereactie en uitvoeringstoets en gaat hierover verder in gesprek met OCW.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
