De Duitse mediatoezichthouder ZAK heeft op 14 juli een baanbrekend besluit genomen over AIdiensten van Google en Perplexity. Voor het eerst wordt formeel vastgesteld dat AIantwoorden geen neutrale zoekresultaten zijn, maar eigen mediacontent. Daarmee vallen Google’s AI Overviewsen de chatbot van Perplexity onder het Duitse mediarecht.
Het besluit zelf is nog niet openbaar. Wel blijkt uit de beschikbare onderliggende juridische adviezen dat AIantwoorden (vrij vertaald):
“geen doorgegeven content van derden zijn, maar door de aanbieder zelf geformuleerde inhoud.”
AIoverviews worden gezien als redactionele keuzes die de zichtbaarheid van journalistieke bronnen beïnvloeden. Dat betekent dat er geen beroep mogelijk is op het DSAaansprakelijkheidsprivilege.
Volgens de ZAK worden de AI-antwoorden zo prominent gepresenteerd dat de klassieke linklijst slechter vindbaar wordt. Daardoor wordt, vrij vertaald, “journalistieke content slechter vindbaar en op ontoelaatbare wijze gediscrimineerd.” De toezichthouder kwalificeert Google en Perplexity daarom als mediabemiddelaar onder het Duitse Medienstaatsvertrag. Dat brengt stevige verplichtingen mee, namelijk transparantie over hoe AIantwoorden worden samengesteld en nondiscriminatie van journalistieke content.
In Nederland is een identiek besluit nu nog niet mogelijk. De Mediawet kent geen categorie zoals de Duitse mediabemiddelaar. Maar via het civiele recht (onrechtmatige daad, misleiding, zorgplicht), Europese regels (DSA) of een toekomstige wijziging van de Mediawet op dit punt, kan dit thema ook in Nederland mogelijk handen en voeten krijgen. Het ministerie heeft al aangekondigd dat een grote herziening van de Mediawet eraan komt, dit onderwerp kan dan wellicht worden meegenomen.
De besluiten zijn nog niet definitief. Google heeft direct rechtsmiddelen aangekondigd. Verwacht wordt dat dit traject meerdere jaren kan duren voordat er een einduitspraak ligt. Maar de juridische lijn is gezet. AIantwoorden worden niet langer gezien als neutrale technologie, maar als mediainhoud met impact op pluralisme en journalistieke vindbaarheid.
Voor redacties, uitgevers en omroepen is dit besluit dus iets om goed in de gaten te houden nu AIsamenvattingen steeds vaker bepalen wat het publiek ziet en journalistieke bronnen achter AIantwoorden verdwijnen. Het besluit is geen technisch detail, maar kan een fundamentele herdefinitie van de rol van AI in het medialandschap betekenen. Als het besluit tenminste standhoudt.
Bron: persbericht ZAK / die medienanstalten, 14 juli 2026 – die-medienanstalten.de
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
