Met de nieuwe regeringscoalitie en de recente komst van intern gepromoveerde directeur-generaal Youssef Louakili bij het Ministerie zal niemand een revolutionaire heruitvinding van onze publieke media verwachten.
Het politieke en institutionele DNA van de NPO ademt continuïteit: programma’s worden nog steeds gemaakt, met seizoenen, redacties, commissies en, ja, traditionele formats. Productie maken blijft de leidende toon — en dat is precies het probleem.
Want de media-wereld om ons heen is fundamenteel veranderd. Waar grote instituten ooit de enige toegangspoort tot publiek en cultuur waren, ontstaan innovatie-ecosystemen vandaag niet in Den Haag of Hilversum, maar op plekken waar makers zichzelf organiseren. In Silicon Valley, New York en Los Angeles ontstaan plekken waarin creatieve geesten — van YouTubers tot podcasters, van digitale denkers tot visuele auteurs — niet wachten op zendmachtigingen of subsidiegesprekken, maar zelf bouwen aan routes naar publiek en impact.
Een treffend voorbeeld daarvan is The Lighthouse – creatieve campus voor de Creator Economy: een fysieke creative campus waar content makers uit alle hoeken samenkomen om te creëren, uit te wisselen en te verbinden. Het is geen gewone co-working space, noch een productiehuis in de traditionele zin. Het koppelt een netwerk van makers, state-of-the-art faciliteiten en een community-gerichte aanpak waarmee ideeën niet alleen vorm krijgen, maar direct leven — of dat nu podcast-series, documentaire-experimenten, food-video’s of nieuwe formats zijn die nog geen categorie kennen.
Wat The Lighthouse laat zien, is dat de échte innovatie niet langer zit in grote instituten, maar juist in kleine, wendbare, op communities georiënteerde plekken. Makers helpen elkaar sneller vooruit dan commissies, en publiek wordt betrokken op sociale platforms, live events en netwerkculturen — niet via de klassieke uitzendingstijden. Deze verschuiving is geen hype; het is een structureel verschil in hoe cultuur en media vandaag worden gevormd en geconsumeerd.
De NPO en andere Nederlandse publieke mediainstellingen kunnen hiervan leren. Stel je een Nederlandse variant voor: geen nieuwe top-down organisatie, maar een open campus — gebouwd rond makers, documentairemakers, podcastmakers, journalisten die de grenzen van genre en platform opzoeken. Gevestigd op het Media Park, met toegang tot de overvloed aan infrastructuur die daar al aanwezig is: studio’s, redacties, technische teams en jonge makers van de opleiding tot de vrijdenkende creator.
Het hoeft niet duur te zijn; de basisinfrastructuur is er al. Het echte werk is het denkkader veranderen: van een model waarin media gemaakt worden voor publiek, naar een model waarin media samengebouwd worden met publiek en makers. In een tijd waarin creatieën steeds vaker platform-onafhankelijk en individueel of kleinschalig ontstaan, is het onlogisch dat onze publieke media nog steeds vasthouden aan klassieke productielijnen.
En ja — innovatie klinkt mooi in beleidsstukken en slides van NPO Innovatie Directeur Ezra Eenam (volg zijn nieuwsbrief vooral, het is een gratis inzicht in de strategische ontwikkelingen binnen de media). Maar echte innovatie, die eruitziet zoals bij The Lighthouse, betekent dat je erkent dat de toekomst van publieke media niet ligt in slides, rapporten, grotere commissies en samengestelde ‘omroephuizen’, maar in het faciliteren van creatieve ecosystemen. Ecosystemen waarin makers samen groeien, experimenteren en publiek vinden.
Waar commerciële platforms creators gebruiken, kan de NPO hen dragen: als publieke ruimte waar Nederlandse makers kunnen experimenteren, falen en vernieuwen, in het belang van de samenleving en de Nederlandse burger.
Nederland was ooit een laboratorium voor media-innovatie; het Mediacentrum ligt er nog — nu de ambitie nog.
Kijk en luistercijfers zijn voor de NPO het belangrijkste. Dat moet er eerst uit als je zoiets wilt doorvoeren lijkt mij.
Ben ik niet met je eens. Juist bij de NPO maakt het niet uit of er iemand kijkt of ergens naar luistert, het geld komt gewoon binnen met of zonder reclame inkomsten. Bij de commerciëlen zijn ze juist 100% afhankelijk van kijk en luister cijfers.
Ik had ooit eens een gesprek met iemand die hoog in de piramide van de NPO zat. Die zei ook, de luistercijfers zijn niet het doel bij de NPO. Op mijn opmerking dat de voetbalrechten prima naar de commerciële zenders kunnen was het antwoord dat die voetbalrechten meer kijkers naar de NPO trekken. Dat zou belangrijk zijn voor de andere programma’s.
Ook nu weer, de luistercijfers doen er niet toe. Maar ondertussen worden de slechtst beluisterde en bekeken programma’s van radio en televisie gehaald.
Met woorden zegt de NPO dat de luistercijfers minder belangrijk zijn, maar de daden vertellen een ander verhaal.
Ik bedoel dat de zenderbazen dat belangrijk vinden. Die denkwijze moet er eerst uit.
Guido beschrijft ongeveer de situatie zoals die was voordat de NPO bestond. Makers bij omroepen die hun ideeën realiseerden. Met wisselend succes, maar toch vaak historische programma’s tot gevolg.