Nu uit de coalitieplannen blijkt dat er weinig structureel zal veranderen binnen de publieke omroep, terwijl het commerciële medialandschap wordt gedomineerd door een beperkt aantal grote spelers, dringt zich een ongemakkelijke conclusie op. Achter het ogenschijnlijk rijke buffet aan titels gaat vaak dezelfde redactionele input schuil. De variatie zit aan de voorkant; de uniformiteit aan de achterkant.
Juist daarom zou het zinvol zijn als wij ons als burger en consument beter zicht krijgen op de oriëntatie van deze leveranciers. Niet om meningen te rangschikken of te veroordelen, maar om ze te kunnen duiden — en om te voorkomen dat we ongemerkt terechtkomen in steeds nauwer wordende informatiebubbels.
Dat maakt ook duidelijk waarom het vroegere ochtendritueel zo anders aanvoelde. Eén krant, misschien twee, boden niet alleen overzicht, maar ook een herkenbaar kader van wereldbeelden. In het huidige medialandschap is dat kader verdwenen en rest een door de lezer zelf samengesteld spiegelpaleis, waarin vooral de eigen overtuiging wordt bevestigd.
Tegen die achtergrond is Ground News een intrigerend experiment. Het platform, opgericht in 2020 in OntarioCanada, heeft als expliciet doel de politieke “blind spots” van lezers zichtbaar te maken door hetzelfde nieuws te tonen via bronnen uit verschillende ideologische hoeken. Wanneer een gebruiker een verhaal opent, verschijnen meerdere publicaties naast elkaar, gelabeld naar hun politieke signatuur.
Het idee is even eenvoudig als verleidelijk: als waarheid gefragmenteerd raakt, toon dan de fragmenten.
Een algoritme tegen de echo
Ground News noemt zichzelf een platform dat het mogelijk maakt nieuwsbronnen te vergelijken en mediabias te doorgronden. Het combineert daarvoor beoordelingen van organisaties als AllSides, Ad Fontes Media en Media Bias Fact Check.
De ambitie is groter dan louter aggregatie. Met meer dan 50.000 bronnen en tienduizenden artikelen per dag wil het platform gebruikers helpen “media echo chambers” te verlaten en inzicht te krijgen in bias, betrouwbaarheid en eigendom van nieuwsbronnen.
Het meest interessante instrument is misschien wel de zogeheten Blindspot-functie, die verhalen markeert die vooral door één politieke zijde worden opgepikt. In een tijd waarin stilte soms betekenisvoller is dan berichtgeving, is dat geen triviale observatie.
De paradox van gemeten objectiviteit
Toch schuilt hier een paradox. Bias zichtbaar maken is niet hetzelfde als bias oplossen. De ratings waarop Ground News vertrouwt zijn gebaseerd op methodologieën van externe beoordelaars en geplaatst binnen het Amerikaanse politieke spectrum. Dat roept een klassieke vraag op: kan een model dat voortkomt uit één politiek kader werkelijk universele neutraliteit suggereren?
Bovendien signaleren critici dat de dienst soms ook verwijst naar bronnen met een zwakke factcheck-reputatie, al worden deze doorgaans naast betrouwbaardere media geplaatst. Het resultaat is geen gecureerde waarheid, maar een geordend strijdtoneel van interpretaties.
Misschien is dat precies de bedoeling.
De volwassen lezer bestaat niet
Het succes van dergelijke platforms rust op een impliciete aanname: dat lezers bereid zijn hun eigen overtuigingen ter discussie te stellen. Maar onderzoek naar mediaconsumptie laat al jaren zien dat mensen eerder bevestiging zoeken dan confrontatie. Technologie kan vensters openen — erdoorheen kijken blijft een menselijke keuze.
Toch verdient het initiatief erkenning. In een industrie die nog te vaak gevangen zit tussen snelheid en verontwaardiging, introduceert Ground News iets wat zeldzaam is geworden: context.
Niet als autoriteit, maar als uitnodiging.
Wat dit zegt over journalistiek
De opkomst van dit soort metaplatforms vertelt misschien minder over technologie dan over journalistiek zelf. Wanneer een derde partij nodig is om perspectieven naast elkaar te zetten, suggereert dat dat traditionele media hun gedeelde werkelijkheid deels hebben verloren.
De vraag is daarom niet of Ground News de toekomst is. De relevantere vraag is waarom het nodig voelt.
Misschien verschuift de rol van journalistiek wel van het presenteren van feiten naar het herstellen van een gemeenschappelijk referentiekader. Tot die tijd zullen platforms als Ground News functioneren als een soort intellectuele spiegel — soms verhelderend, soms confronterend.
Maar altijd met dezelfde stille boodschap: kijk nog eens.
Niet alleen naar het nieuws zelf, maar ook naar de eigen blik daarop. Vooralsnog wordt zo’n benadering nog niet toegepast op het Nederlandse medialandschap, en dat is een gemiste kans. Juist nu de politiek de bezuinigingen deels terugdraait en het budget voor NPO Start Plus met 18 procent wordt verhoogd, ligt hier een logische volgende stap.
De NPO zou voor de Nederlandse burger een eigen variant van ground news kunnen ontwikkelen: een instrument dat niet voorschrijft wat te denken, maar zichtbaar maakt vanuit welke invalshoeken het nieuws wordt gebracht. Dat zou helpen om informatiebubbels te herkennen en burgers in staat stellen tot een meer afgewogen en zelfstandig oordeel.Bovendien zou het in een keer duidelijk maken of de geclaimde pluriformiteit waarheid is.
Je bedoelt een website waar je bijvoorbeeld nieuws wil over de coaltie plannen. Dat je dat van diverse kranten of websites dat nieuws krijgt waarbij de website meld…Dit schrijft de Telegraaf met label rechts, en dit Trouw met label Christelijk?
Ik ben blond Guido.
Overigens zijn feiten inprincipe kleurloos. Neem het aantal doden in Gaza. Pro Israel noemde aantallen vaak propaganda. Nu blijkt Israel zelf 71000 doden te erkennen. Maar voor die tijd werd media verweten mee te gaan in de “anti Israel” gedoe.
Met jouw website zou de website iets als Pro of anti Israel?