Alje Kamphuis over Dieuwertje Blok: ‘Ze was eigenzinnig, maar kon ook onzeker zijn’

Op 2 maart 2025 overleed Dieuwertje Blok, een van de meest geliefde televisiepersoonlijkheden van Nederland. In zijn nieuwe biografie Denk warm schetst journalist en programmamaker Alje Kamphuis een persoonlijk portret van de voormalige presentatrice van het Sinterklaasjournaal. Kamphuis, die zelf bevriend was met Blok, sprak met familieleden, vrienden en collega’s en kreeg toegang tot haar privéarchief. Het resultaat is een levensverhaal waarin ook haar minder bekende kanten naar voren komen. In gesprek met Spreekbuis vertelt Kamphuis over de eigenzinnigheid en onzekerheden van Blok, haar bijzondere televisietalent en zijn eigen veertigjarige loopbaan in de journalistiek.

Op 23 oktober verschijnt je vierde boek, Denk warm, over Dieuwertje Blok. Je hebt meerdere biografieën geschreven. Waarom wilde je juist haar levensverhaal vertellen?
Het idee voor het boek ontstond kort na de herdenkingsbijeenkomst die na Dieuwertjes overlijden werd gehouden. Mijn man en ik waren bevriend met haar en daar aanwezig. Bij aanvang werd The circle game van Joni Mitchell, Dieuwertjes favoriete artiest, gedraaid. Het gaat over een draaimolen die symbool staat voor de jaren die voorbijtrekken in de carrousel van het leven. Het lied raakte me en ik vroeg me later af op welk punt ik in die cirkel stond. Deed ik wat ik moest doen? Ja, alleen had ik al lang geen boek meer geschreven. Waarom eigenlijk niet? Schrijven is immers het leukste wat er is. Wat als ik er één over Dieuwertje zou schrijven? Haar overlijden leidde haast tot nationale rouw. Wat maakte haar zo geliefd en hoe was dat ontstaan? Het leken me mooie startpunten. Voor het programma Kruispunt maakte ik eerder een levensbeschouwelijk profiel van Dieuwertje, waardoor ik al zicht op haar leven had. Dat ik haar had gekend was natuurlijk ook een voordeel.

De meeste Nederlanders kennen Dieuwertje als de warme, vertrouwde presentatrice van het Sinterklaasjournaal. Volgende maand is het precies 25 jaar geleden dat zij voor het eerst het Sinterklaasjournaal presenteerde. Wie was Dieuwertje als de camera’s uitgingen?
Dieuwertje was op tv dezelfde als thuis. Dat beamen haar kinderen Sam en Mick in het boek ook. Dat was ook haar kracht als presentator: ze was zichzelf en dat voelde de kijker. Vreemd dat we dat bijzonder vinden eigenlijk. Het zou de basis voor iedere presentator moeten zijn toch?

Je hebt voor je boek veel mensen gesproken. Van familie, vrienden, maar ook collega’s. Wie gaf je een kant van Dieuwertje te zien die je nog niet kende? En wat heeft je tijdens het onderzoek het meest verrast aan haar persoonlijkheid en levensloop?
Haar (bonus)kinderen zijn erg openhartig en schetsen van dichtbij een beeld van hun moeder. Maar ik kwam ook meer triviale dingen van haar aan de weet. Zo vertelde Tim, de zoon van haar man Peter de Bie, die in het eerste van hockeyclub Bloemendaal speelde, dat Dieuwertje daar stadionspeaker was. Dat wist ik niet. Scoorde Teun de Nooijer, dan riep Dieuwertje dat met haar mooie en warme stem om. Daar had ik wel bij willen zijn. Maar de mooiste bron was Dieuwertje zelf. Ik had toegang tot haar privé-archief en vond diverse dagboekjes en kon zo in haar hoofd kruipen. Dat is natuurlijk fijn als je je in haar levensverhaal verdiept.

De boektitel ‘Denk warm’ was ook haar levensmotto en paste ook bij haar warme persoonlijkheid op tv. Had Dieuwertje ook een minder bekende, moeilijke of eigenzinnige kant die niet paste bij haar publieke imago?
Dieuwertje was niet altijd even ambitieus. Soms liet ze een klus schieten omdat ze dan toch liever op vakantie ging, zegt oud-collega Kathleen Warners in het boek. Eigenzinnig was ze zeker. In haar werk vond ze dat het vaak op haar manier moest. Dat botste wel eens met een redactie, zoals die van haar mislukte talkshow bij RTL4. Aan de andere kant kon ze ook onzeker zijn. En vond ze het lastig om voor zichzelf op te komen. Uren koffietjes drinken om bij bazen in Hilversum in het vizier te komen was niet aan haar besteed. Privé was luisteren niet altijd haar sterkste kant, vertelt dochter Sam. Dieuwertje ging niet makkelijk de diepte in. Als er een probleem was ging het al snel over de oplossing, zonder wat er speelde recht in de ogen te kijken. Daar had Sam soms wel moeite mee.

Dieuwertje groeide uit tot een van de meest geliefde televisiepersoonlijkheden van Nederland. Was zij zich eigenlijk bewust van die bijzondere positie?
Ik denk het wel. Dieuwertje werd ook regelmatig aangesproken op straat of moest met kinderen op de foto. Dat vond ze prima. Maar ze ontleende er geen status aan. Ze had niets met bekendheid en het zogenaamde glamoureuze Hilversumse mediawereldje. Bij een gala of première zat ze liever thuis met een slobbertrui aan op de bank. De bijna nationale rouw met alle loftuitingen die na haar overlijden ontstond had ze niet verwacht, denk ik. Wie weet heeft ze het van boven kunnen zien en erom kunnen glimlachen.

Je schreef eerder een biografie over Sylvia Millecam en topsporter Bettine Vriesekoop. Wat zijn de belangrijkste overeenkomsten tussen deze vrouwen en waarom wilde jij juist van hen een biografie maken.
Naast dat ze alle drie eigenzinnige sterke vrouwen zijn die in hun vak de top hebben bereikt, heb ik hen van dichtbij mee mogen maken. Dat lijkt voor mij een voorwaarde om een boek te kunnen schrijven. Ik moet ze hebben horen praten, zien bewegen en weten hoe ze zich in bepaalde situaties manifesteerden. Het helpt ook dat ik bij bepaalde sleutelmomenten in hun leven aanwezig was. Ik kom natuurlijk uit de televisiewereld en denk in beelden. Ik schrijf ook alsof ik zit te monteren. Dan is het fijn de hoofdpersoon gekend te hebben.

Is Dieuwertje door het enorme succes van het Sinterklaasjournaal niet een beetje tekortgedaan als serieuze journalist en programmamaker?
Ze was zich wel bewust van het zogenoemde Swiebertje-effect dat ze door het Sinterklaasjournaal met zich meedroeg. Maar ze heeft ook zeven jaar Ontbijt TV gedaan. Dat deed ze prima. Ik denk dat ze een van de beste presentatoren van Nederland was. Ook technisch heel goed. Maar niet de beste interviewer. Ze wilde graag gesprekken voeren, waar soms meer recht toe recht aan interviews gevraagd werden. Dieuwertje ging op haar antenne af. Maar of die altijd even goed gericht stond?

Op 1 november zit je zelf precies 40 jaar in het vak. Je werkte voor programma’s als Netwerk, Brandpunt, Achter de Dijken, Kruispunt en Kloostergasten. Toch is dit pas je 4^e boek. Is een boek schrijven een grote bevalling voor je of ben je zeer selectief qua onderwerpen waar je je op wil richten?
Ik heb in mijn loopbaan veel bij actuele tv-programma’s gewerkt. Dat is natuurlijk meer dan een full time job. Je staat altijd aan. Soms op het ongezonde af. Dan blijft er niet veel tijd over voor het schrijven van een boek, ook al gaat me dat redelijk makkelijk af. Ik ben erg goed in plannen, al zeg ik het zelf. En discipline heb ik overgehouden aan mijn tijdelijk bestaan als semi-topsporter als tafeltennisser. Ik zat in dezelfde trainingsgroep als Bettine Vriesekoop. Nou dan weet je het wel. Die twee eigenschappen helpen erg om naast mijn tv-werk ook nog een boek te kunnen schrijven. Inmiddels is het besef ingedaald dat er meer is dan werk. Vrije tijd en ontspanning is een belangrijk goed. Zeker als je een creatief beroep hebt en je jezelf van tijd tot tijd moet opladen. Dat wordt in Hilversum, waar de werkdruk hoog kan zijn, nog wel eens vergeten, en niet altijd goed gemanaged. Met alle gevolgen van dien.

Je hebt bij diverse iconische actualiteitenprogramma’s gezeten. Hoe kijk je naar nieuwe nieuwsformats Stand van Nederland, Pauw & De Wit en Goedemorgen Nederland? Is er nog genoeg ruimte voor diepgravende journalistiek?
Eerlijk gezegd kijk ik zelf lineair niet zo heel veel televisie meer. Het 8 uur journaal was lang het begin van onze tv-avond thuis. Maar mijn man, die ook in het vak zit, en ik kijken dat tegenwoordig ook vaak pas later, nadat we hebben gegeten. Erna wordt het een serie. Adolescence en Tip Toe vond ik geweldig en ook zeer actueel, urgent en relevant. Dat komt meer binnen en scherpt je mening meer aan dan de gemiddelde actualiteitenrubriek, hoe goed ook gemaakt. Later op de avond zappen we langs alle talkshows en pikken we eruit wat ons interesseert. Jeroen Pauw staat nog steeds op eenzame hoogte. Met diepgravende journalistiek, als je daarmee onderzoeksjournalistiek bedoelt, heb ik me in mijn tv-loopbaan nooit zo beziggehouden. Hoewel mijn drie vorige boeken allemaal de voorpagina van de Volkskrant haalden. Blijkbaar had ik toch iets opgediept wat niemand nog wist.