Blog Guido van Nispen: Google kent de weg. Maar wie bepaalt de bestemming?

Je kunt tegenwoordig een hele dag doorbrengen bij Google zonder eenmaal bewust voor het bedrijf te kiezen. Je Androidtelefoon maakt je wakker, Gmail brengt de post, Maps of Wzae ontwijkt de file en YouTube vult de avond. Tussendoor zoek je een restaurant, vertaal je een bericht en bewaar je vakantiefoto’s. Google is een verzameling diensten geworden waar het dagelijks leven omheen is gegroeid. Het bedrijf kent de weg. Steeds vaker bepaalt het ook welke afslag aantrekkelijk lijkt.

Achter het vertrouwde Google staat moederbedrijf Alphabet. De kwartaalcijfers daarvan laten zien hoe groot dat geheel inmiddels is. In het derde kwartaal van 2026 steeg de omzet met 25 procent naar 127,6 miljard dollar. Het bedrijfsresultaat groeide met 30 procent naar 40,6 miljard. Google Cloud verdubbelde ruim, met 103 procent groei tot 30,7 miljard dollar. De winst voor gewone aandeelhouders daalde wel: van bijna 35 miljard naar 26,2 miljard dollar. Omdat er fors wordt geinvesteerd.

Topman Sundar Pichai presenteert een onderneming die op alle fronten versnelt. De Gemini-app heeft volgens hem een miljard gebruikers en is de snelst groeiende toepassing in hun geschiedenis. YouTube Music en Premium tellen samen meer dan 150 miljoen abonnees, inclusief proefabonnementen. Alphabet draait op een omgerekend jaarlijks omzettempo van een half biljoen dollar. Dat is nog geen reeds behaalde jaaromzet, maar het geeft de schaal aardig weer. Achter onze alledaagse handelingen draait een economische wereldmacht.

Die macht strekt zich uit van vermaak tot werk en vervoer. YouTube is volgens Pichai het grootste streamingplatform in de Amerikaanse huiskamer, gemeten naar kijktijd. Bedrijven gebruiken Googles cloud om hun diensten te laten draaien. Met Waymo exploiteert Alphabet zelfrijdende taxi’s, inmiddels in vijftien grote Amerikaanse steden. Wat begint als een zoekvenster, eindigt als infrastructuur: voor wat we zien, waar we heen gaan en hoe organisaties functioneren.

Daar komt nu een nieuwe laag overheen. Pichai wil AI laten reserveren, formulieren invullen, afspraken plannen en aankopen doen. Die mogelijkheden moeten doorwerken in Search, Gemini, Chrome, Android en de kantoorproducten van Workspace. Voor de consument is de belofte aantrekkelijk. Minder wachtwoorden, minder keuzestress, minder gedoe. De digitale assistent begrijpt de vraag en handelt de rest af. Maar een assistent heeft ook een werkgever.

Ars Technica voegt aan de feestelijke groeicijfers een onthullend detail toe. Volgens commercieel topman Philipp Schindler van Google levert een zoekvraag in AI Mode minder advertentie-inkomsten op dan een vergelijkbare klassieke zoekopdracht. Er staan minder advertenties bij en de advertentietarieven liggen lager. De oplossing laat zich raden: meer reclame. Google breidt advertenties in AI Mode uit naar meer landen en introduceert in de Verenigde Staten advertenties die tijdens een gesprek mee veranderen.

Dat laatste verdient aandacht. Wie met een chatbot over een vakantie praat, vertelt gaandeweg meer: budget, gezinssamenstelling, voorkeuren, twijfels. Advertenties kunnen op dat gesprek aansluiten. Google stelt volgens Ars dat gebruikers zulke reclame relevanter en behulpzamer vinden. Dat kan. Toch ontstaat voor de consument een wezenlijke vraag: wanneer krijg ik het beste advies, en wanneer het aantrekkelijkste aanbod voor de adverteerder?

NRC beschrijft dezelfde spanning vanuit Googles verdienmodel. Met AI snijdt het bedrijf in eigen vlees: gebruikers vinden sneller hun antwoord, waardoor volgens de krant minder mogelijkheden overblijven om advertenties te tonen. Search groeide nog met 12 procent naar 63,4 miljard dollar, maar minder hard dan eerder dit jaar. Volgens NRC verloor Alphabet na een koersdaling van 12,6 procent ongeveer 500 miljard dollar aan beurswaarde.

Pichai houdt echter vaste koers aan de volgorde waarmee Google eerder de overstap naar mobiel maakte: eerst de gebruikerservaring, daarna het verdienen. Ondertussen blijven de investeringen oplopen. Ars noemt 51,4 miljard dollar aan kapitaaluitgaven in één kwartaal en een negatieve vrije kasstroom van ruim 9 miljard. Ook een onderneming die miljarden winst maakt, kan meer geld aan investeringen uitgeven dan er uit de bedrijfsvoering binnenkomt. Er staat dus druk op het terugverdienen van al dat gemak.

Voor burgers gaat het daarmee om meer dan de prijs van een abonnement. Wie informatie ordent, aanbevelingen doet en vervolgens namens ons handelt, krijgt invloed op onze keuzes. Welke route nemen we? Welk product kopen we? Welke uitleg vinden we overtuigend? Naarmate diensten nauwer samenwerken, wordt het belangrijker te begrijpen wanneer persoonlijke hulp overgaat in commerciële sturing.

Google verdient erkenning voor diensten die het leven gemakkelijker maken. Juist dat gemak heeft het bedrijf zoveel invloed gegeven. De consument mag gemak verlangen. De burger mag duidelijkheid eisen over reclame, gegevensgebruik en keuzevrijheid.

Pichai belooft een assistent die steeds meer voor ons doet. Fijn. Maar als Google straks ook mijn aankopen afhandelt, mijn nieuws selecteert en daarmee mijn blik op de wereld vormt, wil ik weten wiens belangen die assistent dient. Die van mij? Die van Google? Of die van de partij die voor mijn aandacht betaalt?

Misschien zoekt mijn AI-agent dat straks voor me uit. Al moet ik dan eerst weten namens wie die werkt.