Jongeren vinden het belangrijk om op de hoogte te zijn van het nieuws, maar dat betekent niet automatisch dat zij nieuws ook kritisch beoordelen. Vooral het controleren van bronnen, het verifiëren van informatie en het zoeken naar extra achtergrond gebeurt niet consequent. Dat blijkt uit het afstudeeronderzoek Growing Up with the News van Chanine Enthoven van de TU Delft, uitgevoerd in samenwerking met NOS en NOS Lab.
Voor het onderzoek werden onder meer 44 interviews gehouden met jongeren, ouders, docenten, experts en NOS-medewerkers. Daarnaast vonden drie groepssessies plaats met in totaal 33 jongeren van 12 tot 16 jaar. Over het gehele ontwerp- en onderzoekstraject waren meer dan honderd betrokkenen betrokken, waaronder meer dan vijftig jongeren.
Een belangrijke conclusie is dat nieuws bij jongeren wel aanwezig is, maar vaak onvoldoende ‘landt’. Ze herkennen bijvoorbeeld een onderwerp of kop, maar missen regelmatig de achtergrond om te begrijpen waarom een gebeurtenis belangrijk is. Uit de bijbehorende vragenlijst kwam bovendien een verschil naar voren tussen hoe goed jongeren denken dat ze met nieuws kunnen omgaan en hun daadwerkelijke gedrag, zoals het controleren van een bron of het verifiëren van informatie.
Volgens het onderzoek is daarbij ook een vaste nieuwsroutine verdwenen. Op de basisschool kijken kinderen bijvoorbeeld gezamenlijk naar het Jeugdjournaal, terwijl dergelijke gedeelde momenten op de middelbare school veel minder vanzelfsprekend zijn. Thuis wordt nog wel over nieuws gesproken, maar dat verschilt sterk per gezin. School kan daarom een belangrijke plek worden waar jongeren structureel met nieuws in aanraking komen.
Opvallend is ook dat vertrouwen niet alleen verbonden is aan een nieuwsmerk. Jongeren vertrouwen op herkenbare personen, zoals presentatoren, ouders en docenten. Het onderzoek adviseert nieuwsorganisaties daarom meer zichtbaar te maken hoe journalisten werken: waarom een onderwerp wordt gekozen, welke bronnen worden gebruikt en hoe informatie wordt gecontroleerd.
Als concreet concept ontwikkelde Enthoven NieuwsWijzer, een platform waarmee docenten actueel NOS-nieuws gemakkelijker in lessen kunnen gebruiken. Onderdeel daarvan is NOS de Week, een wekelijks nieuwsformat van ongeveer vijftien minuten. Het idee is dat een terugkerend moment op school jongeren niet alleen meer nieuws laat volgen, maar hen ook leert erover te praten, informatie te controleren en nieuws in context te plaatsen.
Het onderzoek benadrukt wel dat NieuwsWijzer nog een ontwerpconcept is. De studie toont niet aan dat het systeem op langere termijn daadwerkelijk het nieuwsgebruik of de nieuwsvaardigheid van jongeren verandert. Daarvoor zou vervolgonderzoek en langdurige toepassing op scholen nodig zijn.
Het onderzoek werd in juli 2026 afgerond binnen de master Strategic Product Design van de TU Delft en uitgevoerd in samenwerking met de NOS.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
