De kritiek die Ombudsman voor de publieke omroepen Margo Smit de afgelopen jaren op Ongehoord Nederland heeft geuit, is volgens haar zeker niet uitsluitend op die omroep van toepassing. In een interview met De Telegraaf meldt Smit dat problemen als onvoldoende doorvragen en het niet duidelijk scheiden van feiten en meningen al veel langer binnen de publieke omroep spelen. Al in haar eerste column uit 2017 waarschuwde ze hiervoor.
„Overigens heb ik in mijn allereerste rapport over Ongehoord Nederland al heel duidelijk geschreven: wat ik hier over ON schrijf, gaat voor een flink deel ook over andere omroepen”, zegt Smit tegen De Telegraaf. Ze noemt daarbij onder meer „niet doorvragen als mensen iets beweren zonder onderbouwing” en „het niet scheiden van feiten en meningen”.
Volgens Smit zijn dat geen problemen die pas met de komst van Ongehoord Nederland zijn ontstaan. „Mijn allereerste column in 2017 ging daar al over.”
Die column, Berichtgeving publieke omroep: objectief, neutraal, onpartijdig?, verscheen op 3 maart 2017. Smit was op dat moment twee maanden Ombudsman voor de publieke omroepen. In de column schreef ze al dat een journalistieke productie duidelijk onderscheid moet maken tussen feiten en meningen. Ook stelde ze dat het werk van een journalist verder gaat dan het simpelweg registreren van uitspraken.
Zo beschreef Smit toen dat journalisten informatie moeten verzamelen, de bewijskracht en het belang ervan moeten beoordelen en die informatie vervolgens in context moeten plaatsen. Alleen uitspraken van anderen doorgeven is volgens die journalistieke opvatting onvoldoende.
Die lijn kwam vijf jaar later nadrukkelijk terug in haar eerste onderzoek naar Ongehoord Nederland. In juni 2022 concludeerde de Ombudsman dat ON! op verschillende punten de Journalistieke Code had geschonden. Daarbij ging het onder meer om het onvoldoende controleren van informatie, het onvoldoende scheiden van feiten en meningen en het niet doorvragen wanneer gasten onbewezen of aantoonbaar onjuiste beweringen deden.
Opvallend is dat Smit destijds al expliciet stelde dat andere publieke omroepen zich die kritiek eveneens moesten aantrekken. Volgens haar kon zij gedrag bij één omroep niet veroordelen wanneer kijkers vergelijkbare tekortkomingen ook bij andere programma’s constateerden, zij het minder vaak of minder systematisch.
De huidige discussie rond Ongehoord Nederland raakt daarmee aan een bredere journalistieke discussie binnen de publieke omroep. De maatstaven waarop ON! door de Ombudsman wordt beoordeeld (controle van informatie, doorvragen, brongebruik en het onderscheid tussen feit en mening) werden door Smit al vanaf het begin van haar ambtsperiode voor alle journalistieke programma’s van de publieke omroep benadrukt.
lees ook:
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
