Nederland behoort internationaal nog altijd tot de landen met de meeste persvrijheid en het grootste vertrouwen in nieuwsmedia. Tegelijkertijd staat het Nederlandse medialandschap onder druk door een lage betalingsbereidheid, afnemende nieuwsinteresse en een groeiende afhankelijkheid van sociale platforms. Dat blijkt uit de International News Benchmark 2026.
Voor het onderzoek zijn inzichten uit de bijeenkomst Media voor Democratie 2026 vergeleken met internationale cijfers uit het Digital News Report 2026 van het Reuters Institute for the Study of Journalism. Negen landen werden langs twaalf verschillende indicatoren gelegd. Volgens de onderzoekers worden alle zes zorgen die tijdens de bijeenkomst over de Nederlandse mediasector werden geuit door de internationale cijfers bevestigd.
Nederland staat tweede op een ranglijst van 180 landen voor persvrijheid. Toch is dat volgens de opstellers niet het belangrijkste cijfer. Zo betaalt slechts 15 procent van de Nederlandse volwassenen voor online nieuws, tegenover 40 procent in Noorwegen.
Ook neemt de afstand tot nieuws toe. Het aandeel Nederlanders met weinig of geen interesse in nieuws is sinds 2018 meer dan verdrievoudigd. Het aantal mensen dat nieuwsmedia ronduit wantrouwt, is in dezelfde periode ongeveer verdubbeld.
Meer dan een miljoen Nederlandse volwassenen zouden hun nieuws inmiddels uitsluitend via sociale platforms ontvangen. Tegelijkertijd zegt slechts 12 procent van de Nederlanders vertrouwen te hebben in deze platforms als nieuwsbron.
De onderzoekers omschrijven Nederland als een land met veel persvrijheid en relatief veel vertrouwen, maar met een nieuwsmarkt die onvoldoende inkomsten genereert en aan de randen langzaam verzwakt. Scandinavische landen laten volgens de benchmark zien dat zowel vertrouwen als betalingsbereidheid op een aanzienlijk hoger niveau kunnen worden gehouden. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk tonen juist hoe snel vertrouwen kan afnemen wanneer verschillende negatieve ontwikkelingen elkaar versterken.
De centrale vraag is volgens de onderzoekers daarom niet langer alleen of mensen toegang hebben tot nieuws. Steeds belangrijker wordt of zij voldoende gecontroleerde, oorspronkelijke en uiteenlopende informatie tegenkomen om gezamenlijk de samenleving te kunnen begrijpen.
De sterke internationale positie van Nederland is volgens de benchmark dan ook geen vanzelfsprekendheid. Om deze positie te behouden, zijn instrumenten nodig die de kwaliteit, diversiteit en verspreiding van nieuws voortdurend volgen en niet alleen tijdens jaarlijkse meetmomenten.
Volledige onderzoek hier in zowel ENG als NL
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
