Blog Richard Otto: Sport als bindmiddel van samenwerking

Live sport is misschien wel het laatste grote domein waarin lineaire televisie nog onverminderd haar kracht laat zien. Terwijl kijkers voor films, series en entertainment steeds vaker overstappen naar on-demand streamingdiensten, verzamelen miljoenen mensen zich nog altijd tegelijkertijd rond een live voetbalwedstrijd of Olympische finale. Juist daarom verschuift de strijd om de kijker steeds meer naar de sportrechtenmarkt. Waar streamingdiensten jarenlang vooral investeerden in series en films, richten partijen als Apple, Netflix, Amazon en YouTube hun aandacht steeds nadrukkelijker op live sport. En met hun wereldwijde inkomsten en diepe zakken vormen zij een serieuze bedreiging voor traditionele omroepen.

De streamingoorlog verplaatst zich naar sport

Dat sport steeds belangrijker wordt voor streamers blijkt uit een reeks opvallende deals. Apple verwierf al de wereldwijde rechten van de Major League Soccer (2,5 miljard dollar voor 10 jaar MLS) en heeft vanaf 2026 ook de exclusieve Formule 1-rechten in de Verenigde Staten in handen. Netflix zette een grote stap met de uitzending van het gevecht tussen Mike Tyson en Jake Paul. Het evenement trok tientallen miljoenen kijkers wereldwijd en maakte direct duidelijk dat Netflix live sport serieus neemt, ondanks de technische problemen die tijdens de uitzending ontstonden. Ook Amazon investeert al jaren fors in sportrechten. Het bedrijf bezit exclusieve NFL-wedstrijden in de Verenigde Staten en heeft daarnaast belangrijke NBA-rechten verworven. YouTube betaalde op zijn beurt ongeveer 2 miljard dollar voor NFL Sunday Ticket, een van de meest waardevolle sportpakketten ter wereld. Steeds meer sportorganisaties zien dat streamingplatforms bereid zijn om bedragen neer te leggen die traditionele mediabedrijven moeilijk kunnen evenaren.

Internationale streamingdiensten zijn aantrekkelijke partners

Jarenlang werd gedacht dat grote sportrechten relatief veilig waren bij traditionele omroepen en betaalzenders. Die tijd is voorbij, want voor internationale sportbonden zijn streamingdiensten aantrekkelijke partners. Ze beschikken over honderden miljoenen gebruikers, geavanceerde advertentieplatformen en enorme financiële slagkracht. Bovendien kunnen zij sportrechten wereldwijd exploiteren in plaats van per land. Dat scheelt onderhandelen met al die losse partijen. Naar verwachting zullen steeds meer premium sportrechten richting streamingplatforms verschuiven.

Sportrechten

Voor Nederlandse mediapartijen zoals de NPO, RTL Nederland en Talpa wordt het steeds moeilijker om zelfstandig mee te bieden op grote sportrechten.

Wanneer een partij als Amazon, Apple of Netflix besluit serieus mee te dingen naar een populair sportpakket, ontstaat een financiële wedstrijd die Nederlandse mediabedrijven nauwelijks kunnen winnen. De budgetten van de Amerikaanse techbedrijven zijn simpelweg van een andere orde. Nederlandse partijen zouden ook op het gebied van sportuitzendrechten in de toekomst veel meer moeten samenwerken om een vuist te kunnen maken tegen de internationale concurrentie.

Natuurlijk zijn er volop sportrechten beschikbaar. NASCAR, IndyCar, rugby, cricket en tal van andere competities kunnen voor specifieke doelgroepen interessant zijn. Maar de echte strijd gaat om de evenementen die miljoenen Nederlanders tegelijkertijd laten kijken. Juist deze evenementen zorgen voor massaal bereik, hoge advertentie-inkomsten en maatschappelijke impact.

WK, EK en Olympische Spelen

Veel Nederlanders gaan ervan uit dat grote sporttoernooien automatisch bij de publieke omroep terechtkomen. Dat is niet helemaal juist. Nederland kent een zogenaamde evenementenlijst binnen de Mediawet. Daarop staan evenementen die vanwege hun maatschappelijke betekenis voor een breed publiek beschikbaar moeten blijven. Het gaat onder meer om het WK voetbal, EK voetbal en de Olympische Spelen. Dat betekent echter niet dat uitsluitend de NOS deze evenementen mag uitzenden. Wel moeten ze gratis en voor een groot deel van de bevolking toegankelijk blijven. Voor de Olympische Spelen geldt bovendien dat de Europese publieke omroepen via de European Broadcasting Union (EBU) hun positie voorlopig hebben veiliggesteld. Daardoor blijven de Olympische Spelen tot en met 2032 beschikbaar via de publieke omroepen, terwijl Warner Bros. Discovery tegelijkertijd uitgebreide streamingrechten behoudt.

Gratis sport via streamers

Interessant is dat streamingdiensten tegenwoordig niet meer uitsluitend afhankelijk zijn van abonnementsgeld. Netflix, Amazon, Disney+, HBO Max en andere platforms zetten steeds nadrukkelijker in op advertenties. Daarmee ontstaat een nieuw verdienmodel waarbij grote live evenementen niet alleen dienen om abonnees te trekken, maar ook om advertentie-inkomsten te genereren. Daardoor wordt het steeds voorstelbaarder dat streamers in de toekomst bepaalde sportevenementen gratis of gedeeltelijk gratis aanbieden, gefinancierd door reclame. Voor adverteerders zijn live sportevenementen immers goud waard. Ze leveren iets op wat in het huidige gefragmenteerde medialandschap steeds schaarser wordt: miljoenen mensen die tegelijkertijd kijken.

De kwetsbare positie van de NOS

Voor de NOS is sport al decennialang een van de belangrijkste publiekstrekkers. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke discussie over de hoogte van sportrechten en de vraag hoeveel publiek geld daarin mag worden geïnvesteerd.

De bedragen die met grote sportrechten gemoeid zijn lopen vaak in de tientallen miljoenen euro’s, terwijl tegelijkertijd wordt bezuinigd op andere onderdelen van de publieke omroep. Daardoor wordt het steeds minder vanzelfsprekend dat de NOS zelfstandig haar portemonnee trekt voor elke grote sportlicentie. Zeker wanneer internationale streamingbedrijven de prijzen verder opdrijven.

De echte verschuiving komt nog

De verschuiving van films en series naar streaming ligt inmiddels grotendeels achter ons. De volgende grote slag speelt zich af rond live sport. Apple, Netflix, Amazon en YouTube hebben inmiddels laten zien dat zij bereid zijn miljarden te investeren in exclusieve sportrechten. De vraag is niet meer of zij een grotere rol gaan spelen, maar hoe groot die rol uiteindelijk wordt. Voor Nederlandse mediabedrijven ligt daar dus een strategische uitdaging. Blijven zij afzonderlijk opereren in een markt waarin mondiale techbedrijven steeds dominanter worden? Of ontstaat er uiteindelijk een gezamenlijk Nederlands antwoord op de internationale strijd om live sport? In een tijd waarin live televisie steeds zeldzamer wordt, zijn sportrechten belangrijker dan ooit. Waar Nederlandse mediasbedrijven, vooral op het gebied van sportrechten, jarenlang concurrenten zie je nu dit snel veranderen. Talpa gaat al tijdens de WK samenwerken met de NOS. Hierdoor lijkt sport de katalysator worden voor samenwerking tussen NPO, RTL en Talpa.