Volgens Jan Roos is het succes van alternatieve media geen toeval meer. In een uitgebreid gesprek met Spreekbuis stelt de presentator van RoddelPraat dat steeds meer Nederlanders zich niet meer herkennen in de traditionele media. “De hele mainstream media is één en hetzelfde klikje. Die denken allemaal zoals niemand denkt die in deze doelgroep past,” zegt Roos.
Roos vertelt dat hij vooraf kritisch kijkt naar ieder interviewverzoek. “Met elk optreden wat ik doe stel ik mezelf de vraag wat ik eraan heb,” zegt hij. Toch wilde hij meewerken aan het interview omdat het onderwerp hem bezighoudt: de opkomst van alternatieve media. Volgens hem zoeken kijkers steeds vaker naar andere geluiden buiten de gevestigde omroepen.
Volgens Roos bestaat het publiek van RoddelPraat voor ongeveer 86 procent uit mannen, vooral buiten de Randstad. De grootste groep kijkers zit volgens hem tussen de 16 en 32 jaar. Opvallend vindt hij vooral dat het opleidingsniveau hoger ligt dan vaak wordt gedacht. “Terwijl als jij een links figuur vraagt wie kijkt er naar RoddelPraat, dan is dat volgens die mensen de sociale werkplaats,” aldus Roos. Het belangrijkste deel van hun Roddelpraat-inkomsten halen ze uit donaties vanuit Backme.org. Donateurs betalen om het onderscheidende geluid van Roddelpraat te kunnen behouden.
Het programma begon volgens Roos aanvankelijk als tijdverdrijf, maar groeide tijdens de coronaperiode explosief. “Op een gegeven moment hadden we honderdduizend kijkers na een week,” vertelt hij. Later liep dat volgens hem op naar “zes-, zevenhonderd-, achthonderdduizend kijkers” rondom piekmomenten in coronatijd.
Roos noemt de NPO “een links propagandakanaal van de overheid” en vindt dat vrijwel alle talkshows dezelfde politieke kleur hebben. “Alle talkshows zijn links. Alle gasten in de talkshows zijn links,” stelt hij. Volgens Roos ontbreekt pluriformiteit juist bij de publieke omroep.
Tegelijkertijd uit hij ook kritiek op Ongehoord Nederland. Volgens Roos slaat die omroep “de hele dag de plank mis”, onder meer doordat er volgens hem te veel aandacht is voor complottheorieën. “Er zijn zo vreselijk veel echte problemen, dat je de tijd niet moet nemen om ze te verzinnen,” zegt hij over complotdenken aan de rechterkant.
Over Vandaag Inside is Roos opvallend kritisch, ondanks dat het programma vaak als uitgesproken rechts of controversieel wordt gezien. Volgens hem valt dat in de praktijk mee. “Wilfred presenteert het en heeft geen mening. Gijp zit alleen maar te lachen en als hij een mening verkondigt is hij meestal nikszeggend. En dan heb je Derksen, die heeft meningen, maar over het algemeen is het niet zo heel interessant,” zegt Roos. Volgens hem ontstaat er pas ophef “als er weer een relletje is”. In vergelijking met andere talkshows noemt hij Vandaag Inside “een beetje anders”, maar volgens Roos is RoddelPraat “echt totaal anders”.
Ook PowNed krijgt ervan langs. Roos zegt dat de omroep, waar hij ooit begon, volgens hem zijn oorspronkelijke koers kwijt is geraakt. “Wij zouden met PowNed een rechts-populistische omroep worden voor de andere jeugd dan wat bij BNNVARA zat. Tot mijn grote spijt is PowNed gewoon BNNVARA geworden,” aldus Roos.
Volgens Roos zijn traditionele mediabedrijven en grote adverteerders vooral bezig met “brand safety” en durven ze zich niet meer te verbinden aan uitgesproken makers. Daarbij haalt hij een eerder conflict aan met John de Mol. “Het is namelijk de grote John de Mol die op een gegeven moment in de krant liet optekenen dat hij ons verdienmodel ging slopen,” zegt Roos.
Hij noemt ook een afgeketste samenwerking met brouwerij Swinkels/Bavaria als voorbeeld van hoe bedrijven afhaken uit angst voor reputatieschade. Volgens Roos zag de marketingafdeling van het biermerk een samenwerking wel zitten, maar werd die uiteindelijk tegengehouden. “Er was nog een diversiteitsafdeling. En die hebben daar gelijk de stekker uitgetrokken,” zegt hij.
Hoewel RoddelPraat regelmatig wordt omschreven als journalistiek platform, ziet Roos dat zelf anders. “Het is over het algemeen allemaal satire en daar zit juice in verwerkt,” zegt hij. Tegelijkertijd wijst hij erop dat RoddelPraat regelmatig vroeg met verhalen kwam die later door grotere media werden opgepakt, waaronder zaken rond Marco Borsato en Ali B. Daarbij haalt hij ook uit naar Tim Hofman, die volgens hem prijzen kreeg voor verhalen die eerder al bij RoddelPraat besproken waren. “Tim Hofman won zo’n beetje alle journalistieke prijzen die er zijn voor zijn Voice-documentaire‘, terwijl wij het nieuws al veel eerder brachten.”.
Over YouTube en socialmediaplatforms zegt Roos dat RoddelPraat al vroeg werd gedemonetiseerd. Volgens hem gebeurde dat in een periode waarin techplatforms sterk gestuurd werden door “woke”-beleid. “YouTube heeft ons uitgezet. Dan krijg je een bericht: je kan geen geld meer verdienen omdat jij geen onderdeel bent van de ‘Positive World Community’.” Volgens Roos had dat onder meer te maken met een rubriek genaamd “Transformers”, die door YouTube als transfobisch werd gezien.
Ook podcastplatforms zouden volgens hem terughoudend zijn richting uitgesproken rechtse makers. Roos stelt dat hij met een podcast snel zou kunnen doorgroeien naar de top van de Nederlandse hitlijsten, maar dat platforms hem liever mijden. “Podimo zegt gewoon: we gaan met jou niet in zee, want je bent rechts,” meldt hij.
Volgens Roos is de publieke omroep uiteindelijk bezig aan een “sterfhuisconstructie”. Hij stelt dat jongeren zich steeds minder herkennen in traditionele media en dat alternatieve platforms juist groeien. “De jeugd kijkt die media niet. Ook omdat het aanbod kut is, maar ook omdat het helemaal niet aansluit op hun leven en wereldbeeld,” aldus Roos.
Ondanks alle kritiek ziet Roos de toekomst van alternatieve media positief tegemoet. Volgens hem bereiken platforms als RoddelPraat inmiddels aantallen die vergelijkbaar zijn met traditionele televisieprogramma’s. “Dat is beter dan vrijwel elk programma van de NPO,” zegt hij over de wekelijkse kijkcijfers van RoddelPraat.
Tegelijkertijd benadrukt hij dat RoddelPraat geen strak uitgedachte mediastrategie volgt. “Ik bereid niks voor, helemaal nul. Heb ik nooit gedaan,” zegt Roos aan het einde van het gesprek. “Ik weet ook niet wat er in het draaiboek staat. Dus ik doe maar wat.”
