Op 6 oktober 2022 diende GroenLinks-Kamerlid Lisa Westerveld, destijds mediawoordvoerder, een motie in om NPO Luister voor ‘journalistieke kwaliteitspodcasts’ ook open te stellen voor ‘journalistieke podcastmakers’ door derden. Westerveld begon haar motie dat dit van ‘cruciaal belang is voor een toekomstbestendig mediabestel’. Toenmalig D66-Staatssecretaris Gunay Urslu gaf Westerveld ‘de toezegging’ dat ook andere journalistieke podcastmakers hun content moeten kunnen aanbieden op dit platform. Bijna vier jaar verder is NPO Luister nog altijd geen nationaal alternatief voor internationale audiostreamers. Spreekbuis ging met huidige mediawoordvoerder van GroenLinks-PvdA (PRO), Mohammed Mohandis, in gesprek.
Spreekbuis.nl-mediajournalist Peter Schavemaker sprak met hem over de stilstand in het uitvoeren van deze motie en de wettelijke borging van publiek-private samenwerkingen; pps in Haags jargon. Inmiddels zijn er verschillende Haagse debatten geweest over pps, waarbij ministers en Kamerleden uitspraken deden en nieuwe moties indienden.
Als je de woorden van voormalig mediaminister Gouke Moes zou moeten geloven, dan was pps helemaal geen probleem. Hij zei in het mediadebat van 26 januari 2026 dat er ‘geen belemmering’ voor was. ‘Het is nu ook al niet verboden,’ voegde hij hieraan toe. Moes riep de publiek-private partijen op ‘maximaal samen te werken. De overheid heeft geen definitieve stuwingskracht als overheid.’
Kamerlid Mohandis: “Ja, die reactie van Moes. Die vind ik te gemakkelijk. Ik heb niet de indruk dat Moes überhaupt kaas heeft gegeten van het hele dossier. Maar goed, ik maak inmiddels meer bewindspersonen mee. Het is een komen en gaan de afgelopen tijd.” “Maar de rode draad is wel dat publiek-private samenwerking in Nederland in ieder geval heel moeizaam gaat. Kijk natuurlijk moeten de partijen uiteindelijk met elkaar om tafel en het gaan doen. Je moet het ook gewoon durven en oppakken.”
De publiek-private samenwerking in Nederland gaat heel moeizaam
Eerder genoemde staatssecretaris Urslu gaf 6 juli 2023 in een debat aan dat ‘in gesprek geweest te zijn met de NPO’.
Mohandis: “Ja, er worden zoveel gesprekken gevoerd. Die voer ik ook. Maar uiteindelijk moet het wel leiden tot de resultaten.”
Mohammed Mohandis ziet pps breder dan de NPO Luister-motie van Westerveld, voegt hij toe.
“We hebben met NLZIET eigenlijk al een soort publiek-private samenwerking, wat heel moeizaam gaat. Maar als ik kijk naar de Belgen, daar werken omroepen gewoon samen met streamers. De Belgen dachten: ‘Nou ja, die strijd win je niet alleen, dus je moet ook gebruik maken van die streamers.’ Dus die hebben gezegd: ‘We gaan hoogwaardige Vlaamse series maken samen met Netflix, zodat de kijkers ook weten dat er nog een VRT bestaat’.”
Terug naar NPO Luister. Waarom lukt dat niet?
“Ik heb gewoon te maken met onwil vanuit een kabinet. In de afgelopen 2,5 – 3 jaar zie ik gewoon dat er heel weinig bereidheid is om te duwen en sturen. Dat geldt voor de mediahervorming. Dat ligt ook al best lang stil. De grootste hervormingen stammen uit de tijd van Sander Dekker. Inmiddels heb ik geprobeerd om het hier en daar de boel wakker te schudden.”
Kun je het Haagse mediadebat vergelijken met de internationale media die de Japanse hoge snelheidstrein (Bullet Train) is en Den Haag en Hilversum als boemeltje. Haags en Hilversums beleid zijn inmiddels zo achterhaald.
“Ja.”
Publiek-private samenwerking (PPS) moet een prikkel worden
Hoe ziet Mohammed Mohandis kansen?
“Op een gegeven moment moet je ook bijvoorbeeld gaan nadenken om de mediawet aan te scherpen dat publiek-private samenwerking een taak wordt van de omroepen, waardoor je een prikkel inbouwt door te zeggen: je kan niet meer in een Hilversumse koker opereren en denken dat je relevant blijft. Want je wordt irrelevant gemaakt door de manier waarop buitenlandse platforms opereren, maar ook de manier waarop zij investeren. Die hele mediawet moet op de schop, die is achterhaald. We praten nog over zenders.”
Je kan niet meer in een Hilversumse koker opereren en denken dat je relevant blijft
“We vechten hier nog om een paar kruimels. Dit achterhoedegevecht is totaal achterhaald. Inmiddels merk ik wel dat dat besef landt, ook bij private mediapartijen. Zij zeggen: ‘Ja, als jullie niet de handen ineen slaan en wij met elkaar gaan concurreren om die paar miljoen.’ Ja, dat is straks ook gewoon irrelevant. Ik geloof steeds meer in een grote Nederlandse mediavuist van publiek en privaat. En daarom wil ik de wet daar aanpassen.”
Waarin precies?
“Een klein percentage van het totale omroepbudget moet een vorm zijn van publiek-private samenwerking om te blijven excelleren, om relevant te blijven.”
In de NPO-begroting van 2026 wordt een ‘NPO Luister platformvisie’ benoemd: ‘In uitstraling en met ons (exclusieve) aanbod richten wij ons op de doelgroep 20-49 jaar’. Dat leest als een rigide visie dat er helemaal geen ruimte is voor pps.
“Als je dit wil laten slagen, als je toe wilt werken naar een platform waarin publieke en private content een plek kunnen krijgen. Dan moet je allebei water bij de wijn doen. Dus de bal ligt natuurlijk wel bij NPO Luister om die platformvisie te veranderen.”
Moderniseer NPO Luister naar deze tijd
Roep je de NPO op om daarin serieuze stappen te ondernemen?
“Je kunt natuurlijk allemaal gesprekken houden, maar als de NPO zo vast blijft houden aan die NPO Luister platformvisie, daar komt er natuurlijk helemaal niks van terecht. Mijn oproep is niet nieuw. Die heb ik ook een paar keer gedaan in zaaltjes tijdens politieke campagnes. Ook de NPO zat in panels. Maar, nogmaals, ik zie het breder dan alleen NPO Luister. Op alle platforms van de NPO moet echt duidelijk worden hoe je ervoor zorgt dat je die samenwerking aangaat, om je eigen product te versterken. Het eilandgedrag, want zo noem ik het maar, is echt niet meer van deze tijd. Als je met het draaien aan een paar knoppen een sterker Nederlands platform voor podcasting kan maken is dat helemaal niet slecht. Maar je moet allebei bereid zijn; publiek en private. Ik heb gezien hoe moeizaam het is gegaan bij NLZIET en dat lag niet alleen bij de NPO. Moderniseer NPO Luister naar deze tijd. Steeds zegt men: ‘Ja, ik blijf toch op mijn eigen, in mijn eigen tokootje. Veel veiliger’. Dan wordt het niks en blijf je in een cirkel redeneren.”
Waar zouden de private partijen water bij de wijn moeten doen?
“Het eens worden hoe je omgaat met reclame en het verdienmodel; hoe verdeel je dat weer? Dat is altijd ingewikkeld. Dus daar moet je wel iets op verzinnen.”
Reclame op NPO Luister. Hoe ga je daarmee om? Is dan de vraag aan de politiek.
“Dat is best ingewikkeld. Of moet je weer een hybride model van een beetje reclame toestaan voor alleen de private partij als je NPO luistert. Ik weet niet of dat wettelijk kan op één platform. Maar goed, ik sta open voor alle modellen. Voor mij is het geen taboe meer. Ik geloof in het versterken van de vindbaarheid van het Nederlandse media aanbod. Als dat voor mij zo cruciaal is, moet je hier ook kritisch naar kijken. Maar we moeten wel doen wat mogelijk is.”
Hoe zie je NL Luister als een sterke distributeur? Dus niet langer alleen NPO Luister als verlengstuk van de NPO, maar als een breder, onafhankelijk platform.
“Daar ben ik wel voor. Alleen je moet het reclamepunt wel in een gelijk speelveld oplossen.”
Wat ga je concreet doen met de 2022-motie van Lisa Westerveld?
“Mij is beloofd dat we voor de zomer een wetswijziging krijgen. Dan ga ik opnieuw kijken. Hoe we die motie kunnen afdwingen, desnoods, hè. Ik verwacht weinig van het kabinet op dit punt, die motie is aangenomen in een andere Kamer, dus met een andere samenstelling.”
Ook recentere moties over PPS zijn aangenomen; politieke samenwerkingen tussen PRO en D66, maar ook (voormalig) mediawoordvoerder Claire Martens zei in het Kamerdebat van 26 januari 2026 dat pps nu ‘te vrijblijvend’ is. Wat is hiervan de betekenis bij het komende mediadebat over pps?
“Ja, er is wel een meerderheid in de Kamer tot nu toe die zegt die publiek-private samenwerking die moeten wij aanjagen. Ik heb eerder gezegd: ‘Ik wil resultaat.’ Dus ja, mijn agenda is daarin duidelijk. Wij willen echt hier een flinke beweging zien.”
Ik merk een gezamenlijke wil, maar de echte sprong over de sloot moet nog gemaakt worden
Is er onderaan de streep een gezamenlijk wil?
“Het grappige is als je omroepen en NPO vraagt, iedereen wil wel meer. Dat geldt ook voor de private media. Dus ik merk een soort wil, maar echt over de sloot springen… Die echte sprong moet nog gemaakt worden.”
Hoe staat de nieuwe mediaminister hierin, heb je hier een idee over?
“Weet ik niet. Dan moet je de D66-minister bellen. Ik mag ervan uit gaan dat zij de aangenomen Kamer-moties respecteert en omarmt.”
Recent heb je ook met D66 gezamenlijk moties ingediend op dit punt.
“Ik heb niet het idee dat ze dit heel erg zou afwijzen. Dat gevoel heb ik vooralsnog niet. D66 is op dit punt een bondgenoot.
In Hilversum weten ze in ieder geval dat ik op pps wel echt stappen wil zetten. Dat weten ze donders goed
Voor de zomer een wetgevingsvoorstel?
“Ik ben nu aan het kauwen op hoe ik pps aantrekkelijk of stimulerend kan maken. In Hilversum weten ze in ieder geval dat ik op pps wel echt stappen wil zetten. Dat weten ze donders goed.”
Is het cruciaal voor de toekomst van het Nederlandse bestel?
“Ja, ook voor kleine private partijen. Er moet iets komen. Anders gaan we het niet redden voor de concessieperiode. Bij vertraging wordt het 2034.”
Lees ook:
