Gisteravond en vanochtend werd het nieuws gedomineerd door het overlijden van RUR-presentator Jan Lenferink. Met zijn dood verdwijnt een markant televisietijdperk uit Nederland. Niet omdat Lenferink de eerste talkshowpresentator van het land was – dat was hij niet – en ook niet omdat hij bekendstond als de beste interviewer. Die kwalificatie past eerder bij iemand als Sonja Barend, die grote maatschappelijke thema’s wist te agenderen en gesprekken inhoudelijk naar een hoger niveau tilde. Maar Lenferink had iets anders: brutaliteit, authentiek en talentvolle dirigent van spraakmakende tv.
Met Rechtstreeks Uit Richter (RUR) maakte hij in de jaren tachtig de meest onvoorspelbare talkshow van Nederland. Het programma paste perfect bij de jonge, brutale Veronica-mentaliteit van die tijd: “Jong, Snel en Wild”. Waar andere talkshows strak geregisseerd waren, voelde RUR als een televisie-experiment dat elk moment kon ontsporen.
Lenferink zelf was een opvallende verschijning. Zijn VVD-yuppen uitstraling – gestreept overhemd, verzorgd herenkapsel en steevast een glas melk op tafel (de zogenoemde ‘signature look’) contrasteerde met de vaak excentrieke gasten die tegenover hem zaten. Juist dat contrast werkte. Terwijl hij ogenschijnlijk kalm bleef, konden gasten als Herman Brood, Vanessa of Dolf Brouwers het gesprek volledig laten ontsporen. Dat leverde televisie op waar de kijker geen script achter vermoedde. RUR was live, ongepolijst en soms ronduit ongemakkelijk. En precies dát maakte het spannend.
Het geheim van RUR was schaarste
De echte kracht van RUR zat echter niet alleen in Lenferink of Veronica, maar in iets dat we vandaag nauwelijks meer kennen: media-schaarste. In de jaren tachtig hadden spraakmakende figuren maar een paar plekken waar ze hun verhaal konden doen: televisie, radio of de krant en een handvol magazines. Een optreden bij RUR had daardoor gewicht in een tijd waar de zenderz nog niet volggeprogrammeerd met talkshows waren. Wie bij RUR zat, wist: dit wordt morgen overal besproken.
Iedereen heeft zijn tegenwoordig eigen podium
Anno 2026 is die dynamiek volledig verdwenen. Een artiest, influencer of mediapersoonlijkheid heeft vandaag zijn eigen distributiekanalen: podcasts, YouTube-kanalen, Instagram en TikTok. Een moderne Herman Brood zou waarschijnlijk dagelijks fragmenten online zetten. Vanessa zou een eigen podcast hebben. En Dolf Brouwers zou op TikTok viral gaan. De exclusiviteit van een talkshowoptreden is daarmee verdwenen. De huidige talkshows kiezen vooral voor duiders die steevast meerdere keren per maand ergens aanschuiven (lees ook de blog Talking Heads).
Het huidige talkshow-landschap
Het ironische is dat talkshows tegenwoordig technisch beter zijn dan ooit. Ze hebben grotere redacties, betere research,, meer productie en een strakkere overzichtelijke format.. Maar ze missen iets wat RUR wél had: onvoorspelbaarheid en exclusiviteit.
In het huidige medialandschap zijn gasten vaak mediagetraind, fragmenten worden vooraf besproken en alles is gericht op reputatiemanagement. Het spontane moment – de reden waarom RUR legendarisch werd – is daardoor zeldzaam geworden.
RUR was een product van zijn tijd
Daarmee wordt duidelijk waarom RUR niet meer te maken is. Niet vanwege strengere regels, gevoeligere onderwerpen of een veranderde moraal. Maar simpelweg omdat het mediasysteem waarin RUR kon bestaan vrijwel niet meer bestaat.. In 2003 probeerde Jan Lenferink het met RUR nog een keer op SBS6, maar de lage kijkcijfers bewezen dat de tijdgeest was veranderd, waarin online domineert naast veelal strak geformateerde en geregiseerde shows.
Doorgaans waren de uitzending Rechtstreeks uit de Richter of Roxy, maar speciaal voor een verjaardag van captain Willem ging Jan Lenferink op bezoek bij the Hells Angels in Amsterdam.
RIP Jan Lenferink
Ik hoop juist dat er eens een programmamaker a la Jan Lenferink, Willibrord Frequin, Pieter Storms of Peter de Bie opstaat en gedurfde tv gaat maken. Die opkomt voor de kijker en kritische vragen durft te stellen. Genoeg casussen waarmee er aan de slag kan worden gegaan.
Perfecte column! Geen speld tussen te krijgen. Jammer dat dit soort talkshows niet meer gemaakt worden. Als had Jan Lenferink wel geluk dat woke en de verstikkende politieke linkse correctheid tijdens talkshows nog geen rol speelde.
Dat geeft maar weer eens aan in wat voor bekrompen samenleving we zijn beland.
Op youtube is het interview met Willem Ruis vast te vinden.
Er is idd vertrutting in de maatschappij maar of dat door links komt? Ik kan mij programma,s van de vpro herinneren dat je denkt….mwah…
Maar het komt nig maar weinig voor dat een interview in je geheugen gegrift staat.
Hoewel je van interview niet kunt spreken als Hells Angels met je gaat matten…
Rust in vrede Jan!
Vrienden, we praten over 45 jaar geleden.
Programma’s van toen – hoe spraakmakend en onderhoudend ze ook waren –
zouden vandaag de dag niet meer kunnen.
Wij zijn allemaal veranderd, gelukkig.
Zullen we afspreken in 2070 met elkaar eens terugkijken op deze tijd?
Graag tot dan, groeten.
Als nu een mevrouw met haar borsten in de nek van Jeroen Pauw gaat hangen denk ik dat de heren van VI er een maand lang over napraten. 😉
Ik zou niet weten waarom het niet zou kunnen. In een tijd waar talkshows elkaar na praten en gasten van de ene naar de andere hoppen, zou het huist een verademing zijn als er eentje is die het helemaal anders doet.
Helemaal eens!
Als we maar blijven zeggen dat vandaag heel veel dingen niet meer kunnen dan kan er straks inderdaad helemaal niets meer. Wat we in de jaren 70,80,90 hebben opgebouwd wordt door mensen zoals Cees keihard afgebroken.
Overigens is het maar een heel klein groepje die vinden dat dingen niet meer kunnen maar, het probleem is dat ze het zo hard schreeuwen overal waardoor het lijkt alsof deze mening de norm is. Dat is niet zo. Tot in 2070 Cees.
Allemaal veranderd…. Nope, de samenleving mss vanwege opgelegde normen door een altijd schreeuwende minderheid. Hoe dan ook, ik ben nog steeds niet veranderd, heb dezelfde normen en waarden die ik mijn hele leven al heb en draag die ook uit. Tere zieltjes ten spijt
Wat een ongelofelijke bullshit. Een programma als dit zou zeker nog kunnen. Howard Stern show gaat veel verder dan Rur en bestaat nog steeds. Steeds meer dingen zijn online. Het zit bij jou tussen de oren.
“we”??? Ik heb er altijd een hekel aan als mensen zo gaan praten. Spreek lekker voor je zelf vriend, ik ben helemaal niet veranderd, gelukkig. Ook al was ik toen nog een puber.
Alleen jammer dat Richard Otto de man die het allemaal bedacht niet noemt.
Gert Jan Dröge!
Yes klopt helemaal. Dröge was toen vooral bekend als reporter en interviewer (later bij Glamourland), terwijl Veronica voor het programma iemand zocht met een meer directe, provocerende presentatiestijl. Dat werd Lenferink.
Het klopt niet helemaal wat je schrijft, Richard. Dröge en Lenferink kenden elkaar al geruime tijd voordat er überhaupt sprake was van RUR of van een talkshow onder die naam bij Veronica. Zo was Lenferink een tijdlang barkeeper in Dröge’s exclusieve horeca-etablissement ‘Chez Nelly’ in de Amsterdamse Bethaniënstraat. Toen dat zijn deuren sloot werd Dröge bedrijfsleider bij discotheek ‘36 op de Schaal van Richter’ in de Reguliersdwarsstraat in de hoofdstad. Daar ontstond RUR, aanvankelijk alleen voor publiek . De door Lenferink gepresenteerde shows werden ook uitgezonden op de illegale radio in Amsterdam. Een en ander sloeg dusdanig aan dat Veronica er brood in zag om RUR op televisie uit te zenden.
Nico Scheepmaker over ‘RUR’ nog voordat er sprake was van een televisieversie. Wellicht heeft zijn column er mede voor gezorgd dat die er kwam.
https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:011010381:mpeg21:a0048
Om precies te zijn, de VARA wilde het uitzenden, maar Rob Out van Veronica kaapte het voor hun neus weg.
Leuk om te horen.
In alle in memoria gaat het alleen maar over RUR. Lenferink was ook de gevatte presentator Lennie Len, jarenlang het geestige cement van het lunchprogramma Piet Ponskaart op, toen nog, Hilversum 1.
ik vond rur eigenlijk niet veel aan. ik kon er niet naar kijken