De ophef over het verdwijnen van programma’s alsZomergasten, Opium op Oerol, Flikken Rotterdam, Close Up, Nieuwjaarsconcert, NOS Studio Voetbal of De Rijdende Rechter zegt minder over cultuurbezuinigingen dan over een hardnekkige bestuursreflex. De publieke omroep lijkt slechts twee standen te kennen: volledig financieren en uitzenden, of schrappen. Alles daartussen blijft ondenkbaar.
Wie het debat de afgelopen maanden volgt, hoort vooral verontwaardiging over wat verdwijnt, zelden nieuwsgierigheid naar wat behouden kan blijven — desnoods buiten de muren van de omroep.
Die reflex is oud. Oud genoeg om er een historische vergelijking bij te halen. Herodotus beschrijft in Historiën, Boek IV, de veldtocht van de Perzische koning Darius I tegen de Scythen, rond 513 v.Chr. Het is een van de vroegste expliciete beschrijvingen van wat wij later “verschroeide aarde” zijn gaan noemen. De Scythen weken steeds terug terwijl zij hun eigen land verwoestten. Zij lieten niets achter dat de vijand kon gebruiken en voerden hun vee met zich mee. Omdat zij geen steden hadden om te verdedigen en geen akkers om te verliezen, konden zij het Perzische leger dwingen hen te volgen zonder ooit tot een beslissend gevecht te komen. Zo raakte het leger van Darius uitgeput door honger, dorst en de eindeloze leegte.
Het mechanisme is herkenbaar. Ook binnen de publieke omroep lijkt bij druk — financieel, politiek, bestuurlijk — een vorm van verschroeide aarde de voorkeur te krijgen. Programma’s verdwijnen in één beweging, inclusief redactie, makers, archieven en publiek. De lijst van programma’s die stoppen groeit, maar wordt zelden gezien als een verzameling overdraagbare praktijken, kennis en gemeenschappen. Het zijn posten op een saneringsstaat, geen culturele ecosystemen.
Wat ontbreekt, is de gedachte dat publieke waarde niet noodzakelijk samenvalt met institutioneel eigendom. Waarom bestaat er geen loket waar geïnteresseerden — producenten, omroepen, fondsen, collectieven, liefhebbers — zich kunnen melden om programma’s en de mensen die erbij horen over te nemen? Waarom worden frictievergoedingen uitsluitend gezien als afvloeiingskosten, en niet als transitiekapitaal om formats, redacties en expertise elders een toekomst te geven? Binnen publieke omgevingen zijn er altijd middelen om overgangen te organiseren. Maar die verbeelding wordt niet aangesproken.
De vergelijking met de Scythen laat zien hoezeer een strategie ontbreekt bij bestuurders van publieke omroepen.Zij hebben geen nomadische vrijheid en geen vijand die hen achtervolgt door de steppe. Zij beheren publieke middelen en publieke cultuur. Zij hebben dus ook niet het recht om cultuur te vernietigen om bestuurlijke rust te kopen.Verschroeide aarde is geen neutrale ingreep; het is een keuze.
Het ongemakkelijke inzicht is dat deze reflex meer zegt over macht dan over inhoud. Wie alleen kan stoppen door te schrappen, laat zien dat hij publieke waarde vooral bezit — en niet begrijpt. De echte les is dus niet dat Zomergastenonmisbaar is. Het is dat een publieke omroep die geen afscheid kan organiseren zonder vernietiging, haar eigen opdracht onvoldoende serieus neemt. Publieke waarde verdwijnt dan niet omdat zij overbodig is, maar omdat niemand geleerd heeft hoe je haar overdraagt.
Open dat loket. Laat culturele waarde die met publiek geld is opgebouwd en door burgers wordt gedragen niet geruisloos verdwijnen, zonder programma’s ten minste de kans te geven op een vorm van voortbestaan. Wellicht gewoon eens te rade gaan bij de Domeinen Roerende Zaken van het Ministerie van Financiën, die hebben genoeg kennis in huis hoe om te gaan met ‘overtollige goederen of inbeslaggenomen goederen’. Stop in elk geval de verschroeide aarde.
PS: hier een overzicht van programma’s waarvan is aangekondigd dat zij zullen stoppen. De lijst is onvolledig en het is aannemelijk dat er nog meer volgt. Het Eurovisie Songfestival heb ik buiten beschouwing gelaten, al is het in feite een schoolvoorbeeld van het achteloos prijsgeven van Nederlandse culturele waarde zonder overdracht aan derden die het wel met liefde en kunde zouden verzorgen.
Who cares. We hebben sociale media als alternatief. Dat zal ook leidend worden. Onder de 35 wordt er toch weinig naar de tv gekeken. Zij zijn de toekomst. De bejaarden zijn tevreden met bak
programma ‘s. Niet voor niets is max zo groot.
Ik heb deze geweldige video nog niet bij nos gezien. Dat is de kracht van sociale media
https://x.com/FranckenTheo/status/2001943993001853425
Heel toevallig dat die programma,s tijdens de formatie dreigen te verdwijnen.
Maar wie had bujvoorbeeld Zomergasten kunnen overnemen?
Jan Slagter?
Dan had je misschien een uren duuremde interview met Andre van Duin?
Opzich niet verkeerd..
Het doet me een beetje denken aan 0
Postnl. Als je verlies lijdt brienvenbussen sluiten. Minder service en de prijs van postzegel nog duurder.
Hoeveelheid kerstpost is duidelijk weer minder.
Misschien snappen wij managers niet Guido.
erg logisch. Als er te weinig mensen gebruik maken van de uurlijkse buslijn 12 naar lutjebroek, dan laat je die 1x per 3 uur rijden, want dan zit de bus wel vol…
Tuurlijk niet, in werkelijkheid gaan de mensen dan gewoon helemaal niet meer met de bus. Dus schrap alle programma´s die nog enigszins kijkers hebben, dan weten we wat de uitkomst zal zijn
Veel programmas zijn ook voor de commerciële interessant. En de tijd dat er mensen in dienst waren is reeds lang voorbij, uurtje factuurtje zorgen zijn voor later. Er kan dan makkelijk een of twee netten gesaneerd worden. Het overige aanbod subsidiëren en gebruik maken van de ster inkomsten.
De kosten zitten hem niet in wel of geen net minder. De kosten zitten in alle aparte omroep clubjes met allemaal eigen directeurtjes, managers, producers (voor elk radioprogramma een eigen producer), de vele overbodige functies binnen de NPO zelf en de vergader cultuur die er is. Het hele systeem wat we als publieke omroep hebben in Nederland, dat kost heel veel geld. Dat kan veel veel goedkoper als we het Belgische VRT model nemen. Die hebben als budget minder dan de helft van wat wij hebben. Dus we houden houden zelfs nog geld over als we in Nederland het zelfde model nemen. De NPO en de omroepen houden dit tegen. Laten zij nou net ook zelf de bezuinigingen moeten doorvoeren. Het is totale waanzin. Helemaal niemand in Nederland is er mee bezig welke omroep welk programma maakt in deze tijd. De mensen weten het helemaal niet. De politiek moet gewoon beslissen we stoppen met die aparte omroepen en de NPO. We bouwen een nieuwe organisatie naar VRT of BBC model.
1 lineair tv-net minder betekent ongeveer 200 miljoen besparing per jaar.
Verder klopt je verhaal omtrent overhead wel, maar je blijft jezelf tot in den treure herhalen.
Ik mis nog in z’n verhaal dat de veranderingen niet door de NPO zelf moeten worden doorgevoerd, maar door een externe commissie. Gaap.
Mensen zoals jij zijn precies het probleem van de publieke omroep, voor de mensen en voor Nederland.
Als je zelf niet met een goed verhaal kunt komen. Gewoon mond dicht houden.
Onwetend en drammen. Net een kind van 5 wiens lolly is afgepakt.
Een zender in de lucht kost geen 200 miljoen per jaar. Wel als je de zender helemaal moet vullen kun je tot dat bedrag komen.
En ja ik blijft mijn verhaal tot in den treure herhalen omdat het de enige juist oplossing is voor de kijker. Voor de mensen in Nederland en het belastinggeld wat ze hiervoor betalen. Dit hoort niet te gaan om een systeem wat zwaar verouderd is en in stand gehouden wordt door mensen die hun baantje of omroepje niet kwijt willen. Het gaat om serieus veel geld dat anders en beter besteed kan worden. Aan de NPO en de omroepen kun je dit niet over laten. Ook die omroephuizen moeten er niet komen. Kost ook onnodig veel geld. Gewoon een model zoals alle landen om ons heen hebben. Zo simpel kan het zijn.
“Een zender in de lucht kost geen 200 miljoen per jaar. Wel als je de zender helemaal moet vullen kun je tot dat bedrag komen.”
Je hebt geen idee waar je het over hebt en de rest van je verhaal kennen we onderhand nu wel.
Lam om 5 uur s’ochtends reacties op internet plaatsen
De bezuinigingen moeten zoveel mogelijk impact hebben op het publiek, èn dus rigoureus,zonder nuances.
NPO bedrijft hiermee gewoon keiharde politieke propaganda om sentiment te kweken de bezuinigingen ongedaan te maken.
Helemaal waar, en daarom mag je deze bezuinigingen dus nooit door de NPO en de omroepen zelf laten regelen. Ze handelen niet in het belang van de kijker maar allen in het belang van zichzelf.