De Mediamonitor van het Commissariaat voor de Media bestaat 25 jaar. Wat in 2001 begon als een instrument om mediaconcentratie in de Nederlandse kranten-, radio- en televisiemarkt te volgen, is uitgegroeid tot een belangrijke graadmeter voor de pluriformiteit, onafhankelijkheid en het mediagebruik in Nederland. Op 11 november verschijnt de nieuwe Mediamonitor 2026, waarbij ook nieuw onderzoek naar de journalistieke vrijheid wordt gepresenteerd.
In een kwart eeuw is het Nederlandse medialandschap ingrijpend veranderd. Waar aanvankelijk vooral de eigendomsverhoudingen tussen traditionele mediabedrijven centraal stonden, spelen tegenwoordig internationale technologiebedrijven, streamingdiensten, sociale media en kunstmatige intelligentie een steeds grotere rol.
De concentratie onder Nederlandse mediabedrijven is ondertussen verder toegenomen. Volgens de Mediamonitor 2025 wordt het grootste deel van het Nederlandse media-aanbod, naast de publieke omroep, verzorgd door drie grote partijen: DPG Media, Mediahuis en Talpa Network. Tegelijkertijd hebben internationale platforms als Google, Meta en TikTok een steeds grotere invloed op de verspreiding en vindbaarheid van nieuws.
Ook het mediagebruik verandert. Uit het Digital News Report 2025 blijkt dat het aandeel Nederlanders dat televisienieuws gebruikt tussen 2018 en 2025 is gedaald van 73 naar 58 procent. In 2026 bleek bovendien dat inmiddels 7 procent van de Nederlanders uitsluitend sociale media gebruikt als nieuwsbron. Dat komt neer op ruim een miljoen mensen.
Daarmee verschuift de discussie over mediapluriformiteit. Het gaat niet langer uitsluitend om de vraag hoeveel onafhankelijke mediabedrijven Nederland telt, maar ook om welke nieuwsbronnen het publiek daadwerkelijk bereiken en hoeveel invloed algoritmes en AI-systemen hebben op de nieuwsvoorziening.
Nieuw onderzoek onder ruim duizend journalisten
Bij het 25-jarig jubileum staat ook de journalistieke onafhankelijkheid centraal. Universitair hoofddocent Mark Boukes van de Universiteit van Amsterdam presenteert nieuw onderzoek naar de vrijheid die journalisten ervaren bij het bepalen van hun onderwerpen en berichtgeving. Het onderzoek, dat Boukes samen met Youri Coudron uitvoerde in opdracht van het Commissariaat, is gebaseerd op een enquête onder meer dan duizend Nederlandse journalisten. Onderzocht is welke factoren hun redactionele keuzes beïnvloeden of belemmeren. De resultaten worden op 11 november bekendgemaakt en vormen de aanleiding voor een discussie met Aimée Kiene (de Volkskrant), freelancejournalist Joost Ramaer, Marc Veeningen (Talpa Network) en Toon Beemsterboer (NRC).
Mediamonitor 2026
De presentatie vindt plaats bij Beeld & Geluid in Hilversum. Onderzoeker Edmund Lauf blikt terug op 25 jaar Mediamonitor, terwijl Janet Slabbekoorn en Jorien Scholtens vooruitkijken naar de bevindingen van de editie 2026. Commissariaat-voorzitter Amma Asante overhandigt de nieuwe Mediamonitor aan Suzanna Hafidi-Gevers, directeur Media & Cultuur bij het ministerie van OCW. Nadia Moussaid leidt het programma. De bijeenkomst vindt plaats op woensdag 11 november van 14.30 tot 17.00 uur en is bedoeld voor de nieuwssector, onderzoekers en beleidsmakers.
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
