Voormalig CDA-leider en oud-minister Elco Brinkman is op 78-jarige leeftijd overleden. Zijn familie heeft zijn overlijden bekendgemaakt. Brinkman overleed na een kort ziekbed. Hij speelde in de jaren tachtig een belangrijke rol in de ontwikkeling van het Nederlandse omroepbestel.
Brinkman was van 1982 tot 1989 minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur (WVC) in de kabinetten-Lubbers I en II. Daarmee was hij in een periode van grote veranderingen politiek verantwoordelijk voor het mediabeleid. Onder zijn verantwoordelijkheid kwam de nieuwe Mediawet tot stand.
Brinkman zag al vroeg dat het bestaande verzuilde publieke omroepbestel onder druk zou komen te staan en stond open voor commerciële radio en televisie. Dat was binnen zijn eigen CDA destijds bepaald geen vanzelfsprekend standpunt. Ook premier Ruud Lubbers en delen van de Tweede Kamer waren terughoudender.
In de tweede helft van de jaren tachtig wilden AVRO, TROS en Veronica samen met uitgevers als Elsevier, Perscombinatie, De Telegraaf en VNU een commerciële televisiezender beginnen. Brinkman wilde ruimte creëren voor een duaal bestel waarin publieke en commerciële omroepen naast elkaar konden bestaan.
Zijn belangrijkste argument was dat commerciële televisie uiteindelijk toch naar Nederland zou komen. Door Nederlandse commerciële zenders toe te laten, kon bovendien worden voorkomen dat reclamegeld via buitenlandse constructies uit Nederland verdween. De plannen voor een Nederlandse commerciële zender kwamen destijds niet van de grond. Niet veel later begonnen commerciële zenders vanuit het buitenland alsnog de Nederlandse markt te bedienen. RTL Véronique, het latere RTL 4, begon in 1989 vanuit Luxemburg. Brinkman keek later met enige frustratie terug op de weerstand die hij vanuit Hilversum ondervond. In een interview met Spreekbuis in 2019 noemde hij de ‘Hilversumse verzuiling’ zijn grootste tegenstander tijdens zijn periode als mediaminister. Hij vond dat omroepen sterk vasthielden aan hun bestaande posities, terwijl technologische en commerciële ontwikkelingen het bestel onvermijdelijk zouden veranderen. Daarmee stond Brinkman aan het begin van een ontwikkeling die het Nederlandse medialandschap in de jaren negentig volledig zou veranderen: van een vrijwel uitsluitend publiek omroepbestel naar het huidige duale systeem van publieke en commerciële radio en televisie. Na zijn ministerschap werd Brinkman fractievoorzitter en later politiek leider van het CDA. Na de zware verkiezingsnederlaag van 1994 verdween hij uit de landelijke politieke voorhoede. Later was hij onder meer voorzitter van Bouwend Nederland en keerde hij terug als CDA-fractievoorzitter in de Eerste Kamer.
| TV10 Elco Brinkman speelde als minister van WVC een opvallende rol rond de mislukte start van TV10 van Joop van den Ende in 1989. Brinkman stond positief tegenover commerciële televisie, maar TV10 mocht van het Commissariaat voor de Media niet op de Nederlandse kabel, terwijl RTL Véronique via een Luxemburgse constructie wel toestemming kreeg. Brinkman probeerde Van den Ende vervolgens voor Nederland en het omroepbestel te behouden en zocht naar een politieke oplossing, maar premier Ruud Lubbers wilde daar op dat moment niet in meegaan. Van den Ende vertelde later dat Brinkman naar Lubbers ging om een oplossing mogelijk te maken, maar dat Lubbers weigerde. De mislukking raakte Van den Ende diep. In Andere Tijden vertelde hij dat het „drie, vier, misschien wel vijf jaar” duurde voordat hij eroverheen was en dat hij de eerste maanden nauwelijks naar buiten durfde omdat hij TV10 als een flop ervoer. Opmerkelijk genoeg stuurde Lubbers hem later een handgeschreven kaartje waarin hij stelde dat Van den Ende niet hem, maar Brinkman de mislukking moest verwijten. Van den Ende reageerde daar jaren later hoofdschuddend op: „Wat een niveau zeg!” |
WAARDEER DIT ARTIKEL!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, dan kan dat. Zo help je onafhankelijke mediajournalistiek in stand houden.
