In 2026 viert de Nederlandse mediawereld een bijzonder robijnen jubileum. Het is tachtig jaar geleden dat de eerste voorloper van Spreekbuis verscheen. Wat begon als een bescheiden personeelsblad met de naam De Omroeper in de wederopbouwperiode, is anno nu uitgegroeid tot het grootste online vakplatform voor mediaprofessionals in Nederland. Een reconstructie van een bewogen geschiedenis: van de rebelse jaren zestig tot het digitale tijdperk van vandaag.
De Omroeper (1946 – 1969)
De wortels van het platform liggen in het voorjaar van 1946. Terwijl Nederland nog herstelde van de oorlog, verscheen het eerste nummer van De Omroeper. Het blad fungeerde als officieel orgaan van de omroep-personeelsvereniging OSO (voluit: Omroep-Studie- en Ontspanningsvereniging).
In deze beginjaren lag de nadruk op verenigingsnieuws en interne aangelegenheden binnen de sterk verzuilde omroepwereld. Toch werd hier al de basis gelegd voor een verbindend medium binnen de Hilversumse omroepgemeenschap.
Frits Bom en de geboorte van Spreek’Buis
De grote omslag kwam in 1969. Onder leiding van Frits Bom fuseerden De Omroeper en het blad Intercom. In 1970 verscheen de gemoderniseerde titel Spreek’Buis. Bom, die later landelijke bekendheid kreeg met programma’s als De Ombudsman en De Vakantieman, werd de eerste eindredacteur en bepaalde de journalistieke koers.
Vlak voor zijn overlijden blikte Bom in een interview met Spreekbuis.nl terug:
“Door in 1969 twee omroepbladen te laten fuseren, was ik eigenlijk de oprichter van Spreek’Buis. Ik had toegang tot alle omroepen; een zeldzame positie. Daardoor kon ik vrijwel alles volgen wat er in omroepland gebeurde.”
Volgens Bom was het een tijd van grote vrijheid, beïnvloed door makers als Wim T. Schippers en Gied Jaspars.
“We konden ons beroemd maken met practical jokes. Bestuurders waren nog tamelijk onmachtig om daar iets tegenin te brengen.”
Het einde van het papieren tijdperk (2013)
Na decennialang te hebben gefungeerd als ‘vakkrant van Hilversum’ kwam het voortbestaan in 2013 onder druk te staan. Door bezuinigingen besloot de NPO de financiering te stoppen. Ondanks protesten uit de sector en een doorstartpoging in samenwerking met Villamedia, verscheen op 1 maart 2013 de – destijds veronderstelde – laatste editie. De redactie werd ontslagen en de toekomst van de titel leek onzeker.
Spreekbuis.nl (2014 – 2026)
In 2014 kocht mediaondernemer Richard Otto, na overleg met de NPO, de domeinnaam en maakte een digitale doorstart als Spreekbuis.nl. Het platform opereerde voortaan volledig onafhankelijk en verbreedde de scope: niet alleen de publieke omroep, maar de volledige mediasector – inclusief commerciële zenders en faciliterende bedrijven – werd het journalistieke werkveld.
Tien jaar later is Spreekbuis.nl uitgegroeid tot een toonaangevend online vakplatform voor mediaprofessionals.
Spreekbuis anno 2026
Vandaag de dag is Spreekbuis meer dan een nieuwssite. Het platform functioneert als een multimediaal ecosysteem met:
- Dagelijks nieuws over mediabeleid en media-innovatie
- Opinies, blogs en achtergrondverhalen
- Vacatures en marktdata (kijk- en luistercijfers)
- Podcasts, videostreams en boekpublicaties
- Brancheprijzen en initiatieven, zoals de Media Oeuvre Award, TV-Knollen, Voice Over Award, Nachtwacht Award en het TV Moment van het Jaar
Sinds 2016 wordt de content van Spreekbuis gearchiveerd door het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, waarmee het platform officieel is opgenomen in het Nederlandse media-erfgoed.
Tachtig jaar na de eerste editie van De Omroeper is Spreekbuis niet alleen een kroniekschrijver van de Nederlandse mediahistorie, maar opnieuw een gids voor de toekomst van het medialandschap.
Overzicht: de drie fases van Spreekbuis
1946 – 1969
De Omroeper – Personeels- en verenigingsblad (OSO)
1969 – 2013
Spreek’Buis – Journalistiek vakblad (NPO-gefinancierd)
2014 – heden
Spreekbuis.nl – Onafhankelijk digitaal vakplatform (brede mediasector)
