Genootschap Radiojingles en -tunes brengt eerbetoon aan Ferry Maat

Een icoon van de radio is deze maand 65 jaar geworden. Maar stoppen is wel het laatste waar Ferry Maat aan denkt. ‘Mijn vak is oorspronkelijk muzikant, mijn hobby radio. Dat is omgedraaid.’

 

Ter gelegenheid van zijn 65-ste verjaardag heeft het Genootschap Radiojingles en -tunes alle jingles en tunes van de hand van Maat op cd uitgebracht. Een eerbetoon aan de man die vooral bekend is vanwege de Soulshow, het programma waarmee hij in 1972 bij zeezender Radio Noordzee Internationaal begon en dat hij nu maakt voor Arrow Jazz FM. ‘Niet zoveel mensen weten dat ik ook jingles en tunes heb gemaakt’, vertelt Maat. ‘Ik ben daarmee begonnen in 1992, naar aanleiding van een vraag van Ad Roland. Ik zat in een dipje, was net weg bij de TROS. Ad had klanten in Duitsland, die jingles nodig hadden. Duitse stations wilden geen Amerikaanse jinglepakketten. Hij wist dat ik veel jingles had bewerkt en vroeg me of ik niet wat voor zijn Duitse klanten kon maken. Toen ben ik naar Cees Stolk gegaan, die een studio had en me geholpen heeft om met MIDI te werken, met elektronische muziekinstrumenten dus. Er ging een wereld voor me open. Ik kon in mijn eentje een heel orkest maken, ik heb het maar het Maatropole Orkest genoemd, ik deed alles zelf, ben ook een controlefreak. Alleen de koortjes werden uiteraard door zangers gedaan, en later zijn er blazers en een gitarist bijgekomen.’

 

Radio 2

Maat maakte voor een aantal Duitse radiostations grote jinglepakketten, compleet met tunes, stationsongs en -calls en uuropeningen in allerlei uitvoeringen. ‘Ik kreeg de teksten per fax uit Duitsland, ook uit de vroegere DDR. Die faxen waren bijna niet te lezen, tot ik er één van een station uit Dresden kreeg, die van superkwaliteit was. Ik dacht nog: daar zijn ze snel vooruitgegaan. Bleek dat die zender in een oud gebouw van de Stasi zat, waar de beste apparatuur in stond.’

Jingles maken is een vak apart, vindt Maat, die aan het conservatorium is opgeleid tot pianist. ‘Je moet heel beknopt kunnen werken. De boodschap moet erin geprent worden, dus je moet een goed leitmotiv hebben, een themaatje maken op de naam van het station. Je moet als componist ook gevoel voor radio hebben, weten hoe het wordt gebruikt.’

Na twee jaar kreeg Maat een belangrijke opdracht uit Nederland. ‘Radio 2 wilde graag dat alle omroepen op die zender één sound kregen. Dat was revolutionair destijds. Elke omroep had zijn eigen dag en dat klonk allemaal anders. De VPRO wilde helemaal geen jingles gebruiken. Met behoud van hun eigen identiteit moest daar toch eenheid in komen.’

Een heidens karwei, ook al door de enorme omvang van het pakket, dat uit honderden onderdelen bestond. ‘Het koor moest al die jingles, uuropeningen enzovoort apart inzingen in verschillende uitvoeringen. Toen heb ik het koor alle arrangementen achterelkaar door laten zingen met een ‘klik’-band eronder en steeds op aangeven van een pianotoon, zodat ik de muziek er achteraf kon inmonteren.’ Zijn werk bleef in gebruik bij Radio 2 tot 2001.

 

A capella

‘Ik ben altijd een groot liefhebber van jingles geweest’, zegt Maat. ‘Dat was al zo toen ik begon bij Radio Noordzee. Daar hadden we geen geld voor nieuwe, eigen jinglepakketten, dus verbouwde ik Amerikaanse jingles. Toen ik in 1974 bij de TROS kwam, was er wel geld voor en hebben we een eigen pakket gemaakt. Ik schreef ze toen nog niet zelf, maar we hebben Amerikaanse jingles gecustomized. Ik heb destijds wel een melodietje voor de TROS gemaakt, dat heel veel is gebruikt voor de promotie van de tv-avond, en ik heb de tune voor de Nationale Hitparade gemaakt. Als ik dat nu terug hoor, vind ik dat het nergens naar klinkt.’

Maat heeft een grote voorliefde voor close harmony zang. ‘Amerikaanse jingles waren vroeger close harmony, tegenwoordig hoor je het bijna niet meer. Nu zijn het vaak solostemmen. Maar ik ben weg van close harmony, helemaal als het a capella wordt gezongen. Mijn geluk is geweest dat ik een koortje hebben kunnen vormen van stemmen die erg goed bij elkaar pasten. Mijn jingles zijn zeker door de a capella zang herkenbaar. De Duitsers noemden dat de ‘Eurosound’, een Europees geluid dus in tegenstelling tot Amerikaans werk. Ik vond juist dat ik Amerikaanse jingles maakte, daar was ik door geïnspireerd.’

Maat maakte ook de tune voor Muziekmozaïek van Willem Duys. ‘Toen hij afscheid nam, heb ik snel een cd gebrand en aan hem gegeven. Duys was stomverbaasd, hij dacht dat Tonny Eyk die tune had gemaakt. Aan het eind van zijn laatste programma had hij wat tijd over en pakte hij die cd van mij. Zijn laatste woorden op de radio waren daardoor ‘Ferry Maat’. Inmiddels wordt mijn werk niet meer gebruikt, alleen het laatste pakket dat ik in 2002 heb gemaakt voor RTV Rijnmond is nog te horen. Ik kreeg het te druk bij Veronica om nog jingles te kunnen maken, en ik deed de Soulshow ook nog.’

 

Erkenning

Na een onderbreking vanaf 2008 als gevolg van een TIA, maakt hij nu weer de Soulshow, inmiddels voor Arrow Jazz FM. ‘Dat doe ik thuis. Ik heb anderhalf jaar geleden mijn analoge apparatuur ingeruild voor digitaal spul en daarmee maak ik het programma, dat ik dan naar het station stuur. Ik heb ook muzieksoftware erbij, maar dat heb ik nog niet gebruikt, daar moet ik nog op gaan studeren. Eigenlijk was ik van plan om weer muziek te gaan maken, maar ik ben toch gaan experimenteren met de Soulshow. Ik heb geloof ik wel dertig proefprogramma’s opgenomen en telkens weer afgekeurd, tot ik de goede sound heb gevonden om het thuis te kunnen maken. Ik treed ook nog wel eens op in het land, leuk om te doen. Zo kan ik het nog een hele tijd volhouden.’

Maat kreeg in zijn lange radioloopbaan veel erkenning. Hij was jarenlang de populairste dj, kreeg in 2007 de Marconi Oeuvre Award en werd in 2008 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Maar één onderscheiding heeft hem het meest geraakt: de Gouden Harp die hij in 2006 ontving. ‘Ik was volledig verrast. Het gaf me ook een beetje een dubbel gevoel, want ik werd niet onderscheiden voor mijn jingles, maar voor mijn werk als dj, omdat ik met de Soulshow veel invloed heb gehad op jongere collega’s zoals Tiësto en Armin van Buuren en op de dancewereld in Nederland in het algemeen. Voor mijn idee stond ik er als componist, maar niemand wist dat. Mijn vak is oorspronkelijk muzikant, mijn hobby radio. Dat is omgedraaid.’

 

Bas Nieuwenhuijsen

 

Meer informatie over de cd-editie met jingles van Ferry Maat: www.jingleweb.nl.

Foto: Josje Franken