‘Tv dwingt jongeren meer om hun problemen aan te pakken’

Hangjongeren. Ze vreten niks uit. Ze zijn vervelend. Kunnen ze niet gewoon weg? De NCRV vindt van niet. Die wil laten zien dat er een verhaal achter die jongeren zit. En dat ze geholpen moeten worden. De tv kan daarbij een dwingende rol vervullen, zien we in Van de straat.

Van de straat is te zien als de opvolger van Family matters met Keith Bakker. Alleen wordt nu niet de hele familie betrokken bij de probleemjongeren, maar draait het helemaal om henzelf. ‘Er zijn heel veel jongeren die worstelen met het leven’, vertelt NCRV-eindredacteur Bart Grimbergen. ‘Wij willen laten zien dat je er wat aan kunt doen. Het heeft een maatschappelijke boodschap. Maar het is ook spannende televisie: lukt het ze om uit hun lethargie te komen en een nieuwe start te maken?’ Ruudje Douwma, eindredacteur van 6 Degrees Productions: ‘We willen mensen verder laten kijken. Het komt ergens vandaan dat die jongeren zo geworden zijn.’ De drie jongens en twee meisjes die meedoen zijn allemaal op de een of andere manier beschadigd in hun jeugd en daarop nu vastgelopen in hun leven. Grimbergen: ‘Mensen hebben vaak snel een oordeel. Politici roepen bijvoorbeeld ook steeds dat iedereen zijn eigen broek maar op moeten houden. Maar sommige mensen moet je juist extra aandacht geven, anders lukt het ze niet. Dat is wat wij met dit programma willen.’

Wegwerpaansteker

In Van de straat worden op een boerderij in het Noord-Brabantse Beers veel (groeps-)gesprekken gevoerd. Die worden geleid door psycholoog en coach Kas Stuyf. Hij vraagt bijvoorbeeld de deelnemers  om te gaan staan als je wel eens geslagen bent of iemand zelf geslagen hebt. Daarna wordt daar –met de nodige emoties- over doorgepraat. Naast de gesprekken zijn er ook activiteiten die de jongeren confronteren met zichzelf. Zo moeten ze in duo’s op een quad een parcours rijden, waarbij de bestuurder geblinddoekt is en degene die achterop zit aanwijzingen geeft. Een van de jongens, Rogier, is zo bang om iets fout te doen dat hij stil blijft staan. Hij verlamt. Dat gebeurt hem in het echte leven ook. En Charel durft aanvankelijk niet eens op te stappen. Zij ontdekt dat iets wat je eng vindt of waarvan je bang bent dat mensen je er om uitlachen juist heel leuk kan zijn. Stuyf spaart de deelnemers niet. Zo zegt hij tegen Charel dat ze zichzelf ziet ‘als een wegwerpaansteker’, als iemand die zichzelf niets waard vindt. Grimbergen: ‘Je moet de jongeren wel iets meer meegeven dan een uitkering. Ze moeten van die bank af. Begeleiding levert veel meer op en die kan confronterend zijn.’

Vuile was

Gebrek aan geld en tijd voor intensieve begeleiding is een probleem voor instanties als Jeugdzorg die met de jongeren te maken krijgen, erkent Douwma. ‘Daardoor schieten organisaties vaak te kort en raken jongerenwerkers gefrustreerd. Bij ons krijgen vijf jongeren ineens tien dagen lang enorm veel aandacht, worden ze niet afgeleid en is er ook nog nazorg.’ Maar zit er dan niet een discrepantie in het helpen van de jongeren en het moeten scoren met een tv-programma? Maak je eigenlijk geen amusement over de ruggen van kwetsbare jongeren heen? Grimbergen: ‘De kritiek is vaak dat je niet je vuile was buiten moet hangen. Maar ik vind dat je deze problematiek juist bespreekbaar moet maken. Ook de kijker thuis kan dan zien: Hé, ik ben niet de enige. De deelnemers krijgen veelal positieve aandacht omdat mensen het moedig vinden dat ze het naar buiten brengen. De tv dwingt hen om hun situatie echt te verbeteren.’ Douwma: ‘Van tevoren zijn de jongeren wantrouwend. Dan zeggen ze: Jij doet het alleen voor de kijkcijfers. Maar na afloop zijn ze blij dat ze mee hebben gedaan. Toen ik aan deelnemers van Family matters vroeg of ze nog mensen wisten voor dit programma, gingen ze voor mij zoeken. Dat vind ik wel een compliment.’

Aandacht

De tv als therapeut. Grimbergen en Douwma geloven er wel in. Grimbergen: 'Te vaak zie je alleen maar de problemen: jongeren die drinken, blowen, hangen, schulden hebben. Wij laten zien dat er –met de juiste begeleiding- ook iets aan te doen is. Wij geven de aandacht die de jongeren juist vaak tekort zijn gekomen. Zowel bij Family matters als bij Van de straat viel het ons op dat veel van de problemen die deze jongeren hebben, te maken hebben met het weinig aanwezig zijn of het ontbreken van een vaderfiguur. Het onderstreept voor ons het belang daarvan en het  zou mooi zijn als ouders door het zien van Van de straat zich meer bewust worden van hun rol.’

Luc Lansink

Van de straat is sinds woensdag 14 december te zien om 21.10 uur op Nederland 3.