Kijne: Bestel

Ooit, in een  diepgrijs  verleden, is ons omroepbestel  ontstaan. In een voor historici nog altijd boeiend proces tussen de vrije maatschappelijke krachten.   Wanneer zoiets nu opnieuw zou gebeuren zouden het natuurlijk de financiële markten zijn die de uitslag bepaalden, maar in die dat-waren-nog-eens-tijden waren de maatschappelijke krachten nog een soort afspiegeling van de bevolking.

Althans van de mate waarin het volk  zich nog door deze of gene hoge heer liet wijsmaken wat zijn belang was . Ook dat zit er niet meer in tegenwoordig.

Maar toen had je nog gewoon arbeiders die naar Koos Vorrink luisterden en zat er geen licht tussen de SDAP en de  ‘ Vereeniging van Arbeiders Radio Amateurs’. Dat de liberale burgers van de AVRO in die wat amateuristische beginjaren spraken over  ‘Van Armoe Rammelt Alles’ was natuurlijk gewoon  onderdeel van de klassenstrijd.

Naast deze oude links-rechts-tegenstelling  was er natuurlijk het in Nederland altijd zo nadrukkelijk aanwezige confessionele blok, dat de schaapjes had verdeeld in de roomse KRO, de protestantse NCRV en de losbollen van de V.P.R.O.

Helder beeld.

En eigenlijk is er, althans in Hilversum, niets veranderd.

 Goed, in de jaren zeventig, toen de markt nog net niet zoveel te vertellen had als nu, maar al wel lelijk begon op te spelen, leidden de uiteindelijk tot mislukking gedoemde pogingen van de powers –that-were om de geldverdieners buiten de deur te houden tot een eerste shake-up. Want hoewel  de op zee begonnen commercie  in eerste instantie wel de nek om werd gedraaid, wrong ze zich door de achterdeur dan in godsnaam maar het publieke bestel in.

Enter TROS en Veronica.

En de algehele deconfessionalisering leidde ertoe dat die schaapjes die halstarrig weigerden om het moderne halleluja-nix-aan-de-handa-geloof  te omarmen, zich gingen organiseren in de EO. En dankzij de reusachtige Nuis kreeg de jeugd een plek. En via de vergrijzing ontstond MAX.

Inderdaad: inmiddels nogal een zooitje. Maar toch nog een soort afspiegeling. Zij het wel van een samenleving die niet meer bestaat.

En dus is het een goed ding dat er nu eindelijk eens gewerkt wordt aan een reorganisatie van ons mooie Hilversumse bestel. Dat de bezem door het zooitje gaat. Dat we ons realiseren dat er geen katholieke koffie-automaten bestaan, of personeelsadministraties speciaal voor de jeugd, of socialistische huishoudelijke diensten.

Opschonen die handel, helemaal mee eens.

Dat het twee puntje – het feit dat die gezellige oude samenleving niet meer bestaat – geen rol schijnt te spelen in de reorganisatie, is minder begrijpelijk. Want wanneer we het speelveld nu overzien, gaan we eigenlijk ongeveer veertig jaar terug, naar het begin van de deconfessionalisering.

Ga maar na: de gefuseerde TROS/AVRO staan  voor de liberale belegger en het volk met vals bewustzijn, zoals Marx dat noemde. VARA en BNN blijven natuurlijk hartstikke van het echte gewone volk. NCRV/KRO belichamen de oecumenische nix-aan-de-handa’s.  De EO blijft het enig juiste pad belichten. En wij van de VPRO zijn van de jaren-zestig-revo.

Plaatje 1970, zo ongeveer. Eigenlijk is alleen de mondige Max-bejaarde een hedendaags fenomeen. Beetje treurig.

Dat daar politiek over gesteggeld wordt, is dus wel begrijpelijk. Alleen is de aard van het gesteggel dan wel weer behoorlijk bizar. Want afgezien van het feit dat de PVV-VVD –roep om een rechtse omroep politiek hondsbrutaal is:  die omroep is er met de nu nog grotere TROS/AVRO-familie allang. WNL kan zo aanschuiven aan die gezellige Gooise keukentafel.

Maar ook dan hebben we het nog steeds over de jaren zeventig.

Pak het nou eens goed aan, dat nieuwe bestel. En dan is er  maar één echte afspiegeling  van de huidige samenleving mogelijk:

We maken twee omroepen. Eentje voor Cruijff, eentje tegen.