Veranker positie lokale omroepen in publiek bestel

De lokale omroepen moeten meer dan nu integraal deel uitmaken van het publieke omroepbestel, samen met de landelijke en regionale zenders. Hans Disch, interim directeur van de OLON (de koepel van lokale omroepen) wil onder meer de organisatie verhuizen van Nijmegen naar Hilversum.

Disch, ondernemer en verandermanager, heeft zelf een verleden bij de lokale omroep in Alkmaar, waarvan hij medeoprichter is. ‘Als je een lokale omroep wilt opbouwen, kun je hulp gebruiken. Dus klopten we aan bij de OLON. Maar die organisatie had al enkele jaren geen directeur, er was geen collectieve ambitie en er was een soort Calimerogevoel ontstaan.’ In september vorig jaar kreeg de OLON een nieuwe voorzitter, Martijn Vroom, die het roer wilde omgooien. Hij zocht Disch aan als directeur ad interim, met de opdracht om vanuit een nieuwe visie de gewenste veranderingen tot stand te brengen. Disch tekende deze zomer voor een jaar.

Maatschappelijke waarde

‘Het is vijf voor twaalf voor de OLON’, vindt hij. ‘Lokale omroepen hebben een maatschappelijke meerwaarde, wij zitten in de haarvaten van de samenleving, staan het dichtst bij de mensen. Lokale omroepen spelen een rol als het gaat om de controle van de lokale democratie, het vergroten van de sociale cohesie en de saamhorigheid in de directe leefomgeving. Nieuwsvoorziening, informatie, het verslaan van evenementen leidt allemaal tot een grotere participatie en emancipatie van burgers in de samenleving. De overheid kan daarvan profiteren door bepaalde beleidsdoelstellingen beter te realiseren, zonder dat de journalistieke onafhankelijkheid in het geding komt. Maar die publieke meerwaarde moeten we beter duidelijk maken. De politiek geeft de lokale omroepen geen hoge prioriteit, Den Haag kijkt over ons heen, men ziet ons niet als deel van het publieke bestel, maar als een zaak voor de gemeenten. Daarnaast zijn er grote veranderingen in het medialandschap en in het mediagedrag van de consumenten. Internet wordt steeds belangrijker, een primaire drager van content. De productiewijze digitaliseert en verandert ook op andere manieren, denk aan de opkomst van burgerjournalistiek in een nieuwe combinatie met social media, het belang van internetfora voor nieuws en meningsvorming. Mensen willen bovendien kijken op het moment en het platform van hun eigen keuze, uitgesteld kijken neemt toe. Dat heeft allemaal impact op lokale omroepen. Die zullen moeten investeren om hun rol en bereik te houden. Nieuwe technologie biedt de mogelijkheid het bereik en daarmee de maatschappelijke waarde te vergroten.’

Publiek bestel

Om de positie van de lokale omroepen in het publieke bestel te verankeren, zoekt Disch nauw aansluiting bij de NPO en ROOS, de koepel van de regionale omroepen. ‘Wij stellen ons daarin bescheiden op. Zodra NPO en ROOS een nieuw samenwerkingsarrangement hebben ontwikkeld, sluiten wij graag bij dat model aan, als derde laag. Zoals rijk, provincies en gemeenten samen de overheid vormen en ieder hun eigen verantwoordelijkheden hebben.’

Hoewel de OLON in de discussie over het toekomstige omroepbestel dus niet het voortouw zal nemen, is Disch niet van plan daarin passief te blijven. ‘Laten we kijken wat wij kunnen toevoegen, hoe wij vanuit onze rol en positie het bestel kunnen laten innoveren, en hoe we daarbij voor de landelijke en regionale omroepen een betrouwbare en voorspelbare partner kunnen zijn. Wij staan het dichtst bij de burger, letterlijk. Zo kunnen we bijvoorbeeld lokaal nieuws dat een grotere uitstraling heeft signaleren. Daarnaast zijn bij de OLON driehonderd omroepen aangesloten waar in totaal tweehonderd professionals en bijna twintigduizend vrijwilligers werken. Daarin zit ons kapitaal. We kunnen de collega’s kennis van lokale achtergronden leveren en veldwerk doen, een landelijke dekking garanderen en technische faciliteiten bieden. Dat stelt eisen aan de kwaliteit, je moet precies weten wat je kunt verwachten als je bij één van de lokale omroepen aanklopt. Daarvoor moeten de lokale omroepen samenwerken, met behoud van hun eigen couleur locale. Die samenwerking zoeken we langs de lijnen van wat ik de natuurlijke habitat van de burger noem. Die houdt meestal niet op bij de bestuurlijke grenzen van zijn gemeente, maar omvat meer plaatsen in de omgeving die als lokale samenleving een sociaal-cultureel gevoel delen. Dat leidt dan weer tot een schaalgrootte van samenwerking, waarin we effectief en efficiënt kunnen opereren..’

Verhuizing

Bestuurlijk en organisatorisch wil Disch dus aansluiten bij de rest van het bestel. ‘In juni volgend jaar organiseren we de Week van de lokale Omroep. Dan willen we onder meer deze samenwerking officieel lanceren. En voor die tijd gaan we met in ieder geval een deel van het bureau van de OLON naar Hilversum verhuizen. Het bestuur vergadert nu al in het NPO-gebouw op het Media Park en daar willen we graag intrekken. Deels is dat symbolisch en maakt het zichtbaar dat we deel uitmaken van het bestel, maar het is ook praktisch, want we kunnen dan gebruik maken van de kennis en sommige diensten van de NPO.’

Bas Nieuwenhuijsen