Historie zendertechniek in woord en beeld

Onlangs verscheen 90 Jaar Goed Ontvangen, een uitgave van de Stichting Omroep Zender Museum die de ‘rijke’ geschiedenis van het uitzenden van radio- en televisie-signalen belicht. ‘Als in omroepland over mijlpalen wordt gesproken, gaat het altijd over programma’s maar niet over wat er achter zit. Dat willen wij voor het voetlicht brengen.’

 

Het Omroep Zender Museum is gevestigd in Lopikerkapel en heeft als doel om alles wat te maken heeft met historische omroepzendertechniek te beschrijven en te behouden voor toekomstige generaties. Dat is lastiger dan het lijkt. Door de fysieke omvang van zendapparatuur is deze soms moeilijk te bewaren. Om die reden is veel van die apparatuur vastgelegd in de vorm van foto’s en film. En nu ook in een boek: 90 Jaar Goed Ontvangen.

 

Vrijwilligers

Het museum wordt gerund door vrijwilligers. Een van hen is Rein Simonse, voorzitter van de stichting Omroep Zender Museum. Samen met de andere vrijwilligers heeft hij zich het afgelopen anderhalf jaar intensief met de samenstelling van 90 Jaar Goed Ontvangen beziggehouden. ‘Het idee voor een boek bestond al een paar jaar’, vertelt hij. ‘Maar de uitvoering ervan was lastig vanwege een gebrek aan financiën. In 2010 slaagden we er gelukkig in om sponsors te vinden, waaronder de landelijke en regionale omroepen en KPN. Daardoor kreeg het hele project handen en voeten.’

Een idee is mooi, maar al snel rees de vraag: wat moet er in het boek worden opgenomen en hoeveel pagina’s moet het worden? ‘Wij hebben vooral een technische achtergrond’, lacht Simonse. ‘Onze visie op wat de inhoud moest worden van 90 Jaar Goed Ontvangen, was daardoor nogal verkokerd. Ook was het lastig om een keuze te maken uit de enorme hoeveelheid informatie die we tot onze beschikking hebben. We hadden bijvoorbeeld het volledige archief van Nozema, van 1930 tot en met 2000, om uit te putten.’

 

Aan bod

Simonse: ‘Het samenstellen van 90 Jaar Goed Ontvangen bleek een groter karwei dan we hadden gedacht. ‘Daarom trokken we iemand aan om ons te helpen. Iemand die verstand had van schrijven en van boeken maken. Het resultaat is dat er nu veel meer in 90 Jaar Goed Ontvangen staat dan alleen maar verhalen over techniek, of over de locaties waarvan werd uitgezonden. En dat we het aantal pagina’s hebben kunnen ‘beperken’ tot 256 pagina’s. ’

Wat komt er dan aan bod in 90 Jaar Goed ontvangen? Van ‘het ongrijpbare fenomeen van de ether’ tot ‘barakken, kathedralen, hoge torens en masten’. En van ‘radiodistributie en kabeltelevisie’ tot ‘zenders met verdiepingen en verdiepingen met zenders.’ ‘Meer concreet’, legt Simonse uit, ‘de geschiedenis van omroepzenders en de kenmerkende gebouwen waarin die werden gehuisvest. En natuurlijk het ontstaan van de techniek die het uitzenden van beeld en geluid mogelijk maakte. Verder wordt de ontwikkeling van het Nederlandse omroepbestel beschreven en de rol van de PTT bij het ‘omroepzenden’ in Nederland. En last but not least: de geschiedenis van Nozema.’

 

Historisch beeld

Van die onderwerpen schetst 90 Jaar Goed Ontvangen een compleet, historisch beeld. Maar, benadrukt Simonse, wetenschappelijk in de zin dat alles erin staat, is het niet. ‘We moesten nu eenmaal keuzes maken. ‘ Hij is trots dat de Stichting Omroep Zendermuseum 90 jaar Goed ontvangen heeft kunnen uitgeven. ‘Als het in Hilversum gaat over mijlpalen, gaat het altijd over programma’s maar nooit over wat er achter zit. Wij brengen dat nu voor het voetlicht.’ Het belang van het boek is evident, vind hij. ‘Er verandert zoveel, het meest recente voorbeeld is de ontwikkeling van analoog naar digitaal. Nu zijn er nog mensen die weten hoe het vroeger werkte. Maar over tien jaar zijn die er wellicht niet meer.’

 

Winkeltje

90 Jaar Goed Ontvangen is te bestellen via de website van de het Omroep Zender Museum (zie hieronder). Simonse: ‘Ook is het ‘verkrijgbaar bij de lokale boekhandel in IJsselstein. Verder zijn we in onderhandeling met het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid op het Media Park in Hilversum. We hopen dat Beeld en Geluid het wil verkopen in hun winkeltje bij de ingang.’

De prijs valt alleszins mee. ‘Een uitgave als deze zou normaalgesproken rond de 40 euro moeten kosten’, aldus Simonse. ‘Maar dankzij de sponsors kunnen we hem aanbieden voor 24,95 euro. Geïnteresseerden raad ik aan om hun bestelling snel te doen. De oplage bedroeg 900 exemplaren maar daar zijn er al 600 van vergeven.’

 

Marc Notebomer

 

90 jaar Goed ontvangen, te bestellen voor # 24,95 op www.omroepzendermuseum.nl.