‘Steeds meer zenders kiezen voor mainstream programma’s’

NPO Sales moet anticiperen op een veranderende televisiemarkt. ‘Het is ondenkbaar dat we nu nog een politieserie als Unit 13 aan Turkije kunnen verkopen.’

Als Kaisa Kriek, manager van NPO Sales, terugkeert  van de halfjaarlijkse televisiebeurs in Cannes, heeft ze altijd goed nieuws te melden. Ook nu. Zo is de televisiereeks Beagle (VPRO/VRT) aan China, Canada, Frankrijk, Spanje en Zwitserland verkocht en Overspel  (VARA) aan België. Daarmee is de ‘exportlijst’ verre van compleet. Aankopers van tv-zenders uit alle werelddelen meldden zich ook voor programma’s als Rail Away (EO), Tegenlicht (VPRO), Dokument Junior (NCRV) en Close-Up (AVRO). Maar het wordt er niet gemakkelijker op om deals met hen te sluiten, zegt Kriek. ‘Steeds meer zenders kiezen voor mainstream programma’s.’

Terrein verloren

Zelfs Sundance Channel, een soort Amerikaanse VPRO, is deze koers ingeslagen en daarom geen afnemer meer van Tegenlicht. Ook in Italië heeft de kwaliteitsdocumentaire volgens Kriek terrein verloren. En Nederlandse dramaseries? Het afzetgebied daarvoor is eveneens beperkt geworden. ‘Tien jaar geleden hebben we aan Turkije de politieserie Unit 13 verkocht. Het is ondenkbaar dat dat nú nog zou lukken.’
Over de kwaliteit van Nederlandse televisieproducties hoeft Kriek nooit iets uit te leggen. Die is internationaal erkend. Menig aankoper tekende daar bij wijze van spreken blind op in. Maar ook dat is veranderd, zegt Kriek. De aankoper kan alleen nog maar aankopen als de netmanager het programma wil en kan plaatsen. ‘Hij moet dus eerst terug naar kantoor en hem overtuigen’, zegt Kriek.

Krabbel

Zelf koppelt ze ook terug naar de zendgemachtigden in Hilversum. Als een deal is uitonderhandeld, is er nog een akkoord van de rechthebbende omroep en/of buitenproducent nodig. Dat is niet altijd een kwestie van even een krabbel zetten, want soms willen aankopers weinig betalen. ‘Dan is de afweging hoe belangrijk het voor de omroep of buitenproducent is om in dat land een uitzending te hebben’, zegt Kriek. Het ruggespraak houden met Hilversum gaat zelden over ‘amputatie’ van de televisieproductie. Documentaires van 90 minuten zijn door de makers vaak al tot 50 minuten teruggebracht als NPO Sales ermee de markt op gaat. Niet alleen omdat dat de gangbare lengte is in het buitenland, ook omdat zelf inkorten door een zender veel geld kost en aankopers om die reden niet snel tot aankoop geneigd zullen zijn.
Hun animo vervliegt ook, zegt Kriek, als een programma gedragen wordt door een presentator die zij niet kennen. Programma’s als De Slavernij en Andere Tijden mogen qua inhoud best geschikt zijn voor export, toch kan NPO Sales er niet heel veel mee. Dat Beagle in Cannes nu een verkoopsucces is, komt mede doordat alle Nederlandse elementen eruit zijn gemonteerd. Natuurlijk zijn er ook uitzonderingen op die regel. Uit de VPRO-reeks In Europa kán presentator Geert Mak onmogelijk worden weggesneden. Op de Zweedse en Deense televisie wordt hij gewoon ondertiteld. En volgend jaar op de Kroatische televisie ook.
Dat deze 35-delige serie, die alweer vijf oud is, in Cannes aan de Balkanrepubliek is verkocht, staat niet los van de vakkennis die bij NPO Sales is verzameld. In de woorden van Kaisa Kriek: ‘Heel goed weten waar aankopers naar zoeken, zodat je niet hun tijd verspilt. Ze hebben zóveel  om uit te kiezen. Wat ik ze aanbeveel, daar kijken ze ook naar.’

Vertrouwensrelatie

Kriek heeft vijftien jaar de tijd gehad om die vertrouwensrelatie op te bouwen, zo lang vertegenwoordigt zij de publieke omroep al op de televisiebeurzen.  Sinds kort verkoopt NPO Sales  ook  programma’s namens de VRT. Daarbij gaat het om bepaalde documentaireseries van Canvas.  De Vlaamse omroepen, ook VTM, kruisen steeds vaker het pad van Kriek. De Vlaamse zenders moeten veel zendtijd vullen met Nederlandstalig drama, maar kunnen door forse bezuinigingen die series minder zelf maken. ‘Zij moeten meer aankopen en daar plukken wij nu de vruchten van’, zegt Kriek.
Hoe zit het met dubieuze naties die hun bevolking onderdrukken zoals Syrië en Noord-Korea, doet NPO Sales daar ook zaken mee? ‘Zulke landen melden zich niet’, bekent Kriek. ‘Iran misschien, maar die contacten zijn dan weer zo vaag dat het tot niks komt.’  China, Taiwan en Zuid-Korea, die zij nadrukkelijk niét rekent tot twijfelachtige mogendheden, tonen wel steeds meer belangstelling voor Nederlandse tv-programma’s. ‘Er lopen altijd wel vijftien à twintig  interesses voor één titel’, vertelt Kriek. ‘Het lukt nooit om die interesses allemaal om te zetten in verkoopdeals. Maar een band hebben met de inkopers, weten wie er tegenover je zit, helpt wél.’

Sjak Jansen